A hlui deuh tawh tih lohvah chuan, an In chu tun hma kum sawm liam ta ami ang chiah kha a la ni. An kaiten leh sumhmunte pawh chu a ngai chiah chiah kha a la ni a, an sumhmun han rah chiaha ri deuh tuarh thinte kha a la ngai rengin zuk hria i a! An Inpui lam hnaih, an khum pindan zawnah khan sethlamin, kawng lam hawiin fit nga emawa zau tur an rawn nam puk a, chu lah chu an Inpui rawng ang chiah chiah an hnawih lehnghal. An choka lam hnaihah chuan kan intih tlangval ve tan laia an tuizem pawh kha a lo la awm a, a hlui hmelhmang erawh a lo tichhe ve phian. A chhin pawh kha a awm tawh lova, thingphel lian lem lo tak hian an lo chhin a.
Zim te a kawngkapui lo inhawng chu mak ka ti. A chhan pawh he mite In hi ka hriat lai chuan thenawm khawveng len luhna ber a ni thin a, an kawngkapui pawh a inhawng huau reng mai thin kha a ni a; chutiang zingkar kara zim tea a lo inhawng chu mak ka tih zawng tak a ni.
Zawi te-in ka han kik a, min chhang lo. A aia ring hretin ka kik a, ‘In awm em?’ ka han tih chuan, ka rin loh lam, choka lam atang chuan hmeichhe aw hian, ‘Awm, tunge?’ a rawn ti thawr a. Ti thawr han tih lemah, hmeichhe upa lam – pitar a ni mah mah zawk ang – hawihhawm tehchiam lo tawngkam a ni.
A thawm pawh ka hriat mang lohvin ka bulah chuan a rawn thleng der tawh chu niin, kawngka a rawn hawng a, Pi Thani a ni. A hmel chu a zur ve tawh hle mai. A biang a ki deh van a, hman ang tho khan kuhva a la thial ta cheu a, a mit veilam a la siai deuh sek sek bawk a. Nui deuh seng chungin, “Lo lut ‘che, engnge i duh tak? lo leng rawh,” a ti a. Ka zui lut a. A hmelah chuan min hre lo chhiava tih ka hre mai.
An In chhung leh pawn chu inang lo tak a ni. A pawn lam kha chuan hman kha a la ang reng a, a chhung erawh a danglam khawlo zo vek tawh a nih hi! An thutthleng sei pakhat chu hmana an dahna chiah, kawngkapui atanga luha vei lam, tukverh bulah, bang thlang lam hawiin an lo la dah a. Bang thlang lamah chuan hmana an dawhkan sen kha, a khuh mawina ‘sun gloss’ sen pawh a kil tina hek vek tawh, a tlanga mi phei chu awm tawh lovin a inhung a. Hmana thutthleng sei pakhat, choka luh pheina kawngka bul bang thlang lamah, pindan lam hawia an dah thin kha chu a awm tawh lo, khaw’nge an dah ang aw? A awmna thinah khan khum tawng lam tawh an dah a. Khumah chuan puanthuah chhuanawm fahran loh hi a intel a. Puanthuah chungah chuan Police kekawr da lam tawh hi uluk loh tih hriat fahranin a awm zawr kawi hniang a. Chumi chung bangrela thawmhnaw khaina tawngchham tak kilh behah chuan hmeichhe naupang thawmhnaw thar fahran lo a inkhai diat bawk.
A kuhva ei leh tur a chehnawi mek chu rawn kengin ka bulah chuan a rawn thu a. ‘Naupangho an awm na nge?’ ka ti a. ‘A pa hovin bazar turin an chhuak a nih kha. Hei, an chhuahna a rei tawh, Muanpuia khan ngen a nei leh a ni ngei ang. Ani kha chu ‘Kal lo mai rawh se,’ ka tih pawhin a pa khan a hruai tel ve tlat si a. Ani nena bazar chu, thil ngen tur a hre si a, hun kan duh thin a nia,’ a ti bawrh bawrh a.
‘Nu Than, min hre lo riauvin ka hria a. Hmana in kawmchhak Pu Khuma te Ina rawn awm tawh Zauva kha ka nia,’ ka han ti a. A thil tih lai chu chawl meuhvin, chiang takin min rawn en a, ‘Khai! A ni maw!? I va lo thau tawh em em ve! Ka hre reng reng hlei nem maw che le! Engtia, hetia kan inhmuh ve leh tak ngawt le!?’ a ti bah niaih a.
“Hmannia ka Putea (Khuma) nupui thih khan ka lo kal thei lova, Puia thih lah khan ka zin lai a nih avangin ka lo kal thei lo bawk a. Chumi hnuah hmun hrang hrang fangin ka zin kual leh nen, ka hman lawk thei lova. Rei tawh viau mahse ka hun neih hmasak berah ka rawn kal a nih hi. Puia nen khan kan inkawm nasa si a, ka ngai pawimawh em a, ka Putea te In pawh – ka thlenna tur a ni tho bawk a – tlawh hmasa lovin ka rawn lut a ni,’ ka ti a.
“A nih tak chu. Puia thihte kha i lo hre ve a ni maw? Han nat lawk leh i kha a nei rei si lova, min barakhaih khawp a. A tirah chuan ka tuar thiam lo em em mai a. Mahse hei, a rei ve ta deuh a, Rinfela fate pahnih an lo awm bawk nen, rinai tak chuan ka tuar thiam chho leh ta a nih hi,’ a ti a.
Chaw ei hun dawn thleng ka awm a. Nu Thani chuan an chhungkaw chanchin chu min hrilh melh melh a. Nupui neih tuma a intintuah lai taka Puia a, khawsikpui vanga a thih thut dan te, U Rinfela’n a nupui a then avanga a fate pahnih ani’n a enkawl tak dan te; Nunhlimi’n beisei loh deuhva thingtlang tlangval a neih tak dante min hrilh fai ta leng a. Puia ral nana pawisa ka ken chu ka pe a, a tute pahnih tan a hranpain pawisa ka pe bawk a; Pi Thani chu a lawm thiam kher mai!
*****************************************************
Tlai a ni tawh a, zanriah ei kham a ni tawh. Len chhuah pawh tum lem lovin ka Putea te thutthlengah chuan ka tlu zal mai mai a. Tukina Nu Thani nen kan inkawmna kha ka ngaihtuahnaah a rawn lut zawk a, ka tho va, hmana an in lam thlira ka dahna thin pindan tukverhah chuan ka zuk dak a.
He mite chhungkaw chanchin hi a hre chiang ber pawl ka ni ngei ang. An chhungkaw nunphung leh lo chawrchhuah dan te, an vul laia ka Putea te veng (chutih laia kan veng) a a hausa pawl leh awm thei chhungkua an nih dan te, an fate nun kal zelte pawh ka hria. Entawn tur zawng ila, entawn tlak a awm meuh lovang. Entawn tur awm lo zawng zawngah hian zir tur a awm lo a ni vek lo thung a, chutiang chu anni pawh hi an ni – an chhungkaw nun entawn tur awm lo takah hian zir tur awm tlatin ka hria.
Ka Putea te venga ka awm tan kum takin an rawn pem lut a. Chutih lai chuan an khawsa ve tawk tawk a ni mai. An pa ber Pu Siama chu Home Guard a ni a, ka Putea te veng, veng tlabirh tak an rawn pan kher danah chuan, a hlawh a tam lo a ni ang tih ka ring.
Hun rei pawh a ral lo, mi In an luah lai chuan zu an sa a, a rukin an ti tan a; mahse a lo ruk reng thei lova, kan veng (ka Putea te veng) chu zu zuar vengah an siam ta thuai a.
An pa ber chuan zu a in lova, a fate zu in rual an la awm lo bawk nen, an hlawk hle ni tur a ni, an In luahna chhak In hmun chu man to takin an lei a, tuna an In hi an sa ta bawk a. A hun lai chuan kan venga In mawi ber a ni a, sorkar hnawthawkte chenna tura sorkar department-ten In an sak tih lohvah chuan a tha ber bawk. An In chhung pawh a phuisui nghal thui thuai a. Kan venga Television nei hmasa pathum zingah an tel nghal a, an fapa Puia, kan kawm rual pawh chu keini rual zinga tlawn rawn hlawh ber a ni thuai ta bawk.
Zu an zuar e tih lohvah chuan mi fel tak chhungkua an ni a, then leh rual huikhawm thiam riau an ni bawk a; an In chu keini naupang rual mai ni lovin, kan veng TV enkhawmna a ni thuai a. Ka sawi tak ang khan an kawngkapui hi a inkhar ngai meuh lo hial!
An fapa upa ber U Rinfela chuan High School a rap em aw? ka chiang ta lo. Mahse a pa chuan engtin emaw Police department-ah a thun tih ka hria a. Ka Putea nena an titi ka hriat danin, a fapa hna hmu tur hian vawihnih vawi thum lai ar pawmin Aizawl a kal niin ka hria. U Rinfela chuan pawl riat a pass lo niin ka hria a, mahse pawl riat certificate neih ngaihna hna a hmu tlat bawk si!
An In thar an luah hnu chuan langsar takin zu chu an zuar chhunzawm lova, mahse ram lamah an la sa tho va. Puia te nena inkawm thin kan nih avangin an huanah kan kal fo va, an zu sakna hmun pawh ka hmuhpui fo mai.
*****************************************************
Ka ngaihtuahna ka kawm melh melh lai chuan, hmana ka thlir thin tukverh chu a rawn inhawng a, Pi Thani chu a rawn dak chhuak a!
Zanah, khuma bawk chungin, he tukverh atang hian khu tukverh khu ka thlir thin a. Chutih lai chuan Nunhlimi kha a tleirawl chhuak chho, a nalh lai tak a nih kha. Khum bulah, dawhkan te a dah a, ka thlirna tukverh atanga amah hmuh chian theih ber laiah a thu kher thin a. A tir lamah kha chuan ka hmu tih a hre lo niin ka hria, ka lehkha chhiar pahin ka melh thla zeuh zeuh thin. Ka thlir tih a hriat hnu ni ngeiin ka hria, a awm duhdah sawt ta riau a. A ke veilam khuma dahin, a ding lam kha a tawm chho a, a pawnfen tawngchham tak kha duhdah takin a hlim thla puak a, a mal var kha ka zuk hmu thin a! Tleirawl thisen chak vanglai a ni bawk a, lehkha zir a tihar thin teh e!!
A chang chuan kawr nghawng zau angreng tak a ha a, a dawhkan bawh kher kher chuan lehkha a’n ziak ta thin a! A hnute bu mawi chi a lo ni bawk si a, mipa tan chuan it loh theih hi a ni lo. Engemaw ngaihtuah ngun ni awm tak, a ti tih hre lem lo ni awm taka a kawr hmawr a pawt chhing a, a han seh ringawtte pawh kha – a dul thuar chho khan ngaihtuahna a tibuai ve chiang ngawt mai! A chang chuan tukverh hawng huau-a thlir ka inthlahrung a, ka’n khar deuh a, a awng kar atangin uluk fahranin ka’n bih ta thin a nih chu!!
Vawi tam ka hisap thin a, zan tin mai hian kan inthlir a ni ber. A chang chuan ani pawh khan lehkha zir aiin a thlirtu kha min rawn ngaihsak niin ka hre hial thin a, ka thin a phut dawt dawt chang a awm hial thin. Mahse engmah a thleng lo, inthlirah chuan a tawp. Tumahin kan sawichhuak lova, tun thleng hian engmah ka la sawichhuak ta lo. An Inah ka leng a, a nuin thingtlang tlangval a nei ta tih a sawi avang khan tuma hriat lohva, lehkha zir paha zana kan inthlir thinte ka ngaihtuah chhuak ta mai mai a ni. Dik tak chuan, ani pawh khan ka thlir thin tih a hre kher lo thei, a hria ni a ka hriat pawh kha ka hriatdan mai mai a ni thei – a chhan chu amah ka zawt lova, a hria niin ka hre ve ngawt a ni.
Ni, kha Nunhlimi kha thingtlang tlangval pakhat chuan a khal chul ve vel mai mai tawh tihna a ni. An chhungkua pawh hi an chul tawh ngawt mai. Hmanah chuan duh duh nei thei kha an ni ve thin kha a ni a. Awlsam takin In leh lo an nei a, exam mumal mang lovin an fapa pawhin hna a hmu nghal mai bawk.
Hun a lo kal zel a, kan Bible-in, ‘Fel lo taka tite chu awt hek suh,’ a tih min hriatchhuahtirtu chhungkua an lo ni ta. An pa kha zu ngawl vei ang chiahin a thi a. Sahdah chauh hmuam kha puam ukin a thi a nih kha! An fapa fel – ‘Zu zuar fapa ni awm lo tak a ni,’ an tih thin, naupan laia inkhawm kai kim lawmman la zak zak Puia pawh khan damdawi a khawih zeuh zeuh a, zu a in chho bawk a, ho takin, nupui pawh nei hman lovin he khawvel hi a chhuahsan a. An fapa U Rinfela pawhin a hming chuan a hna a la vuan ve tek tek. Nupui a nei zing ut a, tlangval lian tha zet zawt, hmel tha bawk si ni thin kha tunah chuan a hmel hmuh tlak a ni tawh lo. Zu vangin a khur der der a, a kal hram hram chauh a ni. A va mak em!! Nunhlimi, keini ang duang tan chuan ‘Ka va duh e,’ tih chhin pawh ngamawm loh khawpa hmeltha leh duhawm; pasal tha leh changkang tak a nei ang tia ka lo ngaihtuah thin pawh thingtlang kilkhawrah, tu khaw hriat lohvin a inawi ral vel mai mai mek bawk.
Engtin awm zel ang maw le!!
