Mizoramah hian talent tih pun a harsatzia kan hria. Sawrkar chak tawk loh vangte, mihring kan la tlem lutuk vang te pawh a niang. Mi nawlpui in ei hmuh nana kan tih theih chu hna hmu thei ngei tura zirnaa theihpalingkawha Å£anlak hi niin ka hria. Chu thil pawimawh tak, ‘zirna’ kan kalpui danah chuan felhlel lai deuhte awmin ka hre ve thin a. Kan sawiho zing tawh viau naa Å£hahnemngaih luatah ka vei zual point 3 chiahin ka rawn ziak ve leh tawp mai.
English–
A pawimawhzia lam chu kan hre tlang a, sawi thui vak pawh angai lo ang. Mahse, ka’n ti teh ang, hetah ka college luhpui teah hian class 12 thleng Hindi medium atanga zirchhuak chho parh, sap Å£awng pawh Mizo sikul chhuakte ai pawha thiam lo tur tih chiang bang te hi kan examnaah chuan ti tha tak tak an ni deuh vek mai. Ka college luhna hi Medical college a ni a, kan zirlaite hi hriatthiam loh chuan by-heart vek sen a ni si lo. Taimakna tak tak a awm phawt chuan English thiamloh hi hlawhchhamna atan chhuanlam tling a lo ni lo. English thiam erawh bonus lian tak a ni.
Learn-by-heart–
Hei hi Mizoram sikul tam zawka zirna kan kalpui dan niin ka hria. An el phak te zelah discipline thatna sikul apiang an ti tha a. A awmzia chu naupang rilru chak rual tan chuan an zirlaite hi awmze hre em em lem lo pawhin a by-heart chhuah vek theih tlat a ni. Chu chu sikul strict deuh teah chuan advantage ah an la thiam a. Naupangten examnaa mark an hmuh san nan leh an sikul hmingthatnan an zirlaite an by-heart tir ta nghek nghek mai thin a ni.
Ka tetlai chuan Exam naah Mizo hla hi ziahchhuah turin a chhuak thin a. Kan zirtirtupa khan, “A punctuation mark nen in tihdik vek chuan mark in hmusang ang,” a ti si a, kan zirlai a hla zawng zawng te kha a punctuation mark nen ka by-heart vek thin. Mahse tun thlengin punctuation hmanna dik tak erawh ka la hre thelh nasa thei hle. By-heart ngai chi erawh a awm na meuh mai.
Zir nasat chungchang–
Maurawkela zawngkhuang leh sekibuhchhuak neitu Mizote hi a tlangpuiin lehkha zir vak lem lova examnaa tih that em em si tum kan ang thin. Zir nasa anga lan lah hi kan hreh tlang in ka hria, kei ngei pawh hi ka ni. Exam dawnhnaih baka lehkha zir tum lem lo hi a tam zawk kan ni. Hnamdang hi an ni ve lem lo. Zir lo anga lan hi an zak zawk tlat emaw tih tur a ni. An tih that leh tihthat loh chu thuhran ni se.
Rawtna/fuihna ve deuh–
-Tunlaia kan vei tlan em em, kan tihrem mai mai theih tawh si loh tur, ‘Western Culture’ kan chawluh nasat em em te zingah an tawng ‘English’ kan uar naah hian hlawkna kan nei nasa hle in ka hria a. Khawpui lamah ngat phei chuan english background hi duhthusam kan nei thei niin ka hria.
Keini, thingtlang lamah pawh English ah hma kan sawn chak hle mai. Hei hi hnamdangte laka kan advantage a ni thei a ni. English thiam hi pawimawh ber lo mahse zirna puitu atan chuan thil pawimawh ber pawl a ni.
–Nitin hunbi neia lehkha zir hi mahni fate theuhah tetlai atangin ngaia neihtir tum i la. Tetlai atangin lehkha zir nana hun tam thei ang ber an hman theih nan hma i lak pui ang u.
–By-heart system hi sikul tin hian thlauhthla ngam se. Sikulin tihchhiat phah mahse Naupang khan a pawl san hunah a chhawr zawk ngei ngei ang.
Primary/Middle sikul levelah exam naa mark hmuh san nan a by-heart tir tlur tlur aimahin pawl sawn ve tawk tawk chauh pawh ni se, zirlai hrethiam tak si nih tir tum kha a pawimawh zawk in ka hria. Tin, zirnaa hun tam thei ang ber hmang tan chuan hrethiam bawk, exam naa mark hmusang bawk nih hi thil theih a ni.
Hetianga naupangin a zir chhoh na na na chuan a kakpui, -Matric leh HSSLC a exam meuh chuan College tha tak zawmtheihna khawp mark chu a hmu khawp ang le. Tin, a zirzawm zel naah hna hmu phak ngei turin thiamna tak tak a neih phah ngei bawk ang.




