-Â Â James Ramdinmawia
Khawvel thiamna leh hriatna thang zelah kan khaw hawi a zau tawh em em a. Zirlai naupangte pawh a thilhriat te hi kan naupan laia kan hriat nen chuan inthlau tak a ni. Zirtirtute hian kum eng emaw zah kal taa kan zirthiamna atang khan naupangte kan zirtir ve leh chhawng a ni a. Khang kan zir hun laia thiamna leh hriatna te kha tun hun atan chuan ‘relevant’ tawh lo tam tak a awm ang.
Chuvangin naupang te zah tlak leh ngaihsan tlaka zirtirtute pawhin a hlui ring reng lova kan hriatna leh thiamna te kan tuai thar a, kan inzir thar ve reng a tul a ni. Ka knowledge aia ka zirlaite knowledge a zau zawk a nih vaih chuan ka zirlaite chu min ngaisang tur leh ka thu leh hla te bengkhawn turin ka phut thei tawh lovang.
Naupangte’n hnehsawh taka computer an khawih zet zet laia zirtirtu zawk an kiangah Tiddim sakawr thleng hlim an sawi ang maia a hawi a heu mai chuan naupang chuan pawn lamah tilang lo mah se a rilru chhungril tak chuan a zirtirtu chu a nuih tet tet ang. Tunlai chanchin thar, current affairs leh sports, etc. te zirtirtu aia a hriat zawk tlat chuan a zirtirtu chu amah aia hniamah a dah mai ang.
Chuvangin finna te, hriatna leh thiamna kawngah, kawng engkimah chawimawi leh zah phur tur chuan zirtirtu chu a zirlaite aiin a advance ngei ngei tur a ni. Computer thiam a tul, internet te pawh khawih ve fo a tul, news update ber ber a hriat a tul, technology thar ang mil zela amah a in adjust theih a tul.
University of Cambridge hnuaia Consultant-a ka awm lai khan Zirtirtute training ka pe ve thin a. English leh Teaching Methodology-ah te training kan pe ber a, kei tak chuan Teaching Methodology-ah training ka pe a ni. Zirtirtu thenkhat an hriatna tuihriama tuai thar zel duhin, ‘kan naupang te leh kan ram future atan hian kei pawh ka intuaithar a ngai a ni’ tia thahnem ngai taka training an zawm laiin thenkhat chu thiam tawkah an inngai a, hre tawkah an inngai bawk a, “Training training a ngai lo, B.Ed.-a kan zir hnu te pawh a tam” ti tawk te an awm a.
Tawng mawi lo ni suh se, tuna sikula zirtirtu hna thawkte aia thiam zawk daih, khawvela thiamna vawr tawp Ph.D meuh pawh nei tawh University-a thawk Lecturer, Reader leh Professor te meuh pawh hi an intuai thar reng a, Library an thutchilh a, Internet-ah an subject concern thilthar an zawng a, Seminar te an buatsaihin an chhim reng bawk a, kum tin Refresher Course te an la kal asin.
Mihring, mahni thiam tawk leh hre tawka inngai reng reng hi midangte hian hre tawk leh thiam tawkah an lo ngai lo tlangpui nia! Mahni zir sanna leh thiamna emaw, mahni dinhmun chelh mekte uanpui hauh lova mahni hriatna te tuaithara intuai hriam leh zel thinte hi a ni mite ngaihsan leh mi te’n an rawn thin chu.
Tin, thiam tawk leh hre tawka inngaih vang ni lem lova tul dang avanga hman lo inti tam tak an awm bawk. Kan hlawh hmuhna leh eizawnna ber ngai pawimawha chumi atana intuaihriam zel chu Kristian te tihtur a ni dawn lo’m ni ka ti deuh a, a aia pawimawh hi kan ngah lutuk deuh ni te-in ka hre thin.
Zirtirtu ka nih chuan Pathian leh Ram tana ka rawngbawlna pawimawh ber chu ka zirlai naupang te mi puitling, hman tlak, Pathian tihmi leh ram tana mi chhenfakawm ni tura chher hi a ni a, chuvangin a behbawm dang te hi chu ka tan chuan a pawimawh ber lo a ni, ka zirlaite hi ka missionary field an ni a, an tana ka hun tam zawk, sikul-ah leh in lamah pawh ni se ka pek a tul a, zirnain hma a sawn theih nan ka hlawh chungchang ringawta buai buai lo hian education policy thar te duangchhuakin chumi atan chuan sorkar hi a huhova kan nawr zawk te pawh hi ram leh hnam, khawtlang leh kan Pathian rawng kan bawlna tur chu a ni dawn lo’m ni tiin inngaihtuah harh ta hlawm ila kan zirna kalphung chuan hma a sawn zawt ang le.
Champhai atanga 20 KM vela hla Melbuk leh Mualkawi atang te pawhin thahnemngai takin Zirtirtute an mahni senso-in nitin deuh thaw training-ah an rawn kal a, an naute leh an khawtlang, an ram tana malsawmna ni tura an inpekna hi a fakawm ngawt mai. A zinga a thente phei chuan English Course leh Teaching Methodology-ah te training an kal kawp ngat a, hmasawn tum tak leh an naute hnena chu an thiamna leh hriatna hlanchhawn tur chu phur takin an zir ngat ngat a ni.
Hetiang mite hi kei chuan “The Unsung Hero” ka ti a ni. Anni ang bawka thahnem ngai hi khawpui chhungah pawh tam tak an awm a, amaherawhchu anni bik hi an rawn kalna a hlat avang leh petrol man te senso an inhuam em avangin ka han chawimawi duh a ni.
Mizorama kan zirna kalphung hrim hrim hi a veiawm a, kan zirna quality a san loh dan te, lehkhatiam inti si mahni subject-a Master tak tak lo kan tam zia te, mahni subject kher lovah pawh mi hmantlak leh hmasawnna thlen thei khawpa mi intuaihriam kan tlem zia te, chumi-in a ken tel tlat “Communicative Skill” kan tlakchham dan te hi chipchiar deuh zawka la sawiah dah ta ila.
Tunah rih chuan Teachers’ Day pualin Zirtirtute zawng zawng Chawimawina leh zahna ka hlan a che u.
************




