Tunlaia India media ten an buaipui ber zing ami, National newspaper leh TV ten an tichhuah deuh reng, India mipui tam berin an atchilh Cricket game nena inkaihhnawih tlat Indian Premier League (IPL) buaina chuan ziaawm lam a la pan thei lo a, IPL team Kochi buaina avangin IPL team awmsa pariat bakah IPL Pune te chhungkaw inrelbawl dan thlengin chhui chian a ni dawn a, an sum lakluh dan leh thehchhuh te hre chiang turin Income Tax chuan team a din a, an Director General (Intelligence) Malsawmi Sailo, IRS chu he inquiry/investigation team hotunu atan ruat a ni. Ani hian theihtawp chhuah a tum dan leh a mawhphurhna te Zalen a hrilh.
Indian Premier League hian a tir atangin sawi a hlawh a, din a nih danah pawh buaina hi a awm ngei dawna hlauhthawnna a awm. 2008 khan Board of Cricket Control in India (BCCI) chuan India ram khawpui lian-ah team dinin heng team an din te hi an lilam a, heng team te chang tur hian mi hausa tak tak, company lian te, film lama mi hlawhtling te, sumdawnna lama mi hlawhtling tak tak te chuan theihtawp chhuahin hma an la nghal.
Neitu nihna te pawh an nei chho ta reng a, sum leng vak a tam em avangin cricket player kei ka ni inti chin te chuan he league a khelh hi an duh vek tih tur khawp a ni. Hei vang hian India chhung mai bakah cricket ngaihhlutna ram ten an ngaihven a, he huangah hian ring rawlh tum pawh an thahnem thawkhat. IPL Kochi chhungkaw lamah inpuhmawhna rawn awmchho zelin tun dinhmun hi an thleng ta hial a, sorkar laipui thutlukna angin IPL hnuaia team zawng zawng te sum hmuh dan zawng zawng te chu chhui chian a nih phah ta hial a ni.
“IPL team ten TV Rights atanga an sum hmuh dan te, heng team atanga mi hrang hrangin sum an lo siam dan te, khelh a nih hmaa heng team te zawrh a ni dan te, contract an siam dan te, Sony atanga sum an hmuh dan zawng zawng te chu chhui chhuak vek a, full investigation report submit tura enquiry ti tura tih ka ni, report kimchang pe tur ka ni,” tiin Malsawmi chuan a hna tur chungchang Zalen a hrilh.
Tunah hian hna pawh an thawk chho tan tawh a, amaherawhchu an hna hi kalpui chak a har hle niin a sawi a. He thilah hian mi langsar tak tak an inrawlh a, chumai bakah India pawn lam atang pawhin he thilah hian inhnamhnawih an tam em avangin hmalakna pawh a chak hlei thei lo tih a sawi.
Bidding (Lilam chhan) ringawt pawh hi buaipui tham nia sawiin Malsawmi chuan,”A rawn chhangtute hi eng ang mi nge an nih tih thlengin kan chhui a, anmahni chhan ngei a nih leh nih loh te, politician/official behchhan an nei nge nei lo tih thlengin kan chhui dawn a, hemi ah ringawt pawh hian hun chu kan mamawh hle dawn a ni,” a ti.
IPL hi infiamna a nih rualin sumdawnna lian tak a ni a, chuvangin inkhel tur team an awm theihna atan hian mi hrang hrang an inrawlh. Ram danga infiamna chi hrang hranga team ten neitu an neih angin neitu nei an ni a, heng team te hnuaiah hian share holder engemawzat an awm, chu share nei te leh an neih zat te pawh tunah hian an chhui vek dawn. Chumai bakah share holder ten an share neih dan an thlakkual dan thlengin hriat an tum ang.
IPL-ah hian Income Tax nei lo ram engemaw zat, heng Mauritius, British Virgin Island etc. atang te hian mi tam takin hlawkna neih tumin sum an rawn thawh mai bakah heng ho hi hlawk leh zualna beiseiin an behchhan. Heng te thleng hian tuna he buaina chhui tur te hian finfiah tumin hma an la a, Indian Income Tax Law an bawhchhiat leh chhiat loh te hriat an tum bawk.
Tuna IPL meuh chhui a ngaihna chhan hi eng dang vang ni lovin, IPL Kochi buaina a tih loh theih loh. Minister of State for External Affairs Shashi Tharoor chu a bang hial a, hei hi a chhan ber chu IPL Kochi-a chan (share) nei lian tak, neitu nihna neitu Rendevous Sports World kaltlanga 18% hial nei Sunanda Pushkar nena inkar (affairs) nei anga sawi a nih vang a ni.
He hmeichhia hian sum tam tak hmuh theihna turin hmanraw hrang hrang hmangah Modi hi a puh a, amaherawhchu, tunah hian an puhna hi chinfel thei a la ni lo thung. He an buaina chungchangah hian ziaka engmah dah a nih loh avangin minister hi chu an puhnaah hian thiam chang thei dinhmunah a ding leh lawi niin a lang.
Malsawmi leh a ho ten an chhui tur hi sum lam bik a ni a, he lam baka thil felhlel dang a awm a nih chuan chutiang lam chang hnenah an report chhawng ve leh zel a, an thu thlenna te hian heng buaina te hi an lo bawhzui ve leh thung – An chhui tawh chinah contract chungchang thil dik tawk lo an hmu der tawh a, Competition Commission of India hnenah IPL team hnuaia contract inpek dan fel lo chu chhui turin an ti tawh.
IPL hian an hnuaia thawk tur an thlan dan leh an koh danah hian Competition Act of India, 2002 chu an bawhchhiat avangin Malsawmi hnuaia awm enquiry/investigation team hian hemi lo chhui chiang turin hian Competition Commission of India hnuaiah hian report an thehlut a ni. India sorkar hian competition a awm dawn reng rengin inelna tha tawpkhawk leh ngaihven hlawh a nih theihna turin tender leh advertisement chhuah turin thupek a lo chhuah tawh a, mahse, BCCI hian hei hi an bawhchhiat avangin tun hi thleng ta an ni.
IPL Chairman, BCCI Vice President ni bawk Lalit Modi chu he thilah hian mawhphurtuah BCCI lam chuan an puh a, mahse, ani hi an mi leh sa a nih avangin anni lam hi insawithiam thei ringawt an ni lo. Malsawmi chuan,”Lalit Modi hi an mi leh sa a ni a, IPL chairman a nih mai bakah BCCI-ah ngei pawh Vice President a ni a, an insawifihlim ang ringawt hi chu keini lam chuan kan pawm rih lo,” a ti.
Cricket a nih chuan India ram mipuiin an ngaihven tih an hria a, hei vang hian press lam pawhin an ngaihven a, nitin mai hian an hmasawnna chu heng media lam te hian an zawt deuh reng mai niin Malsawmi hian a sawi a. IPL Kochi avang hian Indian Premier League (IPL) buaina hrang hrang hi chhuichhuah a nih ngei theihna tur hian an thlawp hle tih pawh Zalen a hrilh bawk.
“Press lam atang hian nawrna a nasa hle a, chutih rualin a dik tak hriat an duh a, fimkhur a ngai khawp mai,” tiin Malsawmi chuan a sawi.
L.Tochhawng, IAS u Malsawmi hian 1975 khan IRS a zawm a, tunah hian a pasal Lalhmangaiha, IRS (retd) s/o Brig. T. Sailo leh an fate 2 nen New Delhi-ah an khawsa mek a ni.




