Tun tum chu ‘Mangtha le, Taite’ in ti teh mauh ang aw. He thuziak hi a ‘Goodbye Bafana’ tih film hmuhnawm tak mai, South Africa mihang hruaitu ropui, Nelson Mandel-a jail tan lai film lam ni lovin, Maruti 800 var, tar lam pang tawh, a vanglai pel tan, chawhnu lam deuh rai tawh thlahna a ni thung a.
Bafana tih hi Zulu (South African) tawng a ni a, ‘Boys’ tihna a ni e an ti a, Mizo tawng in let dawn ila “Taite” tih in ka dah mai dawn e, Taite a leh a pu thlahna a ni si a.
Kan intawnna hma :
Taite-a nen kan in tawnna hmasa lam hi ngaihzawng intawn dan anga romantic a ni vak lo. Tun hma lam khan a pu hmasa ten an kawl lai daih tawh in kan inhmelhriat tawh a. Mahse, chiangkuang taka kan inhnimhnaihna hi chu kum 2008 lam daih kha a ni.
A pu thar, in a rawn hawl chhuah hmasak tum kha ka mitthlaah la cham reng. A pu thar hian thunun dan a zir zawh hlim in, an la in chul nel tak tak hma in zan tlai lam deuh tawhah a duh lo chung gate pui, dum deh ren run an fawh tir zauh (a su deuh zoh) a. A thuruk, a gate fawh thu hi a hmu tu leh a hre chiang tu ka nih avang hian enge maw ti tak hian inngaihnatna leh inzawmna thuk tak kan neih phah ta a ni ber.
A thuruk hre tu zinga ka tel ve avang hian a seat hma lam hi kan tan hian dah a ni ta ngawt a. Pi hrang hrang a neih hnu pawh hian (a pu hi tlangval a ni miau a) a pu duhsakna zar zovin a hma lam hi ka chang chho deuh ta char char a, kei pawh hian ka chan turah kan dah ve ngawt pek a, a pi thar te pawh hian a hma lam hi chu ka chan atan an dah chho ve ta zel mai bawk a.
Chenna ngai loh ram fan chu :
Tun hma lamah Delhi hmun nuam leh changkan, MP rual ho awm khawmna a lawi thin kha a ni a. A thar tir hian khawi lamah nge riahrun a rem ka hre ve chiah lova, mahse, ka hriat ve chinah hian MP quarter, South Avenue lamah a lawi thin.
A luh chhuah zah zawngin India ram a hmun pawimawh tawp khawk, President awmna Rastrapati Bhavan leh Secretariat pawimawh ber ber, South Block a nen chibai an in buk loh leh, Nehru-a chenna thin, Teen Murti Bhavan nen an in bye bye ve reng thin a.
Mahse, ni khua a lo rei a pu thar a neih takah chuan lehkha zir tha leh turin University lamah a insuan lut tha leh ta a ni. A address a in thlak rual chiah hian a thil tih thin pawha a thlak lo thei lova. Rastrapati bhavan leh Teen Murti lam nen in chibai fo a rem lova, University gate a security guard ten hnenah a chenna address a sawi lauh lauh nitin ta mai a ni.
A kawng zawh lai pawh kawng bi bawh chu sawi loh, hmun kil khawr tak tak leh hmun tawp hnawk tak taka a ni ta fo mai. Tun hma lama a thil phur thin ang pawha phur thei reng ta hauh lo mai. Mi fel ang reng tak te, awm tha vak duh lo te, zirlai thiam thei deuh leh nawi ve tak tak, Professor leh khualpang zin thleng in a phur lo thei lova.
A chang leh eirawngbawlna bungbel bang bawr tak a hnawh vak chang te a awm fo bawk. Thlai hnah te, sa te, sawhchiar paih tur an thlauh buak chang te pawh awm bawk. Mahse, phun nawi hauh lovin a pu in a vawm luh ang ang te chu a phur a. Chhe thei, bo thei a nih ve miau a vang hian a ngam lo tawnga nersawk khawp a tauh tu pawh a tawng ve tho mai.
Taite-a leh keimah :
A pu thianpa, a unau pa ve ber, a thin ti rim zing ber leh a duhsakna kuang bang zut nasa ber ka nih ve miau a vang hian Taite-a nen pawh hian kan inhnimhnai ve nasa hman reng a. A pu pahnihna chan ka chang deuh rawt a ni ber. Heti taka inhnimhnai ta chu kei tak ngial pawh hian vawi duai lo chu ti fai ve in ka zut ve hauh hauh reng fo a ni.
A hmel en in a tlawm reuh na in a pu hian chhuang thiam em mai a, khawi lo kal nikhua a a pu in “en teh, saw bawihte-a chuan min lo thlek leh ha tawh saw”a tih nuih sun sun tawh hi chuan Taitea meuh pawh hi a lawm ve a ni ngei ang, a pu tan hian zahpui awma awmin, vawi khat te mah a la phatsan hauh lo nia maw le.
A pu thian kawm ber ka nih takah chuan kan awmna lam pawh a lo thleng phei zing na rawh e. A pu awm loh chang chuan a nei tu ber angin kei tak ngial pawh hian ka thunun kual ru ve thin a, mahse a pu anga hrechiang leh chul nel kan ni lem lo bawk a pu hnenah hian zep eng ang pawh tum sela, a chetzia leh awm dan atang hian a pu hian a hre chhuak leh nge nge thin.
Kum upa lam a nih avang hian damdawi in (worshop) lam pawh a kal zing ve tho mai. Kei tak ngial pawh hian ka kal pui ve ta nual a, mahse a pu hian a chhuanawm zia hi min fah awl loh avang hian duh leh mamawh hun hi chuan tha tak hian a kal ve leh tuang tuang thin.
Taite a chanchin hi han sawi zau lawk ila. Taite-a hian experience pawh a thei tha na rawh e. Zirlai pawlah inhmang in zirlai tam tak tan hun leh tha te a seng a, welfare ( Delhi Mizo Welfare) lamah tha thawh leh in, thisen pe tur te, mitthi buaipui leh tanpui ngai tanpui in a phi buai ve nasa mai. A chang leh, Krismas laiin a fatu a, Delhi Mizo Kut lamah nise a kul atai berah a tang thul. A pu tan chuan “ Pasen tangkaia” tih loh rual a ni lo.
A pem dawn ta :
Delhi a Mizo te tan a pu nen hun hlu tak an hman hnu in, a pu in Delhi chhuahsan a tum ta a. A pu hian Zoram lama haw ve lova Delhi a cham zui tura ruahman in pu thar a nei leh mai dawn emaw a in ti hman hial a. Tar a lam a pu thar han hrawn leh tur mah nise huphurh avanga han nguai leh phurh lohna eng mah lan tir miah lovin ni dang ang thovin hlim takin a pu rawng chu a bawl ta fan a ni. Mahse, a pu pawh in a chhiahhlawh rinawm tak tel lova Zoram lama hun hman chu a zuam bik lova, Zoram lama haw ve turin a ruahman ta a ni.
Chenna ngai lo ramah rawngbawl turin a haw ve dawn ta a. Zoram lamah amah aia chak leh nalh tak tak zing a che tla ve tur mah ni sela a zam hauh lo ang. Amah aia a mawi leh uluk tak a enkawl ho zinga hian pawr ang fep fawp in langin, iai awm tak hmel pu mah se, India ram khawpui ber a lai tual lo leng hrep tawh a nih, ZOram motoer aia nalh, chak leh man to tak tak zinga zam ngaih miah lo a nih avang hian a zam lova, a zahpuiawm hek lo.
Tar lam a nih vanga Mizoram kawng chho leh ulh takah chenna ngai loh ram fang leh tur mah ni se a zam ngai lo ang. Mihring te anga tawng ve thei nise la chu Delhi a Mizo te tana a hun tam tak a sen thin thu te, mi tam tak a tanpui te, pawl leh mimal anga a vah chhuah nasat thu te hi sawi dawn se la, thawnthu ngaihnawm tham a nei ngei ang.
Mangtha le, kan nau duhawm.
Delhi-a hun hnuhnung lam kan in zui dan te kha ka mitthlaah a cham reng thin. A dang pangai ang bawkin mi dangte tan bawk thawk chhuak leh turin a pu in chhuang takin a rawn hawl chhuak leh lauh lauh a. A pu thianpa motor (a thian pa te pawh a ni ve mahna le) accident ta thawm thatna tur thil lei in Kashmiri Gate hmun chep takah kan va bo pui hrep a nih kha.
Kawng chep tak kara kan vah kual pui lai khan Delhi-a a hun hnuhnung lam a ni ang tih ngaihna reng ka hre lova, han ngaih nachang pawh ka hre hran lo. Hmun fai leh hmun ropuiah dinna chang ve ngai lo a nih avang khan mi dawr kawtah khan a pu in a din tir lai khan Delhi-ah kan in hmu leh tawh lo ang tih ngaihna reng ka hre lo. Mumal tak thlahna pawh nei lovin thil dang kan ngaisak a-ta-langin ka vai liam mumal ta miah lo.
Mi dang tam tak tan chuan motor hlui lam pang tawh. Zoram lam tan phei chuan hman tlak vak tawh lo tur an thawn haw a ni mai lai khan, keini tun hma a amah lo belbul thin te, tuk zan tina a hnim hnai te tan chuan ui loh rual a nilo.
Zing khawvawt leh mut chhuak tak kar a, kan hostel kawt a lo a lo ding vang thin kha kan hmu ta dawn lo chu a ni phawt mai. Puipun nikhua leh khawi ilo kal chang phei chuan Auto rickshaw chang ho zinga hmai uang tak min siam thin tu, Taite-a (DL 9C B 4909) hi kan la ngai ru vawng vawng thin dawn a ni si a.
Tin, kei chan ni lovin J.N.U main gate a security ho, nitin vawi thum vawi li lai mai lo chibai (token lak a ngai ziah a) tu te, a hmel an hmuha a address pawh sawi ngailova hre nghal chat khawpa lo chibai zing hlei hlei hian an ngai ru ve viau mai thei a ni.
Pathian zarah dam te a Zoram lama kan chuang chhuak ve thei te a nih ngai chuana pun en hian min lo lawm hmasa tu an ni leh emaw ang chu maw. A nih leh phawt mai le Taite……..





August 16th, 2011 at 3:37 pm
bafana tuaisiala 😀 😀
August 16th, 2011 at 3:37 pm
a va nih hmel ve
August 16th, 2011 at 3:48 pm
a van ziak … .. ..,
August 16th, 2011 at 4:24 pm
a thui hle mai, i sawi takah chuan a ngaihawm hle mai a taitea chu!:)
August 16th, 2011 at 4:34 pm
chhiar chhuak lo mai ang. Thu ka ziah ve tan tirh lai min ti ngai.. daih mai a.
August 16th, 2011 at 5:25 pm
Our first teacher is our own heart. – Cheyenne Indian proverb
August 16th, 2011 at 9:30 pm
A ngaihnawm e, car tangkai tak ani, aizawl lam a pan hma zan in keipawh min thlah tha khawp mai 😀
August 16th, 2011 at 9:51 pm
Fonz, i va vannei ve le aw….Taite-a hian pawn lam mi hi a thlah tam lo a sin le……….
August 17th, 2011 at 1:20 am
Engemaw chen lo tuaihnum tawh hnua car han hralh dawn hian lung a leng thei riau tak tak asin! Thinlung lamah hian engtin emaw tak a thawk a, tu emaw, inlaichinna nghet tak kan lo neihpui thin nena inthen tur ang deuh maiin rilru a luah vung vung duh khawp mai.
August 17th, 2011 at 2:16 am
Taite-a te hi chu a in ngaitlawm reuh a, a pu hian a chhuang bawk a, kan ngaina khawp a sin. A tel lo chuan kan khua a har rawih mai. A chanchin dang pawh a nei nual a, mahse cu lam chu ka ziak lang duh ta lo a ni……………
August 17th, 2011 at 11:34 am
Ava ho em em ve le, a sei em em leh nghal … Circle a zim reih rawih hle mai 🙂
General Public tan tuipui tham ani tlat loin ka hria. NOI