Lalburha-3

August 9th, 2011 9:30 pm by TuaiSialA

Lalburha chanchin sawi apianga hmaih theih loh chu Sesawng-a McCabe a kah avanga sapin a chhuahchhalhna hi a ni. A chhuahchhaltu hi A. Thanglura chuan McCabe niin a sawi a, B. Lalthangliana chuan Assam Chief Commissionary niin a sawi a, J. Shakespear ni-a sawi an awm bawk a, hei hi a pawmawm ta ber a ni.

J. Shakespear khan Aizawl-a Superintendent a nih hnuin kum 1898 khan Aizawl-ah Mizo lalho a ko khawm a, chutia lalho an han awm khawm chu lalho an tam hle mai a, Lalburha chu tumah hlauh leh pawisak vak pawh nei lovin a hawi nghauh mai a.

Sailo lal dang, tun hmaa a la hriat ngai lohte chu a hmu tham lo nasa mai a. “Vai kan kah laia lal kan tlem nen, tunah chuan lal thar in lo tam ta mang e,” tih pahin a Tursing vaibel a pak khum hluah hluah mai a ni.

Chutah bawrhsap chuan, “Lalburh, engati nge Sesawng-ah khan min lo kah mai?” tiin a chhuahchhal a, Sailo lal á¹­henkhatte chuan Lalburha chu a á¹­awngsual ang tih hlauvin, “Kan ram min chhuhsak in tum alawm’ ti rawh,” an lo ti tliar tliar a. Mahse, Lalburha chuan zâm map lovin, “Ka kâp ang che u chu, mipa ka ni alawm mipa.

Thei phei ila chu thah vek che u ka duh asin, ka ram mi neihsak in tum ringawt lehnghal. Sipai in ngah em avangin ka hneh lo ta zawk che u a, chuvangin in duh duhin in lo pâwng thei ta zawk a nih hi. Chuti ni suh se, vaikawr dai thlengin nawrthlak che u ka duh asin,” a tihkhum ta phiar phiar zawk a. Chutah zet chuan J. Shakespear chuan amah ang bawka huaisen a ni tih hriain, “Lalburha thusawi hi a dik a ni,” a ti ta tlat zawk a, a ngaihsan phahin a ngai pawimawh hle a ni.

Tichuan, an ram semah pawh ngai pawimawh berin, “A nih leh khawi chin nge i ram?” tiin a zawt a, Lalburha chuan, “Chhak lamah Tiau, thlang lamah Tlawng; tichuan, Tlawng leh Tiau inkar hi ka ram vek a ni,” a ti a. J.Shakespear chuan Lalburha phawk chhuah dan chu hrethiamin, “A nih leh Lumtui-ah awm rawh aw..” a ti a, Lalburha chuan, “Ka duh lo, a hming a leh koh hê hû em mai,” a ti a.

Sap chuan, “A nih leh Bevuak-ah awm rawh aw..” a ti leh a, Lalburha chuan, “Ka duh lo, A Pawih chaw e,” a tihsan leh mai a. “A nih leh Serchhip-ah aw..” a ti leh a, Lalburha chuan, “A të âwm em mai, ka leng lovang!” a ti leh a. Chutah sap chuan, “A nih leh Vanchengpui-ah awm rawh aw..” a ti leh a, Lalburha chuan eng danga chhang lovin, “I ti har ka ti rëng a ni,” a lo tihsan leh ët mai a ni!

Tum khat pawh Lalsavunga fapa, Thangvunga tan a unaupa, Lalzika chuan Vanhnuailiana fanu Darkungi chu a hêl a, harsatna tam tak an paltlang hnuah an insawirem thei ta a. An haw lam chu Rolura thlah, Tlungbuta khua an thleng dawn ta a.

Khaw pawnah chuan Tlungbuta chuan kawng a lo kham a, “In tàwn ngam chuan tâwn rawh u, ngên muin ka theh ngei ang che u,” a ti a. Lalburha pasalá¹­hate chuan han tàwn mai an hreh si a, “Thangbua hi a va rawn thleng har ve maw le..” an ti á¹­hin a, nakinah chuan Lalburha chu a lo thleng ve ta a.

Tlungbuta chuan, “In tàwn luih chuan ngên muin ka theh ang che u,” a lo ti leh a, Lalburha chuan, “Mai mai á¹­hin a, keini’n Zadeng kan titlawm a, nangni’n a ruang in hlâw, (an bêl che u) a, tunah nangni’n Sailo in titlawm a, keini’n a ruang kan hlâwm (min bêl) ve a ni mai a, min dang thei dawn em ni? A zah pawh i zak na á¹­êt á¹­ût nge, mahni nupui thuam awrh pa!” tih pahin Tlungbuta âwm chu silai ngulin a chuktuah a, “Hmet ti rawh,” a han ti zui a.

Tlungbuta chuan hmet a ti ngam awzawng lo mai a, á¹­ha takin, “Thangbua hi a kam a chhia ang e, tuibur han á¹­heh rawh u khai,” a ti a, tuibur an á¹­heh hnu chuan Tlungbuta khuaa riak turin an lut ta a ni.

Chhak leh thlang indo lai khan Kairuma chuan Lalburha nu khua Hmuná¹­ha a rûn a, mi pahnih a that a. Chumi hnuah Lalburha pawhin Tlangpui rûnin mi pasarih a that a, chuta á¹­ang chuan Kairuma leh Lalburha inkarah boruak a lo awm ta a ni.

Hun eng emaw chen aá¹­ang khan Kairuma khuate silai pakhat chu Lalburha khuaah a tâng a, Kairuma chuan lakchhuah tumin Lalburha chu Tuichang-ah inbiakpuiah a sawm a. Tuichanga inbe tur chuan an inbuatsaih ta a. Kairuma chuan a khuate hnenah, “Lalburha chu kan hau ang a, a huat chuan vuakhlum mai tur,” tiin a fuih sa vek a; tichuan, a khaw tlangvalte nen an thawk chhuak ta a.

Tuichang-a an inbiakna tur lai chu Kairuma leh a hote chuan an thleng hmasa a, a khaw tlangvalte chuan maubul chhah an á¹­hut fur mai a. Rei fe hnuah Lalburha chu a upate hruaiin a lo thleng ve ta a. Pawisak nei hauh lovin Tuichang chu a daikai a, Kairuma leh a khaw tlangvalte chu tham lo zetin a enkual a, “Ral bei tur ang hrima eng atan nge maubul chhah chu in tih fir fer a?” a tihsan mai a. Kairuma lam chu a hawi a, “Eng thu nge sawi tur awma he’ng thleng thlenga min chah?” a ti a, Kairuma chuan, “I khuate’n ka khaw silai an man a ni âwm a..” a han ti a.

Lalburha chuan, “Kan man ang chu. Engah nge i khuate’n ka khuate buh an rûk tehreng? An la rûk zel chuan a dang pawh kan la man zel ang,” a tihsan mai a. Kairuma chuan, “I silai man hi min pekir tur a ni,” a han ti a, Lalburha chuan, “I khuate’n ka khuate buh an rûk zawng zawng kha min han pe vek la, tichuan, silai chu ka pe ang che. I lo hetih dawn tih hriata Tlangpui ka rûn lai khan i lu lo ai ta beng beng ila á¹­ha mai tur,” a ti a.

Kairuma chuan, “Chuti’n min ai thei ngawi dawn em ni?” a han ti leh a. Lalburha chuan, “Engah nge ka theih loh vang? Khawlaiah i lo let tep tep ang a, ka sahmimah ka ak hawng mai dawn che alawm,” a han tih chuan Kairuma khaw tlangvalte chuan an lalin Lalburha a ngam loh zia hriain an kal darh ta a ni. Hei hi sawi dan chi dang a awm leh a, chu chu ziak tel tawh kher lo mai teh ang.

Chhunzawm tur..

32 Responses to “Lalburha-3”

  1. 1
    Ozima Says:

    K’u Kawlpui t1hpa1h aw!!

  2. 2
    kawlhawk Says:

    1e, ngaihnawm 1eh phian ang… Chhiar ang 1e

  3. 3
    nastycool Says:

    Pui hle mai..

  4. 4
    sisen Says:

    A ngaihnawm hle mai, Lalburha leh Kairuma inbiak chungchang khi ka lo la hre miah lo.

  5. 5
    covenanter Says:

    hetiang a lalropui ni tur hi chuan huai piahla,ah fin a ngai tel anih hi….

  6. 6
    bk Says:

    A ngaihnawm leh pek hle

  7. 7
    ninja Says:

    A ropui e, a ropui e

  8. 8
    ninja Says:

    Lalburha anga huaisen kha CM ah han nei ila, kan phun nasa awm lui lui 🙂

  9. 9
    H.Vangchhia Says:

    Ngaihnawm e (Y)

  10. 10
    century child Says:

    Chhunzawmna chhiar ava chakawm tawh ve..

  11. 11
    joseph sr Says:

    Ngaihnawm ka ti hle mai. Pu TS i zarah tunhma(hmanlai) mizo chanchin ka hriattam phah khawp mai. H/S ah mizotawng ka zirtir thin a ka tangkaipui hle a ni (ka thiam vang erawh a ni hauh lo). Mahse thil pakhat, mobile hmanga misual thin ka nia, in tiii hman hi kan tan chuan bawm killi nei tung et ut ang hlirin a lang thin a. Chhiar a nuam vak lo.

  12. 12
    joseph sr Says:

    Breaking News: Vawiin tlai thimhlim khan Tv. Chhuanvawra (Vanhne Lunglei bul) chu Vanhne khawchhung bawlhhlawh paihna ah a tlan liam. Tunah hian Civil Hospital Lungleiah enkawl mek a ni. A damchhuah a beisei awmloh hle niin an sawi.

  13. 13
    lrpa Says:

    TSa leh Lushai_er a te hi in thawhhlawk khawp mai. Ti hian thiante bulah hre ber awm fahranin mizo history kan sawi leh zung zung mai dawn ani. A lawmawm thin teh e (Y)

  14. 14
    muantea Says:

    Lalburha hi a huaisenin mize ti ngelh ngulh ve tak a ni. Bawrhsap an lal em em a, a hawina lam apiang chu an tik dial dial thin a ni ngai a. Lalburha ve thung chuan bawrhsap pawh nise ‘Sapa’ a ti a, an darah a beng thek thek mai mawle! Bawrhsapte pawhin tihngaihna vak an hre lova, an zah letling zawk hle a ni.

    TS hi a rawn titha thin khawp mai. Hetianga Mizo hun hlui lam chanchin rawn phawrh chhuah a nih hian hre lo tam tak kan awm thin avangin a hlawk em em a ni.

  15. 15
    loneeagle26016 Says:

    OT loks : Engin nge a tlan liam, Joseph, bike nge motor in ?

  16. 16
    ChhanaPa Says:

    An Va man deuh ve..
    A ngaihnawm khop mai.

  17. 17
    caribou Says:

    Lalburha hi a che pa thei hle a lo nih hi. A ngaihnawm leh khawp mai.

  18. 18
    thalromawia Says:

    a va huai rem2 ve le. A khua leh tui nih a nawm don khi.

    A chhunzawm chhiar ava ngah hlelhom thin ve o
    (Y)

  19. 19
    Atom c Says:

    @TS-a leh hmanlai Mizo Lalte hi an inhmeh tlat tawhin ka hria, a post ngun ta bawk a,.. (H) (Y)

  20. 20
    TuaiSialA Says:

    #11 @Joseph Sr: Kei pawh phone atanga lut ka nia, i sawi ang chuan a awm tho. PC atanga ka submit chuan ‘tri’ hman hram hram ka tum thin a, a hmanna a tam hran lo bawk a, chhiar tihrehawm tham chu a nih ka ring lo.

    @lrpa & Muantea: Ka lawm e..hehe.

    @Atom c: Chu i lo ning deuh tawh a ni maw.. Tuna mi hi a kal laklawh deuh va..

  21. 21
    feeder Says:

    ngaihnawm hle mai, very knowledgeable

  22. 22
    lushai_er Says:

    E he, Part 2 kha a chhuah lai ka lo hre lo anih hi! Pu A.Thanglura khan a sawi thin tak kha maw ?

    A tawi lutuk anih hi maw le :-O (Y)

  23. 23
    lushai_er Says:

    McCabe leh J.Shakepeare te kha awm rual lai an nei a. Chhim lamah J.Shakespear leh Hmar lamah McCabe te. Burma lam atang pawh khan puitu tur an chah hial anih kha.

    History hi a chak lo lam hian an ziak ngai mang lo va, a chak lam pawn an ziah danah Lalburha hi a huai khat chuan a rinawm. Historian thenkhat chuan Sesawngah khian a in pe an ti bawk.

    Han ti zel teh! Part 4 lo chang leh ang.

  24. 24
    Benny Says:

    A ngaihnawm pa rem rem hle mai. Lal huaisen tak a ni.

  25. 25
    mr.Duhlova Says:

    I dek ngaihnawm em mai, hei hi kan contri ve a nge…. (Y)

    http://i.imgur.com/2qvEy.jpg

  26. 26
    mr.Duhlova Says:

    Thuthang mai maiah chuan, Bawrhsapin “engati nge min lo kah a” a tih hian, ” Kan kap ang che u chu…kan indo a lawm,kan ngam ta lo mai che u pawh a, ngam che u ila chu, London thlengin kan um ang che u chu..” a ti e an ti…..mahse uar deuh thuthang pawh a ni a nge. 😀 😀 😀

  27. 27
    Chhuaklinga Says:

    Huaisen hi thih hma na a ni lo tih a hre chiang hle mai maw. Ka va kham lo thin ve.

  28. 28
    TuaiSialA Says:

    @Pu Duhlova: Khatianga ziak a awm a, ziah dan a awm nuai a. Pakhat chiah ka rawn dah ta mai a ni.

  29. 29
    sparta Says:

    A va pa tiap2 ve ooooo

  30. 30
    darkhuanga Says:

    a ngaihnawm (Y)

  31. 31
    mr.Duhlova Says:

    28
    TuaiSialA # A tha hrim hrim, khua rei ah hian, thu hi a sai sa tawh thin a. A enga pawh chu nise, Pu Lalburha huaisen zia sawina vek tho a nia, i rawn dek bangvar thlak hrim hrim… (Y) (C)

  32. 32
    Atom c Says:

    @TS, ning love a, a ngaihnawm kan ti lutuk, ka lo fiam mai mai che ni e,…. (H) .
    Khawvel zirlai dang zawng aia history hlutna chu facts & figures a nihna hi a ni, an ti a, chutiang bawkin mizo history diktak hi kan tan a pawimawh satliah mai nilovin zirchian ngai tam tak zinga a then i haichhuak pawh hi la hre velote tan chuan a hlu em em a ni…, Mizo history a thu rintlak leh dik hai lanloh tam tak haichhuah hi keimahni, mizote tihtur tho tho ala ni dawn a, chuvang chuan nangni talin tizel ula, keini’n kan lo chhiar zel ang… (H) (Y)

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.