Geographically a sawiin kan chenna hmun hian Indian identity min pe a. Mizoram hi India hmarchhak state zinga pakhat ani tih poh sawi a ngai lo, a chiang. Mahse kan ngaihdan (a bik takin thalai zelah pawh) ah “VAI” term kan hmang reh thei lo leh, Vai chu Indian anih lai si a, Indian ni ve tho Mizote’n “Vai” tih tawngkam kan hmang fo mai hian kan rilru chhungril thuk takah hian Indian kan nihna hi kan pawm lo emawni le ka ti ta ani.
Tun hnaiah Pu R.Zamawia chuan lehkhabu rotling tur a rawn chhawp chhuak a. A chhah deuh bawk avangin ka la chhiar thui hman lo, mahse a ngaihnawm bakah information tam tak min pe dawn tih a lang chiang. A la rawn chiang chho zel turah ngai phawt teh ang. Ka rilru a ka vei tlat vangin he thu hi kan post ve bawl mai ani.
Kan pianzia leh hmelhmang hi Indian kan tih tam zawk lak atang hi chuan a dang ani tih chu a chiang ngei mai. Vairam lehkha ka zir ve lai chuan ka thian vai tam zawk chuan Mizoram hi a awm tih pawh an hre lova, min hmuh tirh phei chuan India ram mi ka nih hi an pawm thei lo fo. Ka Indianness hi keimah zawk hian ka confirm zuk ngai fova mawle! Chumi atang chuan a intan toh poh ani mahna, ka Mizo Identity ah hian ka buai ru fo ta mai nia mawle!
Kan pi leh pu te’n kan ram tan independence an han sual rup mai kha ka ngaihtuah let leh a, enge a chhan? Tu idea ber nge ni ta? Lo independent ta ila engtin nge kan in relbawl zui ang? Independent country angin awmpui min tum emni? Anih loh leh China lamah min beh tir an rilruk emni? Zawhna a va han tam tehlul em? Ka zawh tawh rual u zawk min chhanna hian ka rilru hminna khawp min la pe thei lo chu ani.
Chung thil tam tak ka ngaihtuah chuan Pu.Laldenga meuh pawh kha ka chhuahchhal titih a, HNAMPA han tih tur khawp a tling ang em? tih te ka ngaihtuah ta rum rum nia mawle…. Kha MNF movement kha political platform atan mai kan hotute khan an lo hmang ani thei ang em? Khati khawpa kan nu leh pa te’n an han tuar ka ngaihtuah hian kan hotute khan an tih loh tur tawp an lo ti ani thei ang em?
Ka ngaihtuahna kal zel ah chuan heng ang ngaihdan te pawh hi a rawn luh phah ta hial a. Kan sap missionary te pawh khan tihsual an nei emni ta le? Kan hnam nunzia tam tak paih zawngin Christianity an rawn seng lut a (kan zai dan kalphung thlakin solfa zai te min kawhhmuh anih hi!), sap ngaihsan vawiin ni thlenga reh thei lo (nula ho hi an ni lehzual em aw?!!) min rawn tuh ta anih hi.
ZU chungchanga kan buaina leh inhnialna reh thei lo te pawh hi kan sap missionary te sulhnu zingah ka chhiar tlat, kei chuan! Hindu ho hian engvangin nge kristian te hi min huat em em mai ni le? Han ngaihtuah chiang la…. Kristian inkhawmna hmun te, Pathian kan biak dan leh kalphung, zai dan thlengin sap ho tih dan zulzui deuh vek a la ni tlat. Kan biakin ang kher ni lo, an Durbar angah te ah hian inkhawmpui ila, kan zai pawhin an tabla leh sitar te hmang ila Hindu ho hian min enghelh em em dawn emawni le ka ti tlat!
Chutiang bawkin keini Mizote pawh vawiin ni a kan Pathian biak dan system zawng zawng deuh thaw hi sap ho sitail kan lak deuh vek ani lawmni??? Kohhran Thalai hotute’n thalai hip nana program an siam thar pawh kan tawng ngei pawh hmang ngam tawh lovin “Praise and Worship” tih vel an hmang lar ta em em mai anih hi! “Pathian biak inkhawm” tih hi a tawk lovin an hre ta emni?
Mithiam zawkte ka challenge che u ani. Kan history te hi chipchiar zawkin han chhui teh u. Kan hnam nunphung leh kalphung tha chawi nung leh tur hian theihtawp han chhuah teh u. Chuti anih loh zawngin generation lo kal zelah pawh hian India rama cheng reng chung hian ALIEN FEELING hi kan la pai zui zel anga, “VAI” tih tawngkam hi a reh ngai lo anga, buaina a awm hlekin vai velh tur zawng tawk thalai kan la phi sek fo reng mai dawn ani.
Chu mai ni lovin kan hnam nun khawih buai fo tu ZU chungchang pawh hi chinfel lohvin a la awm reng anga, EIRUK aiin ZU hi kan la haw zui zel fo ang!! “I THIAMNA LEH FINNA KHA I RAM TAN RAWN HMANG RAWH LE!!!
