mi(sual).com

Tlang hriat nih chak

Tleirawl rual khat hnatlannaa sirkhata lo nui dual dual, an nuih zawh pawha an thawk hip let nuih zui leh dual dual thinte hi an ler vangah thenkhat chuan an ngai mai thin. Mahse a lo ni chiah lo, ‘hetah hian kei ni thianho hi kan lo awm ve a ni tih min lo hriatpui ve dawn nia’ an tihna ki a ni zawk mah a, han ngaihsakte hi an thlahlel em em mai a ni. Mi thenkhat chuan, ‘saw mite thian zaho ler zia saw’ an ti mai thin a, an inhmu sakhi mai thin.  An phak tawka mite hriat nih an duhna an lantir vena a ni a, khin chi pawh an ni chiah lo.

Mi tam tak hi chu mite hriat nih/lar chakna hian min ngulzem chiat a, tunlai thalaite ngat phei hi chu he thil hian a turin min tur emaw tih mai tur a ni. Kan lar theih nan zaithiam kan chak a, lam thiam niha han inthehthilh vel pawh kan chak viau thin. Faten mut mawh hnar mawha an neih tawh hi chuan  nu leh pa lam tan lah han inkharkhip reng a lo har a ni ang- tleirawl tete thawmhnaw tawngchham tak nena lam tawrh tawrh i hmuh changte hian ‘an nu leh pate pawhin an phal emaw ni le’ han ti mah teh, a chhanna i  dawn tur chu ‘an phurpui zawk’ tih a ni fo ang.

School-ah emaw Sunday school-ah emaw, hmanah chuan ‘tunge solo ang?’ ‘tunge special item nei ang?’ tiin kan inzawng rei viau thin. Lar chaknain min la tur nep deuh avang leh min phuar khawmtu vantlang hmai kan la zah avangin ‘kei’ tiin tuman kan chhang ngam ngai lo. Kan inpembuhbel chawt chawt thin a ni na ngai a, tunah erawh zawng thiltih khawm nikhuaah hun tiam chhunga leng lo khawpin ‘kei, kei, kei’ an rawn ti tawh mai a ni. An thiam emaw thiam lo emaw mite hmaa han inphochhuah kha an chak vek tawh mai a ni.

Lar chaknain mihring nun a su tawh a nih chuan zahna hian hmun a chang hnung raih tawh mai a, aia upa zah hman paw’n an khawsa tawh lo a ni hrim mai. Nu leh pate pawh an bang chuang lo he larna hian thuneihna kawng a hawi deuh avangin mite hriata han inphochhuah a, chutah ram hmangaih em em vang pawh ni lo, sum nei em em tho si hian tlang hriat niha politic-a zuan luh hi kan tum phet tawh mai a ni. Mite baka khawsak tumna hian a tha lo lamah pawh min hruai thui hle mai a, mi uchuak kan pung ta hluai mai anih ber hi.

Mipui uchuakna rah

Uchuak kan lo tam ta bawk nen, kan duh zawng chu mi dang hmai zahna awm hauh lovin kan bawh ta huam huam mai a, mahse pumpelh theih chu a ni hauh si lo; kan entawn ramte tih dan a ni si a. Lar hi a nihna takah chuan mi dangtea innghat a ni a. Tu’n lo haw lo se, Vanlalsailova leh Zoramchhani-hian mite hriat an hlawh hmain an khuaah an zai fo tawh thin a, an chuti hehu lem chuang lo. Mahse Zoram mipuiin thiam kan tihsaka tah meuh chuan an khaw mite ngeiin an lo chawimawi ta mai a ni. Eng thiam thil nge an hman? Eng dang a ni lo, mi uchuak kan pun chhoh mek lai khan hmun dangah an zai tlat a ni.

Mahni khaw tualah zai reng se tumah an lakah an uchuak ngam dawn lo, ngaia an neih tawh kha miten an han bawr takah chuan an hmu ropui leh hnuhnawh a ni ber;  mihring rilru hi  a mak khawpa tlangval hmulphurh chhe ve tak pawh hi khaw dangah, nulahovin an vawrh san laklawh chuan an inchuh fo mai a ni, a nula lam khan intheihsiakna rilru an pu tlat tawh. Chutiang deuh chuan kan ngaihsan zawngte laka kan inuchuaksiakna rah vek a ni.

Youth Icon, Mizo Idol hluar laia rawn zai tam tak kha an vengah zai thiam tiin an sawi ngai lo, mahse ‘miten thiam min tih takin’ tih thil a ni. Mi uchuakte rilru kha ke chheh nan hmangin an lar chakna an rawn hrithla  a ni ber. Mihring rilru, uchuak lama thang zel kha Cable TV neituten sumah an lo chantir ta a ni. Mahse duh lama uchuak takte hi duh loh lamah pawh an lo uchuak tho tih pawm ngam erawh a ngai.

Vantlang nun inhungna kawngka hi a inhawn zauh tak em avangin mi zakthei lo inlar an tam tial tial. Mipui an lo tam hian vantlang aiin mimal inhungbingna a lo lian zak tura kan ngaihte an zak ta lo mai a ni. Tuai-te pawh hmanah chuan khawtlangah an tuitla ngai lo, mahse tunah chuan an khawsa zia atang ngawt chuan an nihna hi an dah ‘virtue’ ta zawk emaw tih mai tur a ni a. Nakinah chuan vai tuai ang mai hian pawisa an la khawn ang tih pawh a hlauh hlelhawm loh.

A kaikuang

Syllogism hmangin thlir ila a dik thui fu ang. Entir nan Vanlalsailova bawk hmang leh ta ila; ‘Vanlalsailova a zai thiam’ ‘Sailova a lar hle’, ‘lar duh chuan zai ve mai tur’. Hei hi tunlai thalaiten zirna leh thiamna aia zai thiam an ngaih hlut chhan a ni thei ang em? Tleirawl/Rawlthar rualte hi chik taka kawm a, an ngaihsan zawng  an sawi hian a ropui tawh lo khawp mai. Mi ropui leh entawntlak sawi an tlem tial tial, nun hi ka ngaihhlut zawngin a hruai  dawn a nih ngat chuan kan ngaihtuah awm ta hle  a ni.

Hetiang hmang zela thutlukna kan siam dawn a nih chuan, ‘Einstein-a kha scientist ropui a ni, kum 16 a nihin mathematics-ah a fail-Scientist ropui ni tur chuan mathematics-a fail a ngai’ tiin kan ngai dawn tihna a ni ang. Kan hun kal ta thlirin heti ang hian kan ngaihtuah ni hian ka hre thin: ‘Pu Lala a hausa, Pu Lala chu miin an ngaisang, Pu Lala’n a eiru, hausaa mi ngaihsan ni tur chuan eiruk a ngai’ tih hi kan thu lak dan a nih a rinawm.

Ngaihsan berten kekawr fual taka an rawn hak tawh chuan an hak ve mai loh nakah. TV fakna ang lo ni ta se, ‘ Sanga chu lemchan thiam lar tak a ni, Sanga’n Gold Flake sikret a zu thin, Gold Flake sikret chu a tui hle a ni ang’. Motor ke faktute hi nulate an ni lawi a; mahse chik taka ngaihtuah tawh chuan Driver mahni inlumah pawh awm hman lo, an nupuite rei tak tak thang bosan emaw ram palailenga ni tla vanvuaia  motor khalh tan chuan nula kha an ngaihsan a ni dawn a, en loh phal a ni  dawn lo. Mi larten an rawn fak, an tih leh ring taka an sawite kha ‘dawt pawh ni se kan la hriat ngai loh thudik ai chuan a pawmawm tho tho’. Tin, an nun kha a ngaisangtu tan fakna vek a ni tawh bawk si.

Thluak sukna khawvelah hian a tha lama suk sak tura inbuatsaih hi mi pangngai mawhphurhna a ni.

Chuan

A tihdamna sawi lova kan tawp chuan ka sawi hnawk zet tawh si a, thil tha a ni lovang. Ngaihhlut zawng siamtute hi mi lar ni lovin mipui lam kan ni. Mipui hi mi lar siamtute kan nih avangin mipui hneh a tul hmasa ber. Thangtharte rilrua an ngaihhlut tura kan duh enge kan hriat a tul, chu chu nu leh pate hian an fate hnenah sawi sawi se a tha khawp mai. Hei hi mi fing nia kan hriatte pawh hian an lo ngai pawimawh khawp mai a lo ni. Robert Lynd-a chuan’ Dawt pawh ni se vawi sang chuang kan hriat miau chuan thu dik kan la hriat ngai loh aiiin a awihawm zawk’ a ti a.

Ziak mite an hlu hle, thalaiten kawng dik an zawh theihna tura an ngaihhlut mek paihsak thei tute an ni. Tunlai chanchinbu tam zawk hi chuan kaihhruai tum aiin an tuipui zawng an buaipui ber a, puitlinna lamah an chher lo reng reng. Sex chungchangte hi ziah an chak em em reng a, zirtirna lam hawi pawh han ti se, hralh sum chang thei tura phuah phet an tum tawh.

Mi lar hmanthiam a tul. Mi larte hmanga fate enkawl zeuh pawh a tha viau, appointment siamsak a han inhmuh zawk chhunga fuih tura lo ngen lawk hi a tha hle. Nu leh pa thusawi benga rawnga thun duh lo tan a tha zual. An ngaihsante thusawi hian kori a lo tu hle a ni. Zai leh lam ringawt maia kan zirlaite an buai tam ta lutuk hi a fuh lo a ni. Talent nei thate chu lo lamin lo zai ang hmiang ka thei ve ta emaw inti thiau mai an ni ta.

Zirtirtute hian an ngaihhlut tur an sawi fo a tha hle. Tam tak hi chuan min kaihruai lo mai ni lovin zute min ruih khum thin a a tha lo hle. Thawkkhat lai khan All India Service leh Central Service-ah an lut chum chum a, mahse a han leh ta. Kan ngaihtlut loh vang leh ngaihhlut nachang kan hriat tawh loh vang a ni. Mipui lamin kan ngaihhlut lam hi chu thalaite hian an bawh vat mai, campaign neihna tham a ni.

This entry was posted on Thursday, April 14th, 2011 at 5:56 am and is filed under Advice. Both comments and pings are currently closed.