mi(sual).com

A Changtu pa

Lhakpa chuan, “I mu thei em, riahna tha kan pe thei lo che a, a pawi hle mai” a ti a. “ka tha e, ka muhil ve sek a lawm” ka ti a. Lhakpa chuan, “I kal ang u” tih pah chuan, a money bag atang chuan, China pawisa Yuan 50 a rawn phawrh a, “Hei hi Kathmandu thlen nan chuan a tawk  thei ang, Nepali Rs 500 hu vel a nia, Border i kalpelh hunah i nupui chu phone mai la, Tibet atanga kan phone chuan, ISD (international Call) a ngai dawn a, a to mai mai a, Nepal i luh hunah, STD hmangin i phone ang a, a tlawm fe zawk thei ang, hei ai a tam pawh pek che ka duh viau na-in, pawisa ka nei bik vak lo tlat – Shigatse a let leh tur kan la ni si a, a pawi ka ti khawp mai” a ti a. A va han lawmawm thin em.

Lhakpa hnenah chuan,“Ka beisei lo reng renga sin, ka lawm lutuk, engtin nge ka rulh leh theih ang che” ka ti a. Lhakpa chuan, nui sak chung-in, “Rulh leh atan ka pe lo che” min ti a, motor lampan chuan, kan chho ta a. Kawngpui chu mualpang a invet thlep chho a ni kan tih tawh kha. Motor kan thlen chhoh hnu-ah, Khasa(Zhangmu) khua chu zig-zag zawng in, kan palthlak a ngai dawn a ni.

Motor ka luh hma chuan, Lhakpa thianpa chuan, ka ipte hring kha, min pek pah chuan, a chhungah chuan, Tibet siam mineral water um (bottle) hnih leh Sprite (cold drink) bur hnih ka ipte ah chuan a thun a, Lhakpa chuan, “Pakhat kha i tan, pakhat kha i nupui tan” a lo ti a. Lawmthu ka sawi ve ngial a, ka lawm tak tak bawk a, Police ho thinlung a hna thawktu Pathian hnenah lawmthu sawi ka ba nasa hle.

Shamu-a kha Camera tha deuh mai hum chungin ka veilamah a lo thu a, Lhakpa nen chuan min lai-tat a. Motor chu, ramri lampan chuan a lir thla tan ta a. Lhakpa hnenah chuan, “Khawngaihin i address min pe thei a ngem” ka ti a. Lhakpa chuan, a thianpa chu a han bia a, chutah a rawn hawi let leh a, “Pe thei e, ka pe dawn che nia, mahse, nimin tlaia, kan thlalak kha chu a chhuak hman dawn ta lo a ni, remchangah ka la rawn thawn ang che” tih pah chuan, a address chu motor insawi naw naw chungin a ziak a, min pe ta a. A hawrawp a chhe ve hrim hrim nge, motor tlan laia a ziah vang chhiar a har kher mai. Ziak tha rawh han tih chi a ni si lova le.

Khasa khaw chhung zawk check gate bul chu kan thlengthla a, motor chu an ti ding a, Lhakpa thianpa leh Shamu a kha a lo va chhuk hmasa a, chutah min chhuk tir a, ka chhuk lai chu Shamu a khan thla a lo la zawt zawt mai a, Pakhat khan Video in a lo la reng bawk a. Chutah motorah min lawn tir leh a, ka lawn lai, an la reng bawk a, min chhuk tir leh a, a hmet de zawk zawk reng mai a. Ka va han VIP tehlul em….mipui kawngkal lah chuan min en duh si, en tha vak ngam bawk si lo chuan, mi an melh tawk tawk a. A tawp ah chuan an duhtawk ta a niang, motorah kan thu ta thap a, ramri lampan chuan kan tlan thla ta a.

Helai Khasa khua leh ramri inkar hi, a lo berah 4 kms vel lai a ni ang, kawng a chhe em em mai leh nghal a. Khasa khua atang khan mualhran ah pakai pheiin, mual pangah bawk kawng chu a zig-zag zawngin a in vet thla leh a. Vawili vel a in thleh let thlak hnu-in ramri chu a zuk pawh thla ve a ni.

Kawnglakah chuan, Lhakpa leh Shamu khan mi an lai-tat thla a. Hlakpa chuan “Tibet chu enge ang i tih” a ti a. Kei chuan, “ A danglam khawp mai, a nuam ka ti in, a ram leh mihring te hi ka ngaina hle in ka hria. Tibet ramah hian kan lo la kal leh ngei ka beisei.” ka ti a. Driver chuan eng emawni hi a han sawi hlut a, an nui dar dar a. Lhakpa chuan, “A sawi chu i hre ve thiam em? ‘Lo kal duh tawh suh, min ti buai em mai – Khawipui ah hruai i ngai a, ramri thleng thlah leh i ngai a’ a ti a nih chu” a ti a. “Kei pawhin a pawi ka ti khawp mai ” ka ti ve mai a.

Lhakpa chuan,“Tak tak a, inlo zin leh ngei dawn nia, mahse visa (mi ram a luhphalna) la hmasa tawh la, tin, sakhaw thil theh darh hi China Sorkar dan kalh a ni a, nangma hman tur Bible pakhat i duh chuan i rawn keng thei ang, mahse Kristianna mite hnen a thehdarh phal a ni lo. Chu chu hre reng la, I duh phawt chuan I nupuite nen inlo la zin dawn nia, kan welcome che a lawm” a ti ta a. “Ka lawm e, kan lo la kal leh ngei ang, dan bawh chhe tawh lovin” ka ti ve mai a.

An han ngawi deuh thap a, Lhakpa bawk chuan,“Nepal ramri a, dah ngawt che chu, kan ngaihtuah deuh che a, i duhphawt chuan, India ramri (border) thleng kan thlah thei che a nia” a ti a. Kei chuan, “In ti lawmawm khawp mai, mahse – Khawngaih in Nepal ramri ah min dah ula a tha zawk ang, ka nupuiin Kathmandu ah minlo nghak ang a, tin ka passport pawh a kawl bawk a.

Tin India ah hian, Mongolian thlah kan nih avang hian, India mite aiin, kan pumrua leh hmel te hi a danglam em em a, mahni in sawi fiah (identify) theih loh phei chuan foreigner (ram pawnlam mi) ang in min ngai thin a. Indian ni mah ila, harsatna kan tawk ve fo thin. Engpawhnise, kan Pathian hi Pathian nung a ni a, vawiin thlengin harsat engmah tawk lovin min awmpui a, tunah pawh hei min hruaichhuak dawn a ni a, Nepalah pawh harsatna eng mah tawk lo turin, min awmpui zel ang. Min ngaihtuah duhsuh u, in mi ngaihtuahna avang in ka lawmkhawp mai.

Harsatna a awm a nih pawh-in, Napal chhungah chuan, ka nupui ka phonea nga, ka nupuiin ka passport a rawn keng-in, min rawn sawifiah (identify) thei ang ” ka ti a . Lhakpa chuan “I thu thu le” a ti a, a ngawi ta a.

Ramri lei (Friendship Bridge) kan thleng tep a, kawngkawi pakhat a, va inthleh let chauh a ni ta, kan hnuai a lei lam chu ka zuk hawi thla a, leiah chuan, motor a chhia nge, an insu? Traffic a lo zam nasa hle mai a. Mihring ke a kal an insul pel nuk nuk mai a. Pathianin min la awmpui zel tih ka zuk hmu leh ta a ni. Traffic zam lovin mi tlem ta se, Police border duty hmuh lohva Nepal ram luh a harsa dawn tih ka hre reng mai si a. Mahse, mihring an zik nuai nuai chuan, ka tan, relh ruk a harsa dawn lo a ni. Pathian hi chu a va tha tak em……

Tibet ram chin, leilawn (Friendship Bridge) tawp ah chuan, motor atang-in an chhuk a, Shamu a leh Lhakpa thianpa khan video leh Camera pangngaiin, motor atanga ka chhuk lai chu thla an lo la zel a. Ka tan a hlauhawm dawn em? ti ni awm takin Lhakpa chu a piah deuhah chuan a lo va phei a, Nepal lam chu ava thlir vang vang a. Shamu a leh Lhakpa thianpa chu ka va chibai zawh chuan Lhakpa chu ka va pan a, a kut chu ka vuan, ka chibai mawlh mawlh a, “Kan la inhmu leh ngei ang, kan lo zin theih ve leh ka la rawn tlawh ang che”   ka ti a.

Lhakpa chuan, ka kut vuan chung-in, “Address ka pek che kha, i lo zin phawt chuan, kan la in hmu ngei dawn nia, tluang takin – Kathmandu thleng ang che, damtakin ” min ti a. Hmanhmawh deuh in, ramri leiah chuan, Nepal lampan-in ka phei ta sawk sawk a, motor chhiatna lai ka thlen dawn hnaih chuan, ka va hawi let a, Video leh Camera khan thla an lo la la reng a, ban ka han vai a, Lhakpa chuan mi rawn vai let a, mi veivak karah chuan – ka kal liam ta a.

Nepal Police in min lo man a, min dap chuan, China pawisa chauh neih chu a dik dawn in ka hre lova, Police duty awmna thlen hma dawr hmasa berah chuan, China pawisa Lhakpa min pek kha thleng ka dil a, anlo rem ti lova, biscuit bawmkhat ka lei ta zawk a. Nepali za-li sawmruk a lo kir a.

Tichuan, ka kal thla ta zel a, Police duty te chu, veranda ah an lo thu a, mahse mi anlo melh liam ve mai mai a, ka kal tlang ta a ni, Lalpa chu fakin awm rawh se. Nepal lam atanga lo kal te tawp-na, Bus stand ka thlengthla a, bus chan ka rilruk deuh a, taxi pawh pariat vel lai a lo ding a. Pakhat chu ka han be chhin mai mai a, a ni lah chuan, “Lokal rawh – mi kan rawn dah a, a ruak a let ai chuan, mi pakhat tal phurh haw tum in ka chang a lawm” a ti a. “Kathmandu thlen nan engzatnge i tih ang” ka ti a. A ni chuan, “bus chuan man ai- a tam deuh min pe la” a ti a, “Engzat maw?” ka ti a.

“Zahnih vel, mahse passenger dang kan hmuh chuan, chu aia tlawm deuh pawh a ni mai thei” (Kathmandu atang a borderthleng Taxi hire-na man hi Nepali Rs. 2500 – 3500 inkar a ni ber, bus ah erawh chuan, a tirlam a kan sawi ang kha a ni mai a) a ti a. “A nih leh le, Phone hi a awm ang em?”ka ti a. Driver chuan, “Tatopani ah a awm, kal rawh ka kawh hmuh dawn che a nia ” a ti a, tichuan kan tlan thla ta a. Tatopani khua kan thlen chuan, Driver chuan, “phone chu saw tah sawn a awm” tiin, kawngsir a dawr Local/STD/IST tih intarna chu min kawh hmuh a.

(Tatopani hi, Nepali tawng-in tuilum tihna a ni a, kawngpui atang a thlang deuhah ramri lui chhak deuh si ah, tui sa (hot spring) hi lei atangin a lo chik chhuak a, chu chu a chhehvel a mi ten inbualnan leh insuk nan an hmang a, damlo tan pawh a tha e te an ti. Keini pawh kan kal leh tumin kan inbual ve nghe nghe a. Tunah chuan, inbualnan hmun sawm panga velah an haw darh tir a, a rualin mi 15 vel a inbual theih a nih chu. A lawi len leh inbualna hmun chu an ti nuam ve hle. Hetiang Tatopani hi Nepal hmun hnih/thum velah a awm a. Tatopani chu khaw hmingah an hmang nghal a, he tlangdungah chuan, a lar pawl a ni ve)

Pa pakhat hian phone chu a lo hmang a, ka han nghak deuh a, nakin ah chuan a hmang zo ta a. A nghaktu pa chuan, “Khawi nge i biak duh” min ti a, “Kathmandu” ka ti a. A nghaktu pa chuan, phone chu mi han pe a, “01(Kathmandu) -535849” chu ka han dial ta a, hmeichhe aw ka hriat fo hnu hian, “Hello” a rawn ti a, chutah mittui pa rawl teuh chung chuan, “Hello, my Dear ….” ka han ti a. Chutah phur zet aw hian, “Oh! My Dear…..khawi atangin nge” a rawn ti a.

Mittui parawl kuang hian “Hei ka lo chhuak ta hlawl mai…” sawi zawm pawh a harsa. “Tak tak maw, tunah khawiah nge i awm” “Tatopani atang-in ka rawn phone che a nih hi, ramri chu ka rawn pel thla tawh” ka ti a. My Dear-i chuan, “Rawn lam i ngai a ngem?”a ti a, “Ngai lo, hei taxi ka hmu rem chang a, ka rawn kal mek – duhtawk rih mai ang, ka rawn thlen hunah, kan sawizawm dawn nia” ka ti a. “Ni e, rawn haw char char phawt mai rawh, In ah kan lo awm mai ang e” a ti a, phone chu a dah ta a.  Ka bula lo ding Driver leh Dawr nghaktupa chuan, ka mittui parawl kuang chu mi anlo en reng a, an hriat thiam loh hmel hle mai. Pawisa kan inpe fel a, kan tlan leh ta a.

Phonea kan inbe ri a hriat vang nge, Driver chuan, “Ka pu enghnam nge i nih” min ti a. Kei chuan, “Indian ka nia” ka ti mai a. Driver chuan, “Tibetan i ni lo maw” a ti leh hram a. Kei chuan “Ni lo, check post hi a la awm ang em?” ka ti a.

Driver chuan, hriat thiam hmel tak chuan, “Awm vak tawh lo, Passport i keng em?” a ti a. “Engmah ka keng lo, Kan nu ten an ak a, hman ni deuh khan an haw tawh a”

Driver chuan “A pawi lo, Police in min lo tih din chuan, lo tawng lo la, keiman ka sawi fel vek mai ang. Tin, i sawi pawhin ‘Nimin khan Kodari ah kan rawn lengkual a, tu man min check loh avangin kan nu te ka ah tir a, anni tukin khan bus ah an haw’ ti mai rawh. A…. lo tawng lo mai rawh, I lo tawng chuan, i tawng a tang-in Nepali i ni lo tih an hre dawn a, lo ngawi la ka kutah dah vek mai rawh” a ti ve sauh sauh a.

Ka rilru-in “Lalpa, thian tha tak min pek avangin lawm thu ka hrilh a che, hei leh chen hi min hruai chhuak tawh a, min hum zel dawn tih ka hria – Isua hmingin lawmthu ka hrilh a che” ka ti a.

Ka tawngtai zo deuh chauh tih chuan, a thlang deuh a Police check gate, ka zuk hmu a, kan tlan thleng thla chawpchilh nghal a. Police bel hnih bel hian, minlo ti ding a, motor chhung chu a bih vel a, Driver lah chuan, Sawifel inzuam tak chuan,“Tukin a lo kal kan nia, passenger kan dah a, kan haw leh dawn a nih hi” a ti vel phar phar a. Police pa chu a bu nghut nghut a. Bal pawr min ti deuh nge,“Nang khawnge i kal” min ti a.

Dawt han sawi dawt mai chu harsa ka tih deuh avang chuan, “Kodari –ah” a ti ve ngawt a. Police pa chuan, “Tibetan em ni i nih” min ti ta a. “Ni love, Indian ka nia” ka ti ve ngat a.(Tibet lam atang a a ruk a lo tlan chhuak hi an awm ve zeuh zeuh reng avang in, Police ho pawh hi an fimkhur hle a, Tibetan kalo  ang ve reng reng bawk nen, a mak hran love).

Hlauhthawn rilruk ang ngeiin, “Khaw-maw i passport ” min ti ta. “Kan nu ten an hawn tawh” ka ti a. Police pa chuan,a awih vak lo a niang, “Lo chhuk teh ” min ti a. Kawngsir Dap-in chhe te atang chuan, ribbon pakhat leh arsi pahnih bel hi a lo chhuak a. Police bel-hnih pa chuan, a han hrilh ru a. Driver lah, a in zuam ang ngawt alo ni ta si lova, a ngawi zawkah atang ta hlauh thung a.

Arsi bel chuan, Dap-in-te ah chuan min hruai lut a. Inchhungah chuan dawhkan leh chair a lo inhung ve a. Register chu a han keu a, ka hming ziah luh tum ni-awm tak chuan, “Tunge I hming” a ti a.  ka sawi a.

Tsering (Tibetan hming-Chhering tia lam tur) a ni lo maw?”

“Kei ni hmingah Tsering tih a awm ve ngai lo”

“Eng hnam nge i nih?”

“Mizo, Indian.”

“Khawnge i passport, emaw identity card emaw?”

“Kan nu ka hawn tir, kan rawn kal lamin engmah incheck a awm lova, tihbo ka hlau a, kan nu ka ah tir a, an haw tawh”

“I kal tlang thei lovang, i in identify theih loh chuan…”

“ Aw ! a  tul chuan kan nu, Kathmandu- a awm ka phone a nga, passport chu a rawn keng a nga a ni mai a lawm”.

“Kan kal tir thei lovang che” Police chuan a ti ta tlat mai a.

Ka mangang rilru deuh a,“Dawt ka sawi i ring viau em ni? In tan a buaithlak mai mai lo maw? Kan nu alo kal ang a, passport a rawn keng mai dawn a, min chhuah leh tho tho dawn si a” tih pah in ka rilru in Lalpa ka au leh ta ngawt mai a.

Police arsi pahnih bel chu, a ngawi vung vung a, tah chuan “India khawilaiah nge?”

“Mizoram state, North East India, Bangladesh leh Myanmar inkar ah”

“Police chuan, Assam maw?”

“Nilo Assam bulah”

Chutah Police pa chuan,“ A nih leh India-ah hetiang arsi pahnih bel hi engtin nge in tih” tiin min zawt ta khauh mai a.

“Ribon tel, arsi pahnih chu Sibudar kan ti a, ribbon tello a nih chuan, Leautenant kan ti” ka ti vat a.

Chutah Police chu a nui suk a, “Kal rawh le, i kal thei e” min ti ta a. Tichuan, motorah ka lut sawk sawk a, kan tlan ta char char a. Khaw pakhatah chaw kan ei zawk a, chuta tanga kan tlan leh chu,  Driver chu a puar deuh nge, a mut a chhuah hmel hle a. Kawngsirah vawikhat a va zunga, a lo lut leh chu, “I hah deuh chuan, ka lo khalh chhawk ang che chu?” ka ti a. Driver chuan,“I khalh ve thin em ni?”a ti a. Kei chuan, “International Driving lencense ka nei ” ti chauh in ka chhang a “A nih leh khalh ta che, nizan ka mu tha lova, ka mut a chhuak deuh a” a ti a.

Ka khalh chhawk ta a, kan tlan ta vang vang a, in thlen thuai thuai ka chak tawh em avang chuan, fimkhur takin ka khalh ta zar zar a. Driver kha chu thlamuangtakin ka sirah chuan a hnar sak sak a. Rei vaklo hnu, dar 2 velah chuan Kathmandu khawpui kan tlan lut ta a. Kan chenna veng, Jawalakhel pawh chu reilo te-ah kan thleng zui ta mai a. Kan inluah chu, kawngpui atanga tlem pen luh a ngaih avang-in tlem motor chu ka han peng luh tir a.

Motor atang chuan ka han chhuk a, chuta ka va hmuh hmasak ber leh ka hnuk ti ulh teuh tu.. jail tan chanchin sawi apiang a, hriat chhuah ve ngei ngei tur, My dear-i leh, kan thian minlo tawngtaipuitu ten, lian tawk a………..

“WELCOME HOME”

……………tih anlo tar kuau chu a ni. Amen.

Pics bonus :

A changtu pa – Tibet ramri

Khaw kar kawng

Himalaya tlang hnuai a – Khasa khua

Gyakar khaw luh dawn kal khan

Chele khaw Tibetan

This entry was posted on Saturday, March 19th, 2011 at 6:45 pm and is filed under Information. Both comments and pings are currently closed.