If tomorrow never comes
Zirsângkima
So tell that someone that you love,
Just what you’re thinkin’ of —
If tomorrow never comes
Primary
Ka la hre chiang êm êm — a kum 8 tlin zân a ni a. Ka û nen phûr êm êmin an inah kan lût a; min hmuh veleh ka lam hawiin a rawn tlân a, min nuih sen sen a. A present bâwm chu ka pê a, lâwmthu min hrilh pahin ka biangah min fâwp a, keipaw’n a biangah ka fâwp ve a.
Khami zân khan mi dang chu an buai buaiin an buai a, keini chu in chungah kan chho dûn a, kan infiam a, ring tak takin kan khêk vak vak a, kan hlim dûn hle a ni. Naupan têt atanga inkâwm kan ni a, kan inngainain kan inngai êm êm thin. Inthenawm hnai taka awm kan ni a. Hming pangngai pawhin kan inko ngai lo — ‘Po’ tiin kan inko ve ve thin a. Thian dangte nena kan han infiam changa a tel ve loh chângte hian khawhar rûkna ka nei tlat thin a, tui takin mi dang ka infiampui thei ngai lo.
Kan kum a inrual chiah a, sikul-ah pawh kan pâwl a inang a, sunday school-ah pawh department khatah kan awm bawk a. Thil engkim hi kan tidûn vek thin, ti ila a fiah ber mai âwm e. Sikul kal dawnin kan insâwm a, kan haw rual a, tlaiah kan infiam a, zânah lehkha kan zir dun leh bawk a. Kan inhlat ngai lo.
Middle School
Kum a vei zêl a, kumthara kan kum zah, nambar pakhata kan chhiar pun ang hian kan inkawmngeihna leh kan inngaihna chu a zual zêl ni hian ka hria. Pâwl sarih kan zir lai a ni a; tlai khat kan sikul bâng kan haw dûn chu stationery dâwra kal a duh thu a sawi a, kan haw kawngah chutiang dâwr a awm loh avangin bazar lamah kan va kal a. Dâwr kan thlen dawn chuan a lei duh ka zâwt a, Diary lei a duh thu min hrilh a, “Diary chhah deuh ka duh, a chhah ber chi ka duh,” a ti a. A duh anga chhah chu kan hmu zo lo! Kan zawn ngail hnu paw’n kan hmu lo. Kan hmuh zinga a chhah ber chu a lei ta a.
Haw kawngah chuan a tawng sep sep reng a, a thusawi pakhat pawh hriat hmaih ka nei ang tih ka hlauh vangin ngun tak mai hian ka ngaithla kar a. Diary chhah tak a duhna chhan chu a sawi ta a, “Kan nun ziah nan ka duh a… Kum tina thlâk thlâk ngai lo tur awm se aw…” a ti vawng vawng a. Chutih lai chuan kan vêng kan thleng dêr tawh a. In kan thlen dawn têpah chuan a ding thut a, “Thil pakhat min tiam rawh,” a ti a. Ka mitah min en kar a, ka en lêt ve a, “Eng nge tiam che ila min duh?” ka ti a. “Po, engtikah mah min kalsan suh aw… Ngaihzâwng i nei a nih paw’n, nupui i nei a nih paw’n Po, engtikah mah i thinlung hian min kalsan suh se aw… ka hlau! Min kalsan dawn lo tih min tiam thei em?” a ti a.
“Ka thinlung hian a kalsan lovang che, Po… engtikah mah ka kalsan lovang che tih ka tiam a che,” ka ti a. A nui sen sen a, ka biangah min fâwp a, ka fâwp ve a, kan inmangtha zui a.
Khami zân khan ka mu lo; kum 10 chuang liam tawh mah se khami zâna ka mut lohzia kha ka la hrechiang a ni mai lo, ka thil ngaihtuahte nen lam khan ka la hre vek a ni. Eng emaw ni hi ka vei tlat a, ka hrethiam si lova. Ka rilru-ah Po-i lo chu tumah an leng lo. Muthilh tuma ka mit ka chhîn veleh a nui hmêl chu chiang tak mai hian ka hmu zêl mai a. Tlaia thu ka tiam lai kha vawi tam tak ka ngaihtuah nawn tlut tlut a, ka rilru chhûng ril chu a hlim em em a; mahse, hrehawm ka ti tlat si! Amah chu ka ngai ngawih ngawih a, hmuh leh thuai thuai chu ka châk a, chu aia duh leh thlâkhlelh leh châk dang engmah ka nei lo, ka nei reng reng lo.
A tûk a lo ni a, sikul kan kal dûn leh a, a hma zana ka muthilh theih loh thu chu hrilh ka tum a; mahse, engmah ka sawi ngam lo. Khami ni atang khan Po-i chu thian ang ringawta en chu harsa ka ti tih ka hre chhuak a; a rûkin ka ngaizâwng a ni tih pawh chiang takin ka hria. Mahse, ka ngaizâwng tih chu a hria ang tih ka hlau hle si a, tumah ka hrilh ngam lova, mak ka ti a, a chhan ka hre si lo!
High School
Pâwl kua kan zir kumin kâr khat chuang a damlo a; ni khat chu ka sikul kal tur chuan ka va tlawh hmasa a, khami ni kha Nilai ni a ni. A khumah chuan a lo mu bel a, a hmêl a lo dâng lêp a, ka khawngaih em em a. Min hmuh veleh a lo nui sen sen a, a bula thu turin min lo hui a. A khumah chuan ka va thu a, ka kut chu min hûmsak a, nui sen sen chung chuan, “Nizanah ka mu thei lova, a mak lutuk, ka ngai lutuk che a maw… ka mitthlaah ‘kan nun’ hi ka hmu reng a maw… I lo kal lovang tih ka hlau lutuk,” a ti a. Ka va’n lâwm tak em aw…! Mahse, amah ka ngaih thu chu ka sawi chhuak ve ngam tlat si lo. A chhan ka hre si lo…
Ka kut chu a la kâng a, a biang chu min chûltir a, a maimit chhîng diar diar a, a nui leh sen sen reuh va… Ka en reng a, a biangsum te leh a khabe phir thiau te, a hmui sen chêk mai te, a hmui chunga khuavang chhinchhiah chiang em em maite… amah zawng zawng chu ka tâ ni se ka ti a; thian anga inen ringawt chu tâwk ka ti tawh lova, a aia thûk zâwk nun hmanpui chu ka duh a. Mahse, ani chuan min ngaih thu sawi mah se, ka endân ang hian min en ve lo tih ka hre si.
Chumi ni chuan sikul kal lo tur leh a bula awm tur chuan min ngên tlat a, ka hnial thei ngang lova, nilêngin kan inkâwm a. Chawhnu lamah chuan a chauh lutuk ka hlau a, a tana mut a that ka rin thu ka hrilh a; ani chuan a khuma mut a duh loh thu sawiin ka malchunga mut ka phal leh phal loh min zâwt a. Ka muttir a, a mit a chhîn pah chuan ka kut a la leh a, a biang min chûltir leh a, a hnu chuan a muhil siar siar a.
Ka malchunga mu, ka thian tha ber, a rûka ka hmangaih ber ni bawk chu ka en reng a. A hmelthatna te, a mawinate leh a duhawmnate chu, pakhat tê mah hmuh hmaih ka phal lo a, ka en tlawk tlawk mai a ni. Ka duhzia leh ka hmangaihzia hi hrilh ka duh a, ani paw’n min hmangaih thu min hrilh ve se ka ti; ka tâ ni se ka ti ngawih ngawih a… Mahse, engmah ka hrilh ngam si lo! Tuma hnênah ka sawi chhuak ngam lo; ka ngam lohna chhan ka ngaihtuah ka ngaihtuah a, ka hre bawk si lo! Chumi ni chuan engmah ka hrilh lo, a tûkah hrilh ka tum a, ka hrilh chuang lova, pâwl kua kan nih chhûngin engmah ka sawi chhuak ngam lo.
Pâwl sawm kan nih kumin zan khat chu Po-i chuan telephone-in min rawn bia a, phûr taka a thu min rawn hrilh chuan ka rilru a tina dawn tih chu hria se engmah min hrilh miah lovang. Mahse, engmah ka hrilh loh avangin min hrilh hrehna chhan tur engmah a awm bik si lo — Po-i chuan ngaihzâwng a nei!
Hlim tak mai hian a ngaihzâwng chanchin chu a sawi siam siam a, keipaw’n ka rilru chhûngril ni lo, ama lâwmna tur zâwkin ka lawmpui thu ka hrilh ve a ni. Dik tak chuan Po-i’n ngaihzâwng min neihsan avâng chuan ka lâwm lo hle. Mahse, ngaihzâwng a neih avanga lo lâwm lo ve ringawt thei ka nih lohzia ka inhrechiang si a; khami zana hrehawm ka tihzia kha!
Thil engkim hi danglam vek hian ka hria a, a hma anga kan inkawm tam theih tâk loh avâng chuan hrehawm ka ti a; kan inhmuha kan inkawm ve châng pawha kan pahnih inkâr chanchin sawi lova an pahnih inkâr chanchin hlîr kan sawi ta thin chuan ka rilru hi a tina em em thin a; mahse, ka rilru nat thu chu ka hrilh ngam si lova, a hria ang tih ka hlau em em zawk si!
Tum khat chu khua a chhe em em a, thlasik lai a ni bawk si a, khua a vâwt em em mai a. Zanriah kan kîl laiin PCO atangin min rawn phone a, duhthawh em em mai hian a rawn tap hawm hawm mai a. A bialpa-in a rilru a tihnat thu mi rawn hrilh a, park-a amah chauha a thut thu leh amah hruai tura min duh thu a rawn sawi ta mai a. Kut ka sil sawk sawk a, park lam pan chuan ka tlân phei nghal dâwr dâwr a.
Ka va thlen chuan khua a thim thet thet tawh a, khua chu a vâwt em em mai a. Mi pahnih thut theihna thutthlengah chuan amah chauhin a lo thu a, a vâwt ti lutuk chu a lo khûr der der a. Ka kawrlum chu ka phelh a, ka hâktir a, nghet tak mai hian ka kuah vawng vawng a, min rawn en a.
A mit meng mawi taka mittui tling kiang chu hmuh hrehawm ka ti a; duat takin ka hrûksak a, lawmthu min hrilh a. A kut vawt em em mai chu ka hûmsak a. Ka en reng a, amah leh a duhawmna zawng zawng chu ka tâ ni se ka ti a, thian anga inen ringawt chu ka duh tawh lo tih hria se ka ti a, hrilh ka duh em em a; mahse, ka zak tlat a. Ka hmangaihzia hi hria se ka duh a, kumkhuaa hmangaih ka duhzia te nen. Mahse, ka hrilh ngam lova, ka zak tlat a, a chhan ka hre lo…
An in lam panin ka hruai haw a, a la khûr der der a, zah pawh dâwn lovin kawngtluanin ka kuah a. An kawngka bulah chuan a ding a, min rawn en a, a nui leh sen sen reuh a. Ka dinna lam chu a rawn pan leh a, ka biangah min fâwp a, a biang a dawh zui nghal bawk a…
Graduation
Pâwl sawm kan zir kumin engmah ka hrilh ngam lo; pâwl sawm pakhat leh sawm pahnih kan zir kum paw’n engmah ka la sawi chhuak chuang lo. BA ka zawh hma ngeia hrilh ka tum ruh hle a; nimin thleng pawh khan vawiina hrilh ngei ka la tum ta reng a ni. Amah ka duhna leh ka hmangaihna chu a pangngai… a ni lo, a zual zêl niin ka hre lehnghal.
Mahse, BA kan zir lai chuan Po-i chu a hrisêl lo hle a; class a kal tam thei lova, BA second year pawh exam a pe thei lo hial a, BA final year-ah kan pâwl a inrual thei ta lo. Ni khat chu a dam kawr hi min rawn phone a; intih harh nana lên chhuahpuiah min rawn sâwm a ni. Ka hnial lo hle a, chawhnu tlai ni nêm lamah ka va sâwm a, khawi lam nge kan pan dawn tih pawh hre lovin kan chhuak ve tawl mai a.
Nilêngin kan walk a, tlai khua a thim viau tawh hnuah in kan thleng a, an kawngka bulah chuan a ding leh a. Bye bye ka tum lai tak chuan ka bulah a rawn chhuk thla leh a, ka beng bulah “Ka hun hman nawm ber tum,” a rawn ti sap a. Ka biangah min fâwp a, ka fâwp ve a. A biangsum lang chiang em em turin a rawn nui leh sen sen a, “Thanks for everything, you’re my best friend,” a rawn ti leh sap a — Hmeltha ka tihzia leh ka tâ ni se ka tihzia chu hrilh ka duh takzet tawh a; ani anga thian anga inen ringawt chu ka duhkhawp loh thu te, ka hmangaihziate hi hrilh ka duh takzet zet tawh; mahse, ka ngam tlat lova, a chhan ka hre si lo…
Chumi zân chuan ka inngaihtuah nasa hle a, naktûkah a rem emaw rem lo emaw ka hrilh tawh hrim hrim ang tiin zîng dar thum thleng ka insehruh a. A tûk zing ni a lo chhuak a, college kal turin ka insiam a, Po-i sâwm tur chuan an In ka lût a — a awm lo; an awmpui nu chiah a awm!
Taxi lo tlân hmasa ber chu ka phar ding a, hmanhmawh taka DamdawiIn lam pana tlân turin ka hrilh a. Casualty-ah a awm lo, ward-ah a awm lo — ICU-ah an dah lût fel deuh chiah!
Eng nge thil awmzia ka hrethiam lo. A nu chuan nizana a hah thut thu leh nizan zan laia DamdawiIn an pan thu min hrilh a; a hnu deuhah amah Po-i pawh an hriattir loh natna khirh tak, thisen cancer a vei thu min hrilh zui a, a chauh zual zêl thu min hrilh bawk. Ka bîng mup mup a, ka thaw a hah em em a, ka hmangaih ber Po-i chunga thil thleng chu ka hrethiam thei lo. Ka thaw ipik lutuk a reh phah beiseiin DamdawiIn thlanga thingpui dâwr lamah ka tei thla a, ka awm a nuam thei chuang lo. Ka chho leh a, a hmaa a chhûngte thutnaah khan ka hmelhriat tumah an lo thu tawh lo. A hnu lawkah ka hmelhriatte tap thâwm ka hre zui!
Naktûk a awm mawlh lo!
Kum 10 chuang naktûk lo thlen hun ka nghâk tawh a — ka nghâk chhuak lo chiang lutuk! Hmana ka malchunga muhil, a nui hmel ka hlimpui em em thin kha tûnah hian a taksa chu vaivuta tawih ral turin kan zâwn mêk a ni… Hmeltha ka tihzia te, ka tâ ni se ka duhziate leh ka hmangaihziate chu nimin khan hrilh ka duh a; mahse ka zak tlat a, nimin khan ‘Naktûkah ka hrilh ang’ ka ti a. Vawiin a lo inher chhuak a, ka hrilh ngam tawh a; mahse ngaithla tur a awm tawh lo!
Thlanmual atanga kan haw, an Ina kan thlen veleh a nu’n pindan pakhatah min ko a; pâwl sarih kan zir laia kan zawn vak, Diary chhah tak kan hmuh chhun kan lei leh a aia chhah diary dang pakhat hi a rawn lek chhuak a. “Po-a, nizan khan thei leh thei lovin, chau tak chungin a rawn tawng chhuak a, a diary hi kawl turin a duh che a, lo ziah chhunzawm turin a duh bawk che a,” tiin a Diary chu min pe a. Min chhuahsan zui a.
A diary chu ka keu a. A diary hmasa zâwk phêk hmasa berah chuan Diary kan lei tlaia ka thutiam kha a lo ziak a. A diary thar zâwk chu ka’n keu leh a, a phêk hnung ber ka keu hmasa ber a. Nizân dâr 7:35-a a thu ziah chu a thuziah hnuhnung ber leh ka hnêna a thusawi hnuhnung ber a ni ta a ni —
“Ka duhzia leh ka hmangaihzia hi hrilh ka duh a, ani paw’n min hmangaih thu min hrilh ve se ka ti thin… Thian ang ringawta inen ka duh tawh lo tih hi hrilh ka duh a; mahse ka zak tlat a, a chhan ka hre si lo. Ka tâ ni se ka ti a, kumkhuaa ka tâ ni se tih hi ka tawngtai hla a ni… Mahse, ka hrilh ngam lo! Ka hmangaihzia hi tuma hnênah ka sawi chhuak ngam lova; ka zak tlat a, a chhan ka hre lo…
Naktûkah ka huaisenna zawng zawng sâwm khâwmin ka hrilh tawh ngei ngei ang che. Naktûkah ka hmangaih che tih hi ka hrilh tawh ang che!”
