mi(sual).com

French Philosopher Rene Descartes chuan, “ka ngaihtuah a, tichuan ka lo awm ta a”(I think therefore i exist/am) tih thu lar tak mai hi a lo sawi a, hrethiam lo leh deusawhtute chuan ama hming nena hmehbelin sakawr hmaah tawlailir a awm ngai em ni(Des Cart before des Horse) tiin an an sawi fiam thin a, a tum ber chu a awm a ni tih tichiangtu leh finfiahtu ber chu a awm tih a ngaihtuahna tak kha a ni. Thil nung dangte pawh hian hriatna an nei vek a, mihring danglam bikna chu kan hria tih kan hriatna lai tak hi a ni awm e.

Thil nung lo(non living) aia thil nung danglamna chu kan thil tawn kan dawnsawn let dan hi a ni a, mihring kan chungnun lehna chu kan thil tawn kan ngaihtuah let leh hi a ni a, mi fingte an ropuina chu ngaihtuahna an seng peih em em mai hi a ni. Ngaihtuahna hian mihringah mahni inhriatchianna a pe a, chu chuan nun a thunun thin; Greek Philosopher Socrates-a chuan mahni inhriatchianna hi finna bul ang hialin a chhal a, keimahni inhrechiang tur chuan kan ngaihtuahna ka sen a tul a ni. Tunge ka nih a, miten tuah nge min ngaih, tih ngaihtuahna hian nun dan mawi a paw chhuak thin.

Pathian thuah chuan, “Ka mite chuan ngaihtuah rawh se” “hawh teh u i ngaihtuah tlang teh ang u” tih thute kan hmu a, kan rin hi kan ngaihtuah a tul a, kan hriat hi kan ngaihtuah zui a tul bawk thin. Mahni mum muma mum a, hmuh chin chiah ngaihtuah ni ila, naupang chhia kan ni dawn a, ransa aia kan chungnunna chu kan ngaihtuahna hi a ni. Isaac Newton-a hun hma lamah khan theirah hi vawi duai lo a lo tla tawh a, ngaihtuahna hmanga theirah tla chhawr ber a lo ni hlauh zawk a.

(more…)

1. Mizoram khawpui vel a han kal a, nula tlangval te thil han zawh a hawihhawm tak a mi chhanna chang an hre ta khan rilru a ti hahdam!

2. Sawrkar officer emaw, contractor lian emaw, sumdawng lian emaw nih hian tinge kan thawhpuite, keini aia lehkha zirsang lo zawk en hniamna kan neih tlat zel le?

Engvangin nge sawrkar officer emaw contractor lian emaw, sumdawng lian emaw nih hian midangte aia ni vei ta riau a kan inhriat á¹­hin le. Midang tel lo vin kan awm thei der si lo. Midang ten an hnathawh ang thawk tu awm lo vin khawvel a kal thei a ni der bawk si lo.

3. Tinge mahni chhunghaw chenna tawk lek, sak hma a rel-hmang uluk tak a siam mai lo va, theih patawpin lian thei ang ber leh rit em em mai a in sak kan chin tlat hi le. Kan ram leilung ngheh dan tawk pawh ngaihtuah duh lek lo va, rem leh rem lo va kan inchherchhuan san siak mai hi le aw. Mi hmuh a nei tak ang a lan/neih zia pho lan tumna mai a ni thei ang em?

(more…)

Ka thil tawn tlem te hi kan sawi lang ve leh teh ang Lalhnam era a ni bawk sia

Kum 1990 kum khan lalhnam sikul, Thingsulthliah khian hostelah thlahnih vel ka han awm ve alawm le (ka nu lama ka pu te hi pawlchhuak, lalchhungkua an nih vangin) an hreawm dan chu(h) jail tang ah hian ka in chan ber disiplin chu a tha, mahse…. kha a tam lutuk a ni keini naupang tan kha chuan.

Thla hnih hnu a ka pa in mi rawn kan khan min la chhuak chiang teh asin… Tun hnu thleng a ka ngaihtuah hian pawlchhuak ho hi chu an lo de de dei dei tlats. Kan in bula nunna kulhbing an tih,(biakin ve a niang chu) ah lah chuan chhun zan zawm in an rawn pawnto reng mai a, tu ma mit mei kha an veng ngai lo hrim hrim. Naupang a ta lang chuan nuam hi kan lo ti ve thei a nia a chheh velah. (He in hi ka pu in a rama a sak tir a nia, lalhnam atanga an chhuah hnu in a khul let leh tawh) chutiang vel chu an lo ni, zahna nei lem lo, chapo ar a lalchhungkua in ti tlat kha chuvang chuan thu tak khuk a khuk pui hlui chi an ni lo, hmuh kan ila a fuh ber in ka hria

Lalhnam ho ka hlawkpui ve na tlem awm chu ruai kha an threh deuh reng a, masi hi kan hmang a ni deuh reng mai a ni. A hrim hrimin vanneih ve deuhna ka neih chu a changin lalramah (lalchhungkaw zingah) ka khawsa a, a changin israel ram-ah (hnambo zingah) Hei tuna ka hnathawhna hmun bulah lah hian van kawtchhuah te a la awm zui Mi te ang in thu leh hla te chu thiam ve phei ila chuan vanram fan thu te pawh ka ziak ve hial tawh mahna

Mizo á¹­awng hi hmasáng aá¹­anga zîaka dahá¹­hat a awm vè lëm loh avàngin a ziah dàn chungchangah pawh harsatna tam tak a awm a. Hemi sukiang tùr hian Mizo Language Committee din a ni a, an lehkhabu siam Mizo á¹­awng ziah dân    tih a chhuah meuh chuan buaina tam zâwk a kiang duak niin a ngaih theih: Mi tam tak inhnialna a tireh a, a dik zâwk leh dik lo zâwka inhnial buai ngai lovin dàn siam a ni tawh miau va. Mahsé he lehkhabu nei lo leh chhiar lo tán chuan a reh ve ngawt lo.

Tuna ka thuziak hi chu a lehkhabu pumpui thlir thuak thuakna a ni phawt ang a, a ziah dàn tak tak chu hman remchan ang zëlin, chhiartute’n in chhiar peih dawn bawk chuan, kan la rawn zîak ang.

(more…)

Mi phunchiar ka rawn che leh dawn. Hetiang pawh hian ka la awm vak ngai lova, rilru te pawh min lo ti maithei. Amaherawhchu, mi tam tak sawichhuah duh loh hi sawichhuak tur hian a mawl fal hi kan awm loh chuan a buaithlak tan tlatin ka hria.

Mi thuziak ania, enge a pawina awm pawh in ti mai thei. A dik viau tho a. Kei ngei pawh hi ka thiam lo ang, mi thuziak lo nin em em mai chu.

Hman deuha an ngaihdan an rawn sawi te, tunhnai deuha an lo indin chhuah dan, Mizo history ah pawh sawi tel theih tur an rawn ziak kha chuan keipawhin ngaihnawm ka ti a, ka hlawkpui chuang lem lo nain an ziak tha chu ka ti tho mai.

Mahse, ti teh ang, heng a hnuaia point hrang hrangte  avang hian ka ning deuh tlat. Ka sawifiah duah dawn lo a, mi pangngai, helai hmun tlawh thiam chuan a awmzia kan man mai ang chu maw.(inla thu min tih pawn pawi ka ti lo)

1)  Helai hmun hi RAMTHIM Field emaw an ti tlat hi ka ning.

2) Helai hmuna  Midang tai rana thuziak an thehdarh tam lutuk hi ka ning.

3) Helai hmunah hian ngaihdan a leng vek a, amaherawhchu midang ngaihdan zahpah lo baksaka dawt leh thu mumal lova an pawt reng hi ka ning.

(more…)

Thihna lui chu, thihna lui chu,

Thihna luifâwn thimah chuan kal mah ila, 

Jordan lui fâwn vêl chu ka hlau lo vang a…

tiin ka piaha záwng rùal chu an lo zái rual á¹­hat á¹­hat a, ka bek zâwna uite pangang chu

Duhthuléng sàm zawng ka nuam ve (ham ham) ṭhin e,

Thliahhnu léng ka tán sakhmél a úang thlàwn e

tiin hrùtzai leh chhepchher ilo remin a lo zái rát rát a. Ka piaha pawhchhiatkhàuvin aw chhäng á¹­iaka

Nang lo chuan tlaini lèn a har e Lalpa

ti-a a lo chhàwn avàng chuan fùrpui nge varungpui hur lai ka thliar hrang thiam mai lo va. Varung leh ngalbiang chuan bû chu lo chhep rual mah sé engnge ka tán a sawngsawhlawtna awm? tiin ka ngaihtuah ru leh hnuhnawh a. Ka piah käwiah chuan putar pakhat leh a á¹­huihruaite hian thäwm maksak deuh deuh hi an rawn nei ham ham a. Ka va hnaihchilh chuan pu HES Luaia leh a hmeite hi an lo ni a (Pu HES Luaia chu tunge a nih pawh ka hre lo va, hmei a neih leh neih loh hriat phei chu lawr lawr lawr). A hmei zíngah chuan mipate lo awm nuaih a…! Mai mai tak kai! Nawhchizuar bungbu lai ngei mai hi rampalailenga a lo á¹­o mial tâkin tiin rawlkhang an lo tlùan a ni.  Chutah ka piaha tlangval zamá¹­ha zet zawt chuan,
(more…)