Buh Chang rum leh lei

May 29th, 2011 8:00 am by hp.swing

Buhfai (Rice), scientifi name – Oryza sativa L. hmanlai pipute atang kan ei ber thin, kan “chaw (staple)” a ni a. Mizo te chuah hi buh chaw a ring kan lo ni lo tawp mai a.Khawvel mi zawng zawng 60% hian kei mahni ang hian chaw ber ah an hmang ve mek a nia. Mak deuh mai chu Buhfai hi Western lam chuan chaw tak tak ah an hmang lo in Wheat ( Triticum aestivum) hi an hman thung lai in Asian lam chuan Buh hi chaw ah kan hmang ber thung. Khawvel a buhfai thar chhuah zawng zawng 90% hi Asia khawmualpui a kan chin a ni ber. Wheat tih loh ah chuan khawvel a thlai thar chhuah hnem ber a ni bawk e. Khawvel ah ram hectare (Tin 2.5) 115 million ah chin ni in kum tin 596 million tonnes thar chhuah ziah ang a ni. India ram hi khawvel a buh chin hnem na ber leh thar chhuak hnem ber ram a ni.

Rice hi hrisel nan a pawimawh em em a, chaw tha tak a ni. Protein chu Wheat ai chuan a pai tlem thung. 6-7% potein pai in amino acids ah erawh chuan thlai tam tak ai in a chung nung zawk thung. Thau (Fat) 2.0-2.5% a pai a; mahse heng fats ho hi buhherna ah hian a hlauh deuh vek zel. Thau a pai mang lo a nih chu. Buh hi hrisel nan chaw tha tak a ni a, khawvel a chawtha atang a chakna kan hmuh zawng zawng 22% leh proteins zawng zawng 17% lai hi buh atang a kan neih a ni.

Buh hian khawlum leh hnawng tak a ngaih hle a, tui tel lo chuan a tha duh lo hle. 21°-37° hi buh tan chuan khawlum lam duhthusam a ni. A par dawn tan tirh leh a seng hun thleng hian khua a duh lum zual deuh a, 26.5°- 29.5° a mamawh. Lei (soil) nghet tha tak a mamawh a, tui pai hnem thei tur lei awmna hi buh tan a tha bik hle. Buh hi tlang ram lo neih ah chuan kan ching tawp mai thin a, hetiang a chin hi chuan a thar hlawk lo bik.  Transplanting (kui tiah hnu a leilet a chin leh) hi a tha ber mai a, tih dan chi hrang rhang a awm a, post a sei lutuk loh nan ziak lang kher lo mai ila. Leitha (fertilizer) hi buh thar hnem kan duh chuan pek ngei a ngai thin a, Hybrid rice phei chuan soil nutrients an heh hle a, fertilizer tel lo chuan a hlawk tur ang in a hlawk thei meuh lo. Mahse fertilizer hman hi khuarei ah that lohna tam tak a neih avangin Sustainable Agriculture leh Organic farming kan tih ah chuan hman loh tur a ni bur mai. INM (Integrated Nutrient Management) hi lei tan a hrisel tur a ngaih a nia (hei poh hi post ti sei tu tur, ziak lo leh phawt rih ang).

Buh hi phai a chin dawn chuan lei an let phawt thin tih chu kan hre theuh a nga, 20-25cm vel a thuk a leh tur a ni. Thuk deuh tak a lei leh hian lei a thlai ti chhe thei ran nung leh natna te chu nisa ah kan hem hlum vek mai a ni. Tunlai ah khawvel changkang ang zel in thlai te pawh an changkang tawh a, hman a mi varieties te ai chuan tunlai Varity tha te chuan an thar hnem tawh em em mai ani. Ram hectare 1 ah hian Hybrid rice ho chu 60-70 quintals a thar theih a ni. Buh chi tha hi chi hrang hrang a tam a, a ching duh chuan Agriculture Department lamah ngaihvel chi a nih hmel.

Fun Facts about Rice:

1. Buh hi 5000 BC vel atang khan chin tan tawh a ni.

2. Khawvel a mihring chen tamna ram 3, China, India leh Indonesia te hi buhfai chaw a ring thin vek a ni.

3. Asian tawng tam tak ah chuan “chaw” tih leh “buh” tihna hi a awm hrang lo.

4. Buhfai Kg 1 thar tur hian tui 5000 liters vel a mamawh.

5. Chawhrual in Asian 1 hian buh kum tin Kg. 150 vel ei ang a ni a, European erawh chuan Kg 5 ang chuah a ei thung.

 

Similar Posts:

Recent Posts:

27 Responses to “Buh Chang rum leh lei”

  1. 1
    sihsen Says:

    Good post………………

  2. 2
    matea_tmj Says:

    ka chhiar chhungin, min khalh chu le.. nia, post tha hle mai

  3. 3
    sisen Says:

    Ka first chu le… :-P

    A bengvarthlak hle mai

  4. 4
    matea_tmj Says:

    #3,,sisen,, 1st khi nangmah maw ka tia

  5. 5
    Rema Says:

    kei chu Buhfai hi kum khatah kg 250 te ka ei zo hman :-D

  6. 6
    matea_tmj Says:

    #wc Rema, i rawn lut thei ta maw…

    Iva ei hnem ve

  7. 7
    ben vangchhia Says:

    bengvar thlak khawp mai.. nizan kan chak lo bawk a, thinrim hrikthlak nan chaw ei nghek teh ang. buh tal hian tuar tehse

  8. 8
    matea_tmj Says:

    #7..dik chiah

  9. 9
    swiftymcvay Says:

    keichu chaw a buhfai hmang reng hi ka ning deuh tlat nia

  10. 10
    PKfanai Says:

    Kei pawh Man U chak loh sun nan dul hmul khat phuar khawpin Buh ka ‘bar’ e. Kei chu ka ‘ZO’ khawp a, Buh tello chuan chaw hi a complete lo tlatin ka hria. Ka nghei dawn chuang lo Buh. Inkhawm nuam vek u le.

  11. 11
    ben vangchhia Says:

    @Swift.. thnx at fb

  12. 12
    matea_tmj Says:

    Keichu a sun nan ka inkhawm dawnlo

  13. 13
    Mkhawla Says:

    buh thu (B)

  14. 14
    Maya Says:

    bengvarthlak khawp mai . (Y) .

  15. 15
    buhchangrum Says:

    ka chanchin meuh i lo ost hi ka phu lo in lawmawm ka ti khawp mai..mahni infak hi a nuam vak bawk si lo a ha2… (Y)(Y)(Y)

  16. 16
    ZerO Says:

    Buh chu Zu-ah :-)

    Lei let ngai kan awm em le??? :-P

  17. 17
    As_Khiangte Says:

    Leilet ah phai khaw lum ah tui chim renga an chin laiin Mizoramah chuan tlang pangah fur ruahtui ringin khaw vawt zawk daihah kan ching a kan hlawhtling ve tho mai, kan pipute hun atang tawhin kan inchawmna ber a ni a. Buh hi a lo mak ngawt mai, phai ah pawh Zo ah pawh a chin theih tlat.

    ‘Chuan hybrid hrang hrangte hi kan lo neih mek angah hian a tha thei vek em le?

  18. 18
    eL Says:

    nia.shifting cultivation hi kan thlak a hun ve ta….ram a hekin kan ramngaw ten an tuar si…hawh u…han ti hluai mai i la..haha…chaw tel lova chaw ei chu a..lolz

  19. 19
    lrpa Says:

    Hei hi han en ve teh u..
    Saisu lam pang deuh chu a ang khawp mai..
    https://www.youtube.com/watch?v.....re=related
    part 2 ah zawm ani.

  20. 20
    hp.swing Says:

    @AS_Khiangte, hybrid hi chi hrang hrang a awm a, a vai chuan Mizoram-ah a tha vek kher lo mai thei a, mahse a thar hlawk chi, a tha chi hi North East regions tan liau liau a siam a awm nual mai. CAU(Central Agriculture University atang a buh thar hlawk chi an siam pawh mizoram tan tha thur a ngaih chu a nia. Eg. CAU R-1

  21. 21
    Lal-i Says:

    Buhfai hi a to tual tual mai si a,mizoramah lah a chinna lei lah a che tial tial mai si a,agriculture atang lahin leitha an sem duh mang si lo,intodelh a har dawn a nih hi.

  22. 22
    Ultraviolet Says:

    Buh hian minlo ti puar nge2 in ka hria..ka pawlte an chak si lo a, sawhchiar ka siam a nga, ka ei treuh dawn..

  23. 23
    Aryan Says:

    mizoram thingtlang buh chin hian ruahtui bak a ring hlei nem, i rawn sawi khi chu phaizawl leilet leh terrace a ching ho anih duh hmel.

    Tiau lui chhak lam Zo hnahthlak te chenna burma lampang khi a ram a chhe lutuk a buh a chin theih loh a, vaimim hi chaw ah an ring an ti. Buh hi chu luxury food ani e an tia a dik em? :-S

  24. 24
    shailendra Says:

    bread and butter + omlette, breakfast atana ring tur chuan wheat hmun zau tawk, bawng vulhna + ar vulhna hmun zau a ngai. Omlette hi chu a la zia awm, a dang 2 te erawh khi chu factory a la ngai zui. Ram changkang hna a ni.

  25. 25
    shailendra Says:

    Tahan vel a zo hnahthlak khian vaimim chawah an ring tih ka lo hre ngai maiah lo a. An ring tak tak emaw ni le? Burma chu buhah in todelh a, a surplus neiah an sawi thin emaw ka lo ti a.

    Zoram buai lai khan, vaimim leh buh chhumpawlh ka ei ve zauh. Vaimim tel ka ei peih loh thu ka nu leh pa hnena ka sawi khan (kum 5 vel mi niin) hrehawm an tih thu, tun hnu a an sawi chhuah zauh hian ka in thlahrung thei khawp mai.

  26. 26
    H.Vangchhia Says:

    shai, ka hriat chin (ka kal ve lai) kha chuan buh chu an ei ngei mai, mahse a chang chuan vaimim pawh chu an lo ring ve tho mahna. Vaimim hi keipawh hian chaw ah ka ring fo mai. Buh chauh hi chaw alo ni love ti mai ang hehehe :) :Ka OT hret:

  27. 27
    lalpeace Says:

    A dik vek em ka hre lo, buh tui tak hi a thar hlawk vak lo a, a tui vaklo ho hi an thar hlawk tlangpui zel an ti.

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.