‘SÊIH’ hla bih chianna – Lalthangfala Sailo

July 4th, 2012 9:59 pm by Awmtea Khiangte

He thu hi kum 2007 Gov’t Aizawl College Literature Club Monthly Magazine ‘Sekibuhchhuak’-a ziak tûra kan sawmna ngai pawimawha Pu Lalthangfala Sailo min rawn ziahsak a ni.

A chungchang sawi ka tum hla hi Vankhama phuah ‘Laikhum zâla ka dâwn pawhin’ tih hla a ni.

‘Bih chianna’ tih hi AIR lama thawkte á¹­awngkam kan hmanpui tâk ni awmin ka hria a, criticism tihna ni deuh ber awmin a lang. Mahse, ‘Bih chianna’ tih hian criticism chu a let zo lo hle. Amaherawhchu tun á¹­unah hi chuan criticism tak tak ni lêm lovin a thupuia ‘Bih chianna’ tih ang hian kalpui ila a á¹­ha awm e.

He hla hi a thu aá¹­anga a lan dânah chuan nula leh tlangvâl la inhre ngai lo, Pathian samsuih an nih avanga vawi khat inhmuha hnâm bei tawn nghâl, induhna thu inhrilha tawnsabawpa inneih tum zui ta ni ngei âwmin a lang a. Mahse he hla hi a taka thil thleng, a thlen dân ang anga hlaa phuah chu a ni lo a ni awm e.

Englo a ni an ti. He hla phuahtu hnênah hian hmeichhe pakhatin sawi duh a nei a. A sawi duh chu sawi thei ngei tûra amah tihuai tûrin a kam nam tâwkin zu a in a. Tichuan a phuahtupa hmai hmaah ngei chuan dingin, “Nu lam leh pa lam aá¹­ang pawha chi leh kuanga inhnaihna nei lo, hriat pawh la inhre ngai lo, mi hrang kan ni; mahse…” a han ti ta a.

Chu a á¹­awngkam aá¹­ang chuan a hnuah he hla hi a phuah ta a ni âwm e. Chuvangin a hlaa kan hmuh ang hian a takah chuan ‘Khuanu ruat ngei’ pawh an ni lo va, induh tawnna thu pawh an hril dûn chiah lo ni tûr a ni.

Aw le, chu lam zawng a hla á¹­obul lam a ni a, kalsan ta ila; a hla ram luah leh a thu hman dân hi lo thlîr tawh ila.

He hlaah hian thu pathum ka lungdum lo deuh a awm a. Tunlai mite phuah phei chu ni se, tîm miah lova sawisel tûr niah ka ngai a; mahse Vankhama hla a nih avangin tîm deuh chu a á¹­ûl si. Pakhat chu ‘A mak e, sawi hril har ka ti’ tiha ‘sawi’ leh ‘hril’ a hmang kawp hi a ni. ‘Hril’ chu sawi tihna tho a ni si a, a kâra thu dang zep si lova a hmang kawp hi sawisel loh theih a ni lo; mi dang tu man an hmang kawp ngai lo.

A dang chu ‘Engtin nge maw’ tih hi a ni. Vankhama rilrua zawhna awm chu ‘Engtin nge maw?’ (How) ni lovin ‘Engati nge?’ (Why) ni zâwk ngeiin a lang si a, a thunawna ‘Eng dang vang a ni lo’ tih pawh hian chu chu a nemnghet chiah a. Chuti chunga ‘Engtin nge maw’ tia dah a ni tlat hi ama hman sual nge ziah chhawn sual palh? tia zawh loh theih a ni lo.

A dang leh chu ‘Lai an innat’ tih hi a ni. Laina hi thu mal pakhat a ni a, a kârah thu dang kan zep ngai lo. ‘Hma an inngai’ tihte, ‘duh an insak’ tihte hi dik lo kan ti á¹­heuh ngei ang a, chûng nên chuan a dik loh dân hi a inang reng a ni. An inlainat tih mai atân a á¹­ha, a mawi lo lem lo; ‘lai an innat’ tih zawng a dik thei ngang lo a ni.

“Ka lam hawia i sêih hianin, Ka tân khuavêl a pâr leh á¹­hin” tih erawh hi chu a fuhin a mawi tak zet a ni. Hemi tlar hnih chauh hian he hla hi lei aá¹­angin lu chungah a chawi sâng a, mi a duhtir a, theihnghilh theih lohvah a siam a ni.

‘Sêih’ tih á¹­awngkam mawizia hi sawi chhuah thiam a châkawm hle mai. Sêih tih hi a literal meaning chu ‘nui deuh tiuh teuh,’ ‘hlim hmêl pu’ leh ‘ngaihnobei taka nui deuh sak’ tihna a ni. Chu chuan charm-te, innocent-te a keng tel bawk. ‘Ka ngai che,’ ‘ka duh che,’ ‘ka thlahlel che,’ ‘i bula awm nuam ka ti’ tihte pawh a kâwk thei bawk. Thu tawite, sei tak a ni. Double adverb-ah pawh ‘sêih sêih’ chuan a chipui ‘sâih sâih,’ ‘sâwih sâwih,’ ‘sûih sûih’ tihte zîngah á¹­ha ber nihna a hauh a, a duhawm ber a ni.

Nula leh tlangvâl nih hnuah pawh a la awm thei tho nain, tleirawl laia inngaihzawnna lo piang tirin inhmuh châk et etna min neihtir lai, han inhmuha zahnaa khat leh tlat si, biak châk êm êm chunga be ngam si lo, en reng châk ngawih ngawih chunga en ngam si lo, sa up up khawpa kan khah á¹­hin laia kan lam hawia an han sêih tluka lawmawm hi khawvêlah thil dang engmah a awm thei lo vang!!

Hmân lawk thlenga Mizo tleirawlte nuna inngaihzawnna thianghlim tak, sual lama ngaihtuahna tel si lova purely love, nuam ti veng veng chunga lunglen min sîrsâwntir á¹­hintu ang te kha tunlai tleirawlte hian an hre ve tawh awm si lo va! Vankhama hian mi tin duh tur he hla hi a lo phuah a ni.

Sêih zawng tui tifimtu rannung ang mai a ni, inngaizawng tirte tân chauh lo, nupa ni tawhte tân hlei hlei khawvêl tipârtu a ni fo. Nula fing tifingtu, hmelá¹­ha tihmêlá¹­hatu, thlalâk tihmuhnawmtu, tûm mawi lohzia tilang chiangtu, innêlna leh inremna hmahruai, inhmuh tinuama iná¹­hen tiharsatu, mi mitthlaa châm reng á¹­hin, á¹­awng aia thu sawi thûk thei thil duhawm a lo ni e.

He hla hian sawisêl kaina laite nei ve bawk mahse, “Ka lam hawia i SÊIH hianin, Ka tân khuavêl a pâr leh á¹­hin” tih avang ngawt pawh hian hla á¹­ha zinga chhiar tel a hlawh fo ang.

33 Responses to “‘SÊIH’ hla bih chianna – Lalthangfala Sailo”

  1. 1
    ɪ̣uɪ̣pnoɥ Says:

    Hmasa ber em aw?

  2. 2
    RZA Says:

    1st, a va tha ve (Y)

  3. 3
    Awmtea Khiangte Says:

    I chhiar ang u, a ngaihnawm ka ti kher mai. Tin, hla hian ken tel a ngahzia pawh a hriat theih awm e

  4. 4
    ɪ̣uɪ̣pnoɥ Says:

    Hmân lawk thlenga Mizo tleirawlte nuna inngaihzawnna thianghlim tak, sual lama ngaihtuahna tel si lova purely love, nuam ti veng veng chunga lunglen min sîrsâwntir á¹­hintu ang te kha tunlai tleirawlte hian an hre ve tawh awm si lo va! Vankhama hian mi tin duh tur he hla hi a lo phuah a ni.

    Helai hi, tüna á¹­hangtharte paw’n an fâte hriatah an la sawi ve leh tho vang 🙂

    Hmanlai kha a á¹­ha riauva hriatnain mitin hi kan khat a ni ber e. A thianghlim bîkna êm êm a awm ka ring vak lo ve mai mai 🙂

  5. 5
    ninja Says:

    🙂 hei hi a seih deuh ber ang.

    ‘Lai an innat’ tih a rawn sawisel dan khi chu ka pawm ve miah lo. Ni a ka hriat dan erawh ka sawichhuak ve thim lo 😀
    ‘chhungkhat laina an ni lo’ a tihna ni ber in ka hria

  6. 6
    Charice_mizo Says:

    I bihchianna chu a tha thawkhat hle mai, “seih zawng tui ti fimtu rannung ang… ‘ tih paragraph phei khi chu nakinah pawh ‘refer’ fo tlak a ni…he hla hian a phuah hunlai nula leh tlangval inngaizawng te rilru puthmang leh nunzia a tarlang chiang hlein ka hriaa, tin Vankhama hlathu hman thiam zia a tilang bawk.

    I rawn sawi pathum zinga pahnih “engtin nge maw…” tih leh “lai an innat” tih khi chu ka thlirna zawn atang chuan a thluk nena inrem tura a pawhfan chawp mai mai an niin ka hria…chu mai pawh ni lo ulh leh sak harsa miah lo, mam mawi taka sak dalh dalh anih theih nan a ti niin ka hria. Hla chu a saka sak tur anih miau avangin tawng tluang pangaia kan hman ang ngawta hman a remlo fo, hetah hian hlaphuahtute pawh zalenna kan pek thiam a tha. A awmzia leh a kawh tum a bo chuang lova, kan hrethiam vek thova, chuvangin ngaimawh vak turah ka ngai lem lo kei chuan.

    A dang pakhat “sawi hril har ka ti” tih erawh hi chu comma dah ila a fel nghal vek mai. “sawi, hril har ka ti ” tiin han dah ta ila, a dik thlap mai nia! Vankhama’n uar tak maia sawi pawh ka sawi thiam lo, ka sawifiah thiam meuh lo a ni e a tihna angah ka ngai hmiah kei chuan. Comma hi a phuahtupa hian a dah ngei leh ngeiloh chu a original kutziak kan hmuh loh chuan kan finfiah thei lovang, mahse mitthlain han dahsak keuh ila, tui takin kan sak chhunzawm thei theuh ngei ang..ka lawm e 🙂

  7. 7
    ɪ̣uɪ̣pnoɥ Says:

    #6 Charice_Mizo chu ka ril i rem thlap, tün á¹­um chu, han ti á¹­huai teh ang 🙂

  8. 8
    Atom c Says:

    #4 (Y)
    Han seih ve nghal chiah ila.. 😉

  9. 9
    vakul Says:

    Charice khi a comment tha em mai, khawnge ka’n seih teh ang 😉

    seih hi a ri-ah hrim hrim pawh a na lo, a den nih a nawm hmel.

  10. 10
    vakul Says:

    khawnge aduhi pawh hi? seih tur hian a awm ngai lo reng reng. nakin lawkah a chhungthu chhiar miah lovin a rawn ri ve leh bawrh ang a…

  11. 11
    century child Says:

    A phuahtu hian he hlaah hian ‘sawi’ chuan tawngka a kawhtir deuh bik a, ‘hril’ chuan thuziak/zai/chham adt a kawhtir deuh a ni maithei e.

  12. 12
    Charice_mizo Says:

    CCtea thawfuh ve tlat (Y) , keipawh ka rindan chiah a nia 🙂

  13. 13
    Charice_mizo Says:

    CCtea thawfuh ve tlat (Y) , keipawh ka rindan chiah a nia 🙂

  14. 14
    sisen Says:

    Charice hi a ril reuh tlat 😀

  15. 15
    century child Says:

    @ charice i va ti lawmawm em 🙂
    I comment #6 khi a tha khawp mai, ka thlawp e.

  16. 16
    H.Vangchhia Says:

    A ngaihnawm e (Y)

    Zawhna: Lalthangfala Sailo i tih khi Chhinga veng ami kha a ni em aw?

  17. 17
    Awmtea Khiangte Says:

    A nih em ka hre lo. Ka hriat lai chuan GAC chhak chiah inah khian an awm. An insawn tawh ani maithei. An awmna khi DEO office atan an hmang tawh tlatin ka hria

  18. 18
    RZA Says:

    Vawi thum ka chhiar chhuak a tha lutuk e… (Y)

  19. 19
    sheldon Says:

    Tukchhuah nuam vek u le (L)

  20. 20
    Awmtea Khiangte Says:

    Tuk chhuah nuam u le

  21. 21
    Dr Mahminga Sailo Says:

    # 6… (Y)

    Thiam leh ril taka fakseltu an awm hrim hrim hian, thu leh hla huang a zauh va; a hlutna tihdal a hnekin ngaihdan thar min siamsak fo thin.

    Post tha tak a ni e… (Y)

  22. 22
    PKfanai Says:

    Charice hi literature lamah hian mi namai anilo tlat. @ 6 (Y)

  23. 23
    malsta27 Says:

    Va ngaihnawm ve, literature a harsatna awm thin hi chu a phuahtu rilru hriat loh thin na lai a hi a ti critical tu leh hriathiam ti har tu chu ni ve pakhat.

    Hetianga hi a buaithlak ka tihna chhan chu a ni ve tho mai, Pu Vankhama chauh lo pawh hian kan pi leh pu zinga mi tamtak hian hetiang thu, a dik lova ni han tih mai theih tur ang chi an hmang leh khauh thin te hian, mizo tawnga flaws a nasat theih zia a ti lang chiang hle in a hriat , chutih rual chuan a dik ber tih a han vawn fak tur a tlem si zia te, a harsat dan a ti lang chiang hle in ka hria. Pu Vankhama te meuh chuan a diklo chu an hman ka ring hauh lo thung……..A chheh dan kalphung a zir a awm ze bo si lo a nih hian HLA thu hi a lo nalh mai thin zawk a nih hmel e a (Y) (Y) . Thudik(hetia hman tur) kan tih ang chi hi han dah chhin ta i la, a poetical na a bo leh daih thung si ang ka ring…….

    Charice comment ngaihnawm khawp mai……….

  24. 24
    Awmtea Khiangte Says:

    Cherice mizo hian ka bih chianna emaw a tia, a ni lo tih ka sawi ve leh hram duh. A inziakte hi chhiar kim hram ni se… 😛

  25. 25
    Dr Mahminga Sailo Says:

    # 24… 😀

    Awmtea hian intihlar a tum chiang mai… Tu bihchianna nge ka’n kawpi ve ang le aw… 😀

  26. 26
    Awmtea Khiangte Says:

    Hahaha 😀
    Copy tur dang ka zawng leh te’ng 😛

  27. 27
    Charice_mizo Says:

    Haha a thupuiah pawh a in ziak kuau sia, ka van ngaihtuah lo tak, ka comment lai khan thildang ka ngaihtuah pah nasa lutuk aniang, min hrethiam mai teh u lol

  28. 28
    Awmtea Khiangte Says:

    Min ngaihtuah pah neuh2 anih kha.. mai mai

  29. 29
    Dr Mahminga Sailo Says:

    # 28… (Y)

    K’u Awmtea hii, Zei vel ee… 😀 Thla hmasa lawka *-tu pakhat ka nei i tih kha ka awih ta miah lo, ehh… 🙂

  30. 30
    badboy Says:

    a phunchhiar thlak emai a 😛 mi pawn ansak chuan sak liam ve mai2 tur lawm 😀

  31. 31
    Charice_mizo Says:

    haha badboy

  32. 32
    Chhuaklinga Says:

    Post (Y)

    He hla hi ka hrefo thin a, ka lo ngaithla chiang ngai mang lova, Dahduhin a rawn sa chiah mai chu ka ngaithla nawn tlut tlut mai mawle. Daduhi hi a lo zaithiam mang e (daih mai a). 🙂

    tren tren

  33. 33
    Awmtea Khiangte Says:

    Ka zei lo e… eehhh
    Chuan Daduhi hi ka NI haha

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.