Lalburha chanchin sawi apianga hmaih theih loh chu Sesawng-a McCabe a kah avanga sapin a chhuahchhalhna hi a ni. A chhuahchhaltu hi A. Thanglura chuan McCabe niin a sawi a, B. Lalthangliana chuan Assam Chief Commissionary niin a sawi a, J. Shakespear ni-a sawi an awm bawk a, hei hi a pawmawm ta ber a ni.
J. Shakespear khan Aizawl-a Superintendent a nih hnuin kum 1898 khan Aizawl-ah Mizo lalho a ko khawm a, chutia lalho an han awm khawm chu lalho an tam hle mai a, Lalburha chu tumah hlauh leh pawisak vak pawh nei lovin a hawi nghauh mai a.
Sailo lal dang, tun hmaa a la hriat ngai lohte chu a hmu tham lo nasa mai a. “Vai kan kah laia lal kan tlem nen, tunah chuan lal thar in lo tam ta mang e,” tih pahin a Tursing vaibel a pak khum hluah hluah mai a ni.
Chutah bawrhsap chuan, “Lalburh, engati nge Sesawng-ah khan min lo kah mai?” tiin a chhuahchhal a, Sailo lal á¹henkhatte chuan Lalburha chu a á¹awngsual ang tih hlauvin, “Kan ram min chhuhsak in tum alawm’ ti rawh,” an lo ti tliar tliar a. Mahse, Lalburha chuan zâm map lovin, “Ka kâp ang che u chu, mipa ka ni alawm mipa.
Thei phei ila chu thah vek che u ka duh asin, ka ram mi neihsak in tum ringawt lehnghal. Sipai in ngah em avangin ka hneh lo ta zawk che u a, chuvangin in duh duhin in lo pâwng thei ta zawk a nih hi. Chuti ni suh se, vaikawr dai thlengin nawrthlak che u ka duh asin,” a tihkhum ta phiar phiar zawk a. Chutah zet chuan J. Shakespear chuan amah ang bawka huaisen a ni tih hriain, “Lalburha thusawi hi a dik a ni,” a ti ta tlat zawk a, a ngaihsan phahin a ngai pawimawh hle a ni.
Tichuan, an ram semah pawh ngai pawimawh berin, “A nih leh khawi chin nge i ram?” tiin a zawt a, Lalburha chuan, “Chhak lamah Tiau, thlang lamah Tlawng; tichuan, Tlawng leh Tiau inkar hi ka ram vek a ni,” a ti a. J.Shakespear chuan Lalburha phawk chhuah dan chu hrethiamin, “A nih leh Lumtui-ah awm rawh aw..” a ti a, Lalburha chuan, “Ka duh lo, a hming a leh koh hê hû em mai,” a ti a.
Sap chuan, “A nih leh Bevuak-ah awm rawh aw..” a ti leh a, Lalburha chuan, “Ka duh lo, A Pawih chaw e,” a tihsan leh mai a. “A nih leh Serchhip-ah aw..” a ti leh a, Lalburha chuan, “A të âwm em mai, ka leng lovang!” a ti leh a. Chutah sap chuan, “A nih leh Vanchengpui-ah awm rawh aw..” a ti leh a, Lalburha chuan eng danga chhang lovin, “I ti har ka ti rëng a ni,” a lo tihsan leh ët mai a ni!
Tum khat pawh Lalsavunga fapa, Thangvunga tan a unaupa, Lalzika chuan Vanhnuailiana fanu Darkungi chu a hêl a, harsatna tam tak an paltlang hnuah an insawirem thei ta a. An haw lam chu Rolura thlah, Tlungbuta khua an thleng dawn ta a.
Khaw pawnah chuan Tlungbuta chuan kawng a lo kham a, “In tàwn ngam chuan tâwn rawh u, ngên muin ka theh ngei ang che u,” a ti a. Lalburha pasalá¹hate chuan han tàwn mai an hreh si a, “Thangbua hi a va rawn thleng har ve maw le..” an ti á¹hin a, nakinah chuan Lalburha chu a lo thleng ve ta a.
Tlungbuta chuan, “In tàwn luih chuan ngên muin ka theh ang che u,” a lo ti leh a, Lalburha chuan, “Mai mai á¹hin a, keini’n Zadeng kan titlawm a, nangni’n a ruang in hlâw, (an bêl che u) a, tunah nangni’n Sailo in titlawm a, keini’n a ruang kan hlâwm (min bêl) ve a ni mai a, min dang thei dawn em ni? A zah pawh i zak na á¹êt á¹ût nge, mahni nupui thuam awrh pa!” tih pahin Tlungbuta âwm chu silai ngulin a chuktuah a, “Hmet ti rawh,” a han ti zui a.
Tlungbuta chuan hmet a ti ngam awzawng lo mai a, á¹ha takin, “Thangbua hi a kam a chhia ang e, tuibur han á¹heh rawh u khai,” a ti a, tuibur an á¹heh hnu chuan Tlungbuta khuaa riak turin an lut ta a ni.
Chhak leh thlang indo lai khan Kairuma chuan Lalburha nu khua Hmuná¹ha a rûn a, mi pahnih a that a. Chumi hnuah Lalburha pawhin Tlangpui rûnin mi pasarih a that a, chuta á¹ang chuan Kairuma leh Lalburha inkarah boruak a lo awm ta a ni.
Hun eng emaw chen aá¹ang khan Kairuma khuate silai pakhat chu Lalburha khuaah a tâng a, Kairuma chuan lakchhuah tumin Lalburha chu Tuichang-ah inbiakpuiah a sawm a. Tuichanga inbe tur chuan an inbuatsaih ta a. Kairuma chuan a khuate hnenah, “Lalburha chu kan hau ang a, a huat chuan vuakhlum mai tur,” tiin a fuih sa vek a; tichuan, a khaw tlangvalte nen an thawk chhuak ta a.
Tuichang-a an inbiakna tur lai chu Kairuma leh a hote chuan an thleng hmasa a, a khaw tlangvalte chuan maubul chhah an á¹hut fur mai a. Rei fe hnuah Lalburha chu a upate hruaiin a lo thleng ve ta a. Pawisak nei hauh lovin Tuichang chu a daikai a, Kairuma leh a khaw tlangvalte chu tham lo zetin a enkual a, “Ral bei tur ang hrima eng atan nge maubul chhah chu in tih fir fer a?” a tihsan mai a. Kairuma lam chu a hawi a, “Eng thu nge sawi tur awma he’ng thleng thlenga min chah?” a ti a, Kairuma chuan, “I khuate’n ka khaw silai an man a ni âwm a..” a han ti a.
Lalburha chuan, “Kan man ang chu. Engah nge i khuate’n ka khuate buh an rûk tehreng? An la rûk zel chuan a dang pawh kan la man zel ang,” a tihsan mai a. Kairuma chuan, “I silai man hi min pekir tur a ni,” a han ti a, Lalburha chuan, “I khuate’n ka khuate buh an rûk zawng zawng kha min han pe vek la, tichuan, silai chu ka pe ang che. I lo hetih dawn tih hriata Tlangpui ka rûn lai khan i lu lo ai ta beng beng ila á¹ha mai tur,” a ti a.
Kairuma chuan, “Chuti’n min ai thei ngawi dawn em ni?” a han ti leh a. Lalburha chuan, “Engah nge ka theih loh vang? Khawlaiah i lo let tep tep ang a, ka sahmimah ka ak hawng mai dawn che alawm,” a han tih chuan Kairuma khaw tlangvalte chuan an lalin Lalburha a ngam loh zia hriain an kal darh ta a ni. Hei hi sawi dan chi dang a awm leh a, chu chu ziak tel tawh kher lo mai teh ang.
Chhunzawm tur..





August 9th, 2011 at 9:35 pm
K’u Kawlpui t1hpa1h aw!!
August 9th, 2011 at 9:35 pm
1e, ngaihnawm 1eh phian ang… Chhiar ang 1e
August 9th, 2011 at 9:37 pm
Pui hle mai..
August 9th, 2011 at 9:45 pm
A ngaihnawm hle mai, Lalburha leh Kairuma inbiak chungchang khi ka lo la hre miah lo.
August 9th, 2011 at 9:48 pm
hetiang a lalropui ni tur hi chuan huai piahla,ah fin a ngai tel anih hi….
August 9th, 2011 at 9:49 pm
A ngaihnawm leh pek hle
August 9th, 2011 at 9:50 pm
A ropui e, a ropui e
August 9th, 2011 at 9:59 pm
Lalburha anga huaisen kha CM ah han nei ila, kan phun nasa awm lui lui 🙂
August 9th, 2011 at 10:06 pm
Ngaihnawm e (Y)
August 9th, 2011 at 10:08 pm
Chhunzawmna chhiar ava chakawm tawh ve..
August 9th, 2011 at 10:09 pm
Ngaihnawm ka ti hle mai. Pu TS i zarah tunhma(hmanlai) mizo chanchin ka hriattam phah khawp mai. H/S ah mizotawng ka zirtir thin a ka tangkaipui hle a ni (ka thiam vang erawh a ni hauh lo). Mahse thil pakhat, mobile hmanga misual thin ka nia, in tiii hman hi kan tan chuan bawm killi nei tung et ut ang hlirin a lang thin a. Chhiar a nuam vak lo.
August 9th, 2011 at 10:22 pm
Breaking News: Vawiin tlai thimhlim khan Tv. Chhuanvawra (Vanhne Lunglei bul) chu Vanhne khawchhung bawlhhlawh paihna ah a tlan liam. Tunah hian Civil Hospital Lungleiah enkawl mek a ni. A damchhuah a beisei awmloh hle niin an sawi.
August 9th, 2011 at 10:26 pm
TSa leh Lushai_er a te hi in thawhhlawk khawp mai. Ti hian thiante bulah hre ber awm fahranin mizo history kan sawi leh zung zung mai dawn ani. A lawmawm thin teh e (Y)
August 9th, 2011 at 10:28 pm
Lalburha hi a huaisenin mize ti ngelh ngulh ve tak a ni. Bawrhsap an lal em em a, a hawina lam apiang chu an tik dial dial thin a ni ngai a. Lalburha ve thung chuan bawrhsap pawh nise ‘Sapa’ a ti a, an darah a beng thek thek mai mawle! Bawrhsapte pawhin tihngaihna vak an hre lova, an zah letling zawk hle a ni.
TS hi a rawn titha thin khawp mai. Hetianga Mizo hun hlui lam chanchin rawn phawrh chhuah a nih hian hre lo tam tak kan awm thin avangin a hlawk em em a ni.
August 9th, 2011 at 10:31 pm
OT loks : Engin nge a tlan liam, Joseph, bike nge motor in ?
August 9th, 2011 at 11:04 pm
An Va man deuh ve..
A ngaihnawm khop mai.
August 9th, 2011 at 11:43 pm
Lalburha hi a che pa thei hle a lo nih hi. A ngaihnawm leh khawp mai.
August 10th, 2011 at 12:43 am
a va huai rem2 ve le. A khua leh tui nih a nawm don khi.
A chhunzawm chhiar ava ngah hlelhom thin ve o
(Y)
August 10th, 2011 at 3:12 am
@TS-a leh hmanlai Mizo Lalte hi an inhmeh tlat tawhin ka hria, a post ngun ta bawk a,.. (H) (Y)
August 10th, 2011 at 6:05 am
#11 @Joseph Sr: Kei pawh phone atanga lut ka nia, i sawi ang chuan a awm tho. PC atanga ka submit chuan ‘tri’ hman hram hram ka tum thin a, a hmanna a tam hran lo bawk a, chhiar tihrehawm tham chu a nih ka ring lo.
@lrpa & Muantea: Ka lawm e..hehe.
@Atom c: Chu i lo ning deuh tawh a ni maw.. Tuna mi hi a kal laklawh deuh va..
August 10th, 2011 at 7:23 am
ngaihnawm hle mai, very knowledgeable
August 10th, 2011 at 9:58 am
E he, Part 2 kha a chhuah lai ka lo hre lo anih hi! Pu A.Thanglura khan a sawi thin tak kha maw ?
A tawi lutuk anih hi maw le :-O (Y)
August 10th, 2011 at 10:03 am
McCabe leh J.Shakepeare te kha awm rual lai an nei a. Chhim lamah J.Shakespear leh Hmar lamah McCabe te. Burma lam atang pawh khan puitu tur an chah hial anih kha.
History hi a chak lo lam hian an ziak ngai mang lo va, a chak lam pawn an ziah danah Lalburha hi a huai khat chuan a rinawm. Historian thenkhat chuan Sesawngah khian a in pe an ti bawk.
Han ti zel teh! Part 4 lo chang leh ang.
August 10th, 2011 at 10:10 am
A ngaihnawm pa rem rem hle mai. Lal huaisen tak a ni.
August 10th, 2011 at 11:04 am
I dek ngaihnawm em mai, hei hi kan contri ve a nge…. (Y)
http://i.imgur.com/2qvEy.jpg
August 10th, 2011 at 11:12 am
Thuthang mai maiah chuan, Bawrhsapin “engati nge min lo kah a” a tih hian, ” Kan kap ang che u chu…kan indo a lawm,kan ngam ta lo mai che u pawh a, ngam che u ila chu, London thlengin kan um ang che u chu..” a ti e an ti…..mahse uar deuh thuthang pawh a ni a nge. 😀 😀 😀
August 10th, 2011 at 11:22 am
Huaisen hi thih hma na a ni lo tih a hre chiang hle mai maw. Ka va kham lo thin ve.
August 10th, 2011 at 11:51 am
@Pu Duhlova: Khatianga ziak a awm a, ziah dan a awm nuai a. Pakhat chiah ka rawn dah ta mai a ni.
August 10th, 2011 at 12:35 pm
A va pa tiap2 ve ooooo
August 10th, 2011 at 2:54 pm
a ngaihnawm (Y)
August 10th, 2011 at 4:14 pm
28
TuaiSialA # A tha hrim hrim, khua rei ah hian, thu hi a sai sa tawh thin a. A enga pawh chu nise, Pu Lalburha huaisen zia sawina vek tho a nia, i rawn dek bangvar thlak hrim hrim… (Y) (C)
August 10th, 2011 at 6:46 pm
@TS, ning love a, a ngaihnawm kan ti lutuk, ka lo fiam mai mai che ni e,…. (H) .
Khawvel zirlai dang zawng aia history hlutna chu facts & figures a nihna hi a ni, an ti a, chutiang bawkin mizo history diktak hi kan tan a pawimawh satliah mai nilovin zirchian ngai tam tak zinga a then i haichhuak pawh hi la hre velote tan chuan a hlu em em a ni…, Mizo history a thu rintlak leh dik hai lanloh tam tak haichhuah hi keimahni, mizote tihtur tho tho ala ni dawn a, chuvang chuan nangni talin tizel ula, keini’n kan lo chhiar zel ang… (H) (Y)