Tuifinriat hnuai chanchin

November 26th, 2011 3:34 pm by lushai_er

-          C.Thangmura, QDD

[Source : MCPA Annual Magazine 2003]

(Hei hi kan zinga Navy-a tangte cho chhuahnan nise………mi nazawng tlawh theih ni hek lo, a tlawh thangten a chanchin in sawi loh chuan tunge sawi chuang ang!  – Post-tupa)

Tui hnuai khawvel hian sawi leh ziah a hlawh lo hle a, lehkhabu ziaktute pawh hian an ziah tam loh lam tak a ni awm e. A chhan pakhat chu tui hnuai chanchin ziak tur chuan a hmuna kala hmuh a ngai a, tuihnuai kal turte hi chi thuma then an ni.

Pakhatna-ah chuan Skin Diver an tithe hi an ni. An hnathawh ber chu Sangha man leh Tuikeplung, pearl zawn hna a ni deuh ber. Skin Diver-te hi hmanraw hmang lova taksa lawnga tui lut thin an ni.

Pahnihna-ah chuan Shallow Water Diver (SWD) an tih hi a ni a. Tunlai TV-a kan hmuh thin hi SWD an tih te an ni a, 100 ft. bak a luh theih loh va, hmanrua an hman ber chu an hnungzanga an puak hi a ni. He Cylinder hi Nitrogen leh Oxygen chawhpawlh tawk a ni a, a hmingah chuan Universal Breathing Apparatus (UBA) Q1 leh Q2 a ni.

Q1 hi Oxygen chauh a ni a, tuihnuai 33 ft. bakah chuan poison a ni nghal a. Q2 hi chu Oxygen leh Nitrogen leh Hellium a ratio dik tak 100ft. vela khawsak theihna leh mihring tana him tawka ngaih a ni. TV-a kan hmuh theih tam tak hi chutiang hmang chu an ni a. Boruak inpawlh dik tak atang chuan hlauhawmna a awm lo. UBA hmanga tui lut mite hna hi a tam khawp mai. Thilte tham thlalak hna atan te a tangkai thei hle thin.

A pathumna-ah chuan Deep Sea Diver kan ti a, he hna zir tawhte chu  QDD an ti kher bik a. He hna hi a hautak em em a, India ram hian 1952 thleng khan mi 27 zir turin Sap ramah an thawn tawh a. Chetsualna a tam em a, mi 27 zir tura a tirh zingah 7 chauh dam chhuak an la awm a, Pathian khawngaihna azarah chumi dam chhuak zinga pakhat ka ni ve a, vannei pawh ka inti hle a ni.

Deep Sea Diver hnathawhna hi Tuifinriat thuk tak hnuaiah a ni ber a, thih mai theihna a tam em em a ni. Accident- Nitrogen Narcosis Bend, Hellium infiltration angte hi vanduaina tam ber an  ni. Nitrogen narcosis chuan chuap a tawn keh a, thisen zungzam a zui a, a puar a, a puak keh thin. Mihring tan tawrh chhuah a harsa.

Deep Sea Diver hnathawh tlangpui chu Intelligent Network Salvage, Tuihnuai lawng pil chhanchhuah, mi rama enthlatu hna, hmelma lawnga bomb dah ruk, Human Torpedo khalh te a ni tlangpui.

Tui hnuai khawvel, tuifinriat tih hian Ocean  leh Bay tih te a huam tel a, tuifinriat chi hrang hrang hian ze hrang hrang an nei theuh va, a chhunga chengte pawh an inang lo va, a ram leilung pawh a inang lo bawk. Tuifinriat a thuk poh leh hmuhnawm a tam a, ngaw dur, pangpar hmun, rannung chi hrang hrang hmuh tur a tam a. Kan chenna khawvel ai hian Pathian thilsiam ropuizia a lang chiang a, nunna nei chi hrang hrang pawh he khawvel ai hian a tam zawk. Pathian thil siam zingah mihringte hi kan ropui zia a hriat theih. Tuihnuai rannung zawng zawng chunga roreltu kan nihzia a chiang thin.

Kan chenna khawvel ropui leh mawina aiin tuihnuai khawvel ropuina leh mawina chu a nasa zawk zel a ni. Amaherawh chu, tuihnuai ngawdur te chu an sawp rawp sam em em a, a chim dur dur thin. Tin, pangpar mawi tak takte pawh tuihnuaiah chuan dimdawi an ngai hle a, a keh sawm duh hle. Heng pangpar mawi tak takte hi khawmual boruaka rawn ken chhuah chuan minute nga chhung lekin  a char bur thei thin a ni.  Tuihnuai ramsaten hotu enin min en tlang vek a, min zui dul dul thin.

Tuihnuai rannung zingah mihring tana hlauhawm a tam hle chungin, an pawi khawih loh chuan an hlauhawm hran lo. Tuifinriat thuk zia leh a chhung ropui zia hre kim turin ka lut thuk lo va, 600-800 ft. vel hi ka thlen ve tawk a ni a, thil mak pui pui hmuh tur a tam hle.

Kan hmuh theih chinah chuan Bay of Bengal leh Arabian Sea infinna tui leh tui insual nasa, lawng rawng hnawihte pawh khawk thawt thawt thei khawpa tuifinriat insuasamna a awm thin. Chutiang bawkin Ocean leh Ocean infinna te an che nasa thei hle thin. Khawvel zimtea chengte ai hian, ram zau zawk tuifinriata chengte a let zain an mawi zawk.

(Pu Thangmura hi Lawng Sipai lama kan Zofate tana sulsu hmasate zinga mi Royal Indian Navy-a Deep Sea Diver tang hmasa ber a ni a. Abahdan-ah, Persian Gulf-ah leh Cape Town Rocket hmunpuiah te Spy hna hraw pui pui lo thawk tawh a ni. Ed)

38 Responses to “Tuifinriat hnuai chanchin”

  1. 1
    Pakak Says:

    tuifinriat ang khawngaihna hi tih hla kha a rawn lang tlat mai tih chhiar hma in kan sawi a ni e :p

    Chicko te ho pual a ni maw :p

  2. 2
    upsilon Says:

    A bengvarthlak e. Good post….

  3. 3
    KimaJahau Says:

    Chhiar phawt ang..

  4. 4
    Lalrindika Says:

    Good post.. (Y) Ka lo hre ngai miah lo a,a theuneu lo hle mai… (Y)

  5. 5
    TuaiSialA Says:

    Good post. (Y)

  6. 6
    sheldon Says:

    A bengvarthlak (Y) Mahse kei chu tui hi ka hlau a, ka malpui thleng ka dai chuan ka thawk a chham nghal 😀

  7. 7
    upsilon Says:

    kei paw’n tui ka hlau… (W)
    kan naupan laiin ka thianpa tui kan chenna-ah a tla tawh..a lu kawlh se la chuan inchhanchhuah a har ang..
    ka nu lo awm ve khan a chhip samah a thram chhuak thei ta hram a! 😛

  8. 8
    H.Vangchhia Says:

    Lawng sipaia la tang miahlo hi scuba divingah erawh ‘Open water divers course’ “Blue Planet” hnuiah lo ti ve nial nual tawh nih naah hre nial nual awm tak ka nia, ka hre tam hlei law hairehai 🙂

    Universal Breathing Apparatus tih khi chhiar thuak a hriat theih mai awm tak, hriat kim harsa tak a nih khi mawle 🙂 Oxygen leh nitrogen inpawlh hi Nitrox kan ti thinin ka hria. Scuba atan hian oxygen level pangai aia chawhpawlh tam a ni tlangpui. Hei hi kan taksaa nitrogen lut a tam loh nan tih anih hmel a tuichhung awm chen pawh a tih rei phah thin a ni. Chutianga tih chuan ‘decompression sickness’ (DCS) an tih, Bends an tih bawk chu a awm loh phah ta thin a ni.

    Recreational diving ah kha chuan 100+ meters thleng khitiang khi hman a niin ka hria. Tin, diving gear hi kawr hak tawk (size) awm ang hian mahni size tur a awm hrang ve thliah a. VaiVate hovin han sawi belh teh se, eizawn nana hmang te sawi a chiang nge nge ang hairehai 🙂 (Y)

  9. 9
    ChhanaPa Says:

    A ngaihnawm hle mai. Pu Hva comment pawh a ngaihnawm. (Y) . Kan thiannu bialpa chu Navy a ni ve a,lawng a rui thin a, rawn ban daih a tum!( Navy leh lawng ruih a inhmeh lo e.)

  10. 10
    sisen Says:

    A ngaihnawm hle mai, a bengvarthlak bawk (Y)

    Chicko leh Vaiva hi lut ve tawh tak maw?? 😛 :O

  11. 11
    lalmihringa Says:

    Ka pu chu a va post mawng vang vang ve…

  12. 12
    sheldon Says:

    Pu Hva hi i lo all-rounder khawp mai. Scuba Diver i lo ni ngat tawh a nia. Kei chu film a tuichhunga an lut ka en te hian ka thawk te a lo chham dawn dawn zel. Tui awmna ah chuan bathroom hi ka duhtawk viau 😀

    @ChhanaPa, Navy nih leh lawngruih tlat mai chu va buaithlak dawn ve aw 😀

  13. 13
    buh-duha Says:

    A ziak thiam hle mai. Tuifinriat hnuaia ngaw dur pui awm anga han sawi te hian a tiropui zual viauin ka hria.

    #8 (Y)

  14. 14
    H.Vangchhia Says:

    ChhanaPa, Kulikawn a kan kawmthlangah hian Upa. Pu Pachhunga (fam)a awm thin a. Indian Navy retired (voluntary pension nilo) thak a tang a ni nghe nghe awm e.

    Alo haw chu a thiante nen Chite luiah sangha man turin an kal a. A thiante chuan, “U Pachhhunga ilo tel thei chu a thlamuan thlak mang e. Tawngthu chhe lovah chesual awm mah ila i awm a…” an ti ani awm asin. Ani chuan Chitelui tui chu a pir zauhva, “Ummm, a al (salty) lo,” ti ringawtin a chhang a ni awm e. A chhan an han hria chu, tui chen alo thiamlo reng reng a ni awm asin. Chu bakah lawnglian pawh ala hmu miahlo, Delhi lamah emawni lawng chawlhhmun lovah pisa chhunga thuchi alo niawm asin harehai 😛

    sheldon adventure sports lamah hian ka chak em em thin Hang gliding ka la tilo… Dam chuan tar chhiat hmain tih ngei a tul ang. 😉

  15. 15
    sheldon Says:

    @Hv, ta deuh deuh che chuan. Kei chu pipu ah pawh ka uai ngam lo (tak tak). Tuifinriat champut mai te hi ka nel lo, mawi pawh ka tilo. Motor ah te hian chuan ngai lo se, ke in kal ila ka duh. Thlawhna ka chuang tur te hi mawnga hawlh ang ka ni, ngaiah ka neih theilo (dawihzep pangngai) 🙂

  16. 16
    H.Vangchhia Says:

    sheldon, Mithun agarbati style kan khilai ang che hairehai 😛 😉

    enjoy hairehai 😀
    http://i39.tinypic.com/9uw4g8.jpg

  17. 17
    V DaBlues Says:

    Va ngaihnawm e.. (Y)..keipawh minute 1 chu tuihnuai ka awm ve thei 🙂

  18. 18
    bbney Says:

    ” Tuihnuai ramsaten hotu enin min en tlang vek a, min zui dul dul thin.” Hei hi a nuam reuh mai mai ngawt ang chu. Feet 600 vel chu thuk tak tur chu a ni, a ngaihnawm khawp ang.

  19. 19
    H.Vangchhia Says:

    V DaBlues #17 minute khat tui hnuaiah diving gear tel lova i awm theih chuan lut thei tak i ni ngei ang.

    Aizawl lamin tuilut thei a kan neih thin, Dengrikhuma (Tlangnuam veng) leh Chawngte tuithiam hmingthang thin Chakma pa, Sawrki-a (Chawngte C veng) te kha an lut rei thei tiah tiah khawp mai. An kianga lo awm phei chuan an chesual ta emaw tih awl tak a ni thin. Sana en meuh chuan minute khat an lut lo ve ve.

    Japanese pearl divers te khi thawkna dang engmah hmang lova tuichhung luh a khawvel a lut rei thei ber a sawi an ni thin. Anni zingah pawh a thei ber chuan minute 2 1/2 emaw chauh a awm thei a ni.

  20. 20
    ultimate Says:

    Pu Thangmura hi PUCL lama a in hman hma khan an in Phulmawi Run (A mi ta kha?) ah kan leng ve thin a. Pi Brenda leh a nau Pi Belinda te nen khan kan inkawm ve thin. Pu Thanga kha a chapo lo fe a ni ang, a tun hma chanchin kha kan on fe chung pawhin a sawi rawtui tam duh vak lo. Pi Brenda kha khawiah tuan ta tak maw!

  21. 21
    buh-duha Says:

    Kan tet laia kan ina lo leng thin Pa Zova sawi kha a dik lo dawn tihna mi ang? A sawidan chuan Arunachalho tui lut thiam tak tak chu engmah hmang lovin tuihnuaiah darkar 1 te an awm thei a ti a. Ka lo la awih veng veng mai asin. :-O

  22. 22
    ultimate Says:

    # 19, Tlabunga Ramzauva, a tui luh thin vanga beng ngawng tawh khu chu sana en meuhin minute 3 te a lut thei a sin. Kei pawh naupan tet atanga mei zu lo ka nia, ka chuap hi a fit tlat a, minute 2 hi chu ka lut thei zan zan. Tak tak a ni. Tunah chuan ka thei toh lo.

  23. 23
    bbney Says:

    Haha…hmanrua engmah hmang lo a darkar 1 tuihnuaia awm thei mihring chu mitthi an ni mai lo maw? Kan thluak hi darkar khat chhung em em oxygen tel lovin a awm thei lo ang.

  24. 24
    filliz Says:

    #21, Darkar khat chu ka huphurh pui e….

  25. 25
    buh-duha Says:

    A sawi zel dan chuan Brahmaputra fintu lui lian tak takah nghakuai vawm chi an han chiaha , tui hnuaia thingluang ten a lo bah chang te hian tuiah thingzaina ara nen lutin an zu zai ta thin a tia lawm! Thawk an lak dawn hian an hnar bulah an kut khinghnih an daha tui chu an han vai vak maia chutah boruak lo insiam chu an hip lut ta thin tiin a la sawi leh zel bawk !

  26. 26
    lushai_er Says:

    He post hi Vaiva-te hian an rawn tui hnih ka ring a, a la hman lo a niang. Pu Thangmura mission pakhat tal rawn sawi belh thei awm ula kan va ti ve.

  27. 27
    ReMpYâ„ Says:

    ‘Nitrogen narcosis chuan chuap a tawn keh a, thisen zungzam a zui a, a puar a, a puak kheh thin’ tih lai hi a dik chiahlo ka ti. Narcosis hi thil rui soina ang a ni a, nitrogen narcosis ah poh diver ho air cylinder a air dang tel ve-nitrogen, noble gases, carbondioxide te hi pressure sang tak hnuaiah chuan tissue ah te, nerves, chuan brain ah an dissolve a, chu chu mihringin a lo rui ta thin a ni. A tir chuan a nuam a, hlauhna te a tireh a, a nasat hnu chuan thil hmuh fiahlo, huaisen over na, rilru buai leh a aia serious zok a thlen ta thin a ni.
    Decompression sickness hi tui hnuai pressure sang taka om reng hnua tui pawn a lo chhuah a thleng thei a ni thung a. Ruh natna, zeng, thawchham leh thih thutna thlen thei zok a chu a ni. New york brooklyn bridge satu engineer te pon an thihpui thut kha a nia.

  28. 28
    VaiVa Says:

    Tuifinriat lam a ni maw in lo sawi a. A chhuanawm tak hle mai a. Tuna Navy tang ka hriat ah chuan Robinson Pulamte a, deep diver a awm a. Kolasib tlangval Muankima leh Thatpuia of Kawrte te hi Marine Commandos ah an awm a. Clearance Diver qualified ve ve an ni bawk. Tuifinriat ka luh thûk ber tum chu Great Barrier Reef (Aryana te ramah) leh Andaman Indira point ah snorkelling ka ti ve tawh. Tin, kumin khan Mauritius ah beach ah ka in liluh bawk 😀

    Hman veleh sawi belh tur ka lo zawt ang kan Navy ho 🙂

  29. 29
    H.Vangchhia Says:

    ultimate #20 In 2 chuan khawvel ah a thei pawl tak in nih ngei dawn chu!

    New world record breaktu hian tarmit adt. ala hmang hram a. 11 minutes leh second 35 thaw lovin tui chhungah a awm. Hemi ti tur hian thla 6 chhung ngawrh lutuk maiin a inzir a, a tih zawh a mi pangai ni leh turin thla 2 chhung a mamawh.

    http://www.huffingtonpost.com/2009/06/09/world-record-for-holding_n_213204.html

    Mi thiamte chuan boruak tel lova tui chhunga awmin minute 2 emaw hnuah thluak a chhe thei tiin an sawi, khawvel pawm dan ani bawk. Japanese pearl divers te hian minute 5 te an thei tih ka chhiar (leh si). Anni hi free diving a khawvel ah chuan thei bera ngaih anni.

    #19 ami khi tih sual a ni e. “Mihring pangai kum tam tak training lo nei tawh lo chuan minute 2 1/2 emaw bak a theih loh, Chuap ah a aia rei daih tur boruak awmna tur a awmlo,” tih a ni.

  30. 30
    H.Vangchhia Says:

    VaiVa, #14 ami nen khian in van inang teuh ve 😉 😛

  31. 31
    hovaks2 Says:

    ngaihnawm coment pawh angaihnawm

  32. 32
    Thangchhuahpa Says:

    comment hian .. ati ngaihnawm zual … (Y) (Y) tui hnuai khawvel hi alo ropui rapthlak khawp mai :-O :-O

  33. 33
    CFL Says:

    Tui hi chu a in chiah ka ngam. Ka tan chuan khup chin pawh hi a thuk lua a ni e. Tuifinriat phei chuhhhh!!!! A chhunga chengte hlauh a la tul zui. 😛

  34. 34
    bucko Says:

    Ngaihnawm ve le…………… Part II emaw a zawm zelna awm thei se a duhawm mang e….. (Y) (^)

  35. 35
    PKfanai Says:

    Deep Sea Diver ho hna chu a lo risky hle mai a! An hlawh pawh a tha hle ang chu. Mi 27 training zinga adam chhuak 7 zingah Mizo a tel thei chu a chhuan awm hle mai(tak tak anih chuan)

  36. 36
    Unsung Says:

    Torpedo driver..va den awm rem rem

  37. 37
    Thangpasaisira Says:

    Va ngaihnawm tiah2 ve le coment lah chhiar anuam. . .tui chen hi nuam ka ti a mahse tuichhungah chuan ni1 leh zan khat bak ka awm thei hauh lo thung noi. . . (y)

  38. 38
    Asteric™ Says:

    Pu Hrangduailova pawhin world record break in tui chhungah darkar 4:25:51 a awma, amah hi vuiliam nghal a ni 😉 :fiamthu:

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.