Adi leh Nyishi

August 24th, 2011 9:00 am by PKfanai

Arunachal Pradesh-ah hian District 16 zet a awm a; Heng District hming hote hi Luipui hming chawi a phuah vek an ni. Khawchhak tawp Nagaland ramri dep district lian vak lo 2 Tirap leh Changlang te hi, Naga hnahthlak ho awmna a ni a, Naga movement hian Greater Nagalim ah rin luh an khel mek a.

Chumi dawt leh District 2 dang Lohit leh Anjaw te hi Khampti leh khamba ho, Buddhist sakhaw be ho awmna a ni a. Tin, Khawthlang tawp district lian vak lo 2 tho Tawang leh West Kameng ah hian Tibetans lampang chi, Buddhist sakhaw bia an awm bawk a.

A bak District 10, a ram laili laiah hian, Abotani thlah inti ho leh, Arunachal neitu dik tak inti ho an awm a ni.
Heng Abotani zingah hian Adi, Nyishi, Galo, Tagin, Bangni, Puroik leh Apatani an awm leh a. Arunachal a hnam lian ber, Lehkhathiam leh Changkang hmasa ber chu, Adi ho hi an ni a.

Nuai 4 chuang zet an ni. A dawt a hnam lian leh chu, Nyishi ho hi anni a, Nuai 3 chuang hret anni bawk. Apatani erawh hi chu Ziro Valley-ah awm khawmin Sing 3 emaw chauh anni.

Adi ho hi tunhmaa Abhor kan tih thinte kha anni a, Hnam changkang hmasa leh Lehkhathiam hmasa niin, Politician lar hmasa ho kha Adi deuh vek hi anni a, Chief Minister lar tak Gegong Apang kha, Adi hnam ani a, Tuna CM nilai Jarbom Gamlin hi Galo (Adi anni thin) ani bawk.

Tin, Minister a, a thusa leh a challang ho zingah Adi an tam hle. Adi ah hian hnam hlawm lian tak tak 3 an awm a; chungte chu : Padam, Minyong leh Gallong te anni a. Padam leh Minyong hi chu tawng khat hmang anni a, Minyong hian ‘S’ hi annei lova, Pasighat te hi Pahighat tiin an lam thin. Gallong ho hi Padam leh Minyong inbelh khawm zat dawn lai an awm a, West Siang leh Nyishi ho ram Upper Subansiri leh Papum pare thlengin an inzar pharh zau hle.

Hun alo kal zel a, 2000 AD vela tang khan an lo phel ta phawk mai a. Gallong ho hian Adi an inti duh ta lo a, an Hnam hming pawh Gallong ni thin kha ‘Gallo’ an lo inti ta a, an Khawpui Aalong ni thin pawh kha ‘Aalo’ an lo ti ta ani. Tin, Padam(Adi) tawng dik tak hmang Mishing an tih ho pawh hi East siang leh West Siang ramri dep Assam-ah hian an tam em em laiin, Adi an inti duh lova, Mishing an inti tlat a ni. An Adi tawng pawh hi Assamese in a pawlh dal tial tial niin a lang. An intei te tial tial a, An zahawmna leh an influenced hrang hrang ana lo tial tial a ni.

Hetih lai hian; Nyishi ho vethung erawhchu, Barbaric deuh mai leh, ziak leh chhiar lamah pawh Arunachal hnam zingah a hniam ber anni thin a. Amaherawhchu, tih fuh deuh deuh mai an nei tlat mai a.

Chungte chu:- (1) An ram chhungah ram awl pein, an State Khawpui Itanagar din an phal a, an din ta ngei a, an vanneih phah em em. (2) Kristianna an bawh hum hum mai. Hinduism leh Hnam Sakhua an ngaisang ve vak lo. (3) Daffla (an mi thahte bung hnih a tan bung thin tihna) ni duh tawh lovin, ‘Nyishi’ (High Landers=Mizo) an lo inti ta. An hnam peng ho an kuah khawm tlat a.

Tin, hnam peng te te, heng Tagin, Bangni leh Puroik te hian tawng hrang deuh nei mahse, Nyishi an nihnaah an chiang tlat a, Hnam tenau leh tlem, mite zuam leh zahawm lo tak ni lovin, Nyishi hnam lian leh kawlhsen, hnamdangte zah leh hlauh thlazar hnuaiah an awm thiam tlat a ni. Tunah chuan, Khawpui changtu anni a, Kristian 75% vel anni tawh a, an vela hnam dangte hlauh leh zah anni tawh a ni.

Amaherawhchu, Nagaland ang bawkin, Hnam hrang leh tawng hrang hmang an tam lutuk a, Tin, Meghalaya ang bawkin Hnam intia rual Nyishi leh Adi an awm tlat a, Common Language erawhchu an nei thei ta lova, Hindi leh Assamese te hi an common Language chu a ni ta mai a ni.

A mal khaiah chuan, Adi ho khawpui Pasighat hi a lian ber a, Department hrang hrang pawh Joint Director level vel an awm thluah a, Jawahar Lal Nehru College hi Arunachal a College lian ber leh changtlung ber a ni a, Master Degree zirna a awm bawk a ni. Tin, Pasighat Civil Hospital pawh hi Arunachalah chuan a la changtlung ber rih.

Enge zir tur kan neih le?

1) North East a hnam dangte hian, tawngkhat hmang kan ni tih leh, Hnam dang karah chuan, hnam inngaina tak leh tangrual tak angin min hmu. Hei hi chhawm nun zel a tha hle mai. Min it viau a nia aw.

2) Kan hmaah hian Duh thlan tur 2 kan nei. Adi hnam ho ang a, Mizo hnahthlak tawng hrang hrang hmangte in lak hran zel a, zahawm lo leh zuam awm deuh a awm nge kan duh; Nyishi ho anga, Mizo nihnaa Lungawi tlan a, Mizo Nihliap hnuaia tawm khawm a, Hnam zahawm leh zuam awm lo tak nih, tih hi kan thlan fel a ngai.

3) Naga ho leh Arunachal ho zingah hnam lian fal bik an awm loh avangin, Common Language a hman tur anmahni tawng an nei thei lova, Meghalaya-ah lah, Khasi leh Garo intiat rualin an lo awm si a. Chutih laiin Assamese tawng hian huang a zauh zel a, Nagaland leh Arunachalah Common Language ang deuhah hman ani der tawh a, Meghalaya leh Manipur pawh a fan chak hle.

Chutih laiin, Mizo tawng pawhin zawi zawiin ram ala ve zel a, Mizoram mai bakah Tripura, Manipur leh Myanmar lam thlengin Mizotawng hria leh hmang thei an pung zel ve bawk a ni. He Mizotawng hi Zo hnahthlak tawng dang tein ti phuisui belh zel ila, Zofate min suihkhawmtu tur leh a hmanrua tha ber a ni tih hi I pawm ngam theuh ang u.

4) North East a hnam dangte hian, an chipui tawng dang hmangte an in zah tawnin an in pawm tawn thiam viau mai hi, an entawn tlak khawp mai.I inzah tawn ve ang u.

5) Aizawl a Office pawimawh zawng zawng dah vek tum lo hian, a loh theih loh chauh dahin, Khawpui dangah hian a tam thei ang sawn chhuah ni se, a bikin Chhim lam Khawpui Lunglei phei hi chu, Parallel/Southern Capital ang deuh thaw a chei bawl ni thei se. Joint Directors leh Additional Department Top Officials te awm ve fur se la.(e.g. Additional Chief Engineer, D.I.G or I.G.P, CCF, etc…)

Kan chhe viau tawh a kan inngaih lai hian, North East a kan Tlangmi pui ho lakah chuan la pawlh dal loh leh pawlh sawp loh tak kan ni. Heta kan rawngbawl pui Pu Khoda Tana hi, Mizoramah alo zin ve a, Aizawl a han thleng chu, India ram a nih a awih thei mang lo a ni.

Hindi leh Assamese a lo reh thiap tawh a, Khawi hmunah pawh Mizotawng hlir alo ri nuai nuai mai si a, Public Meeting leh Information zawng zawng Mizo tawng vek, Bazarah Mizo tawng vek, Taxi leh Bus-ah Mizo tawng vek. Office thlengin Mizo tawng. Kan la tlai love, Chhan tlak kan la awm e.

38 Responses to “Adi leh Nyishi”

  1. 1
    Zephenath Says:

    Chh1ar dawn ang hmiang..

    I rawn sawi zau bengvarthlak e… MIZO hi a tawk hrih mai e… Mizo tawng nen hian…

    Tawng a hran chuan in unau a har zual….kan ti hram teh ang!

  2. 2
    XaiA Says:

    Thildang zawng aiin luipui an va ngah reuh ve aw!

  3. 3
    La lawma Says:

    A sei khawp mai mahse ka chhiar chhuak tho mai.

  4. 4
    Chhuaklinga Says:

    A dik khawp mai, diktak chuan mizoram chhunga pianga seilian ho hi chuan mizo nihnaah hi chuan kan lungrual tlang viauin ka hria.

    state dang leh ramdanga piang leh seilian thenkhat hian chi bing ang zawnga thu lak leh ngaih hi an tum deuh emawn chu aw ka ti deuh.

    hawh u i tangrual tlat ang u. Tanrual chu chakna a ni si a.

  5. 5
    PKfanai Says:

    2.Xaia, Arunachal hi Mizoram let li deuh thaw a lian ani a. Chhak leh thlang zawngin a inkham thla ruah a, a khat mawi tawkin Himalaya tlang dunga hnar nei; Brahmaputra fintu Lui an luang a ni. Amaherawhchu, an district neih zat ang khi chu a ni lo. 1972 a UT an nih khan District 6 ah then anni a, an pun zel a, East, West, Upper, Lower ti ten an then darh ta zel a ni. Siang ringawt pawh East, West leh Upper a awm.

  6. 6
    jahauhruaia Says:

    Ka chhiar chhuak dap mai, post á¹­ha leh bengvarthlâk tak a ni. Post á¹­ha no.1-ah ka thlang ve tawp mai. Chanchinbu lamah a post tu hian la chhuah se a á¹­ha ang. (Y) (Y) (Y)

    Eastern Theological College, Jorhat Principal á¹­hin Rev. Mangkhosat Kipgen-an Mizo á¹­awng hi kan inpumkhatna á¹­awng tur a nia, thiam vek tum tur tia a kuki puite a fuih á¹­hinna kha min ti hrechhuak zawk mai

  7. 7
    phawkars Says:

    Angaih nawm hle mai post tha tak a ni. Nagaland a an common language hi Assames ni lovin english leh hindi ni zawk in ka hria..?

  8. 8
    XaiA Says:

    Tlang leh lui hmingin Mizoramah pawh MLA constituency chu kan vuah ve ta nual…khaw feeling a awm lo deuh ang chu! Itanagar chu á¹­um khat ka kal ve tawh!!! Thlalak 2/1 han telh la á¹­ha tur aw.

  9. 9
    PKfanai Says:

    7. Phawkars, Naga ho Common Language chu, ‘NAGAMESE’ an ti a, Assamese leh anmahni tawng common deuh ho mixed ani mai. Broken Assamese ka ti mai.

  10. 10
    jahauhruaia Says:

    Nagamese chu bazar á¹­awng, ziak awm lo, Pathian thu leh thu pangngai sawina tlak loh a ni..belh ve lawk nih chu

  11. 11
    Pc-a Says:

    Ava han tha em, Mizo te min suihkhawm tha khawp mai.
    Hnamte nau lo inlak hran tum chu in taitetna mai a ni. Fa ú ber pawn in hrang chang mai lovin aw niang.

  12. 12
    Dr. Mahmingi Sailo Says:

    No Comment.

  13. 13
    son of God Says:

    (Y)

  14. 14
    Alejendro Says:

    Chhiar hmain Naga chungchang hi kan sawi ve lawk. Tunhma chuan tlangmi zawng zawng kha Naga tih a hriat vek kan ni. In awih em? Awihlo mah ula thudik a ni miau sia.

    British ho khan Cachar ram hi an rawn lut hmasa a. Tlang lamah khian tute nge awm ti a an zawh chuan, an ni ho chuan “Nanga” tihin an lo chhang a.

    “Nanga” tih awmzia chu “Saruak” tihna mai a ni. Phai a cheng te khan keini tlangmi Saruak kengkung a awm thin ho chu “Nanga” minlo ti thin a, chumi a tang chuan “Naga” tih hi rawn chhuak a ni.

    Chhiar ang lem.

  15. 15
    chhangteval Says:

    Tawng khat hman hi nia, pawimawh tak a ni (Y) (Y)

  16. 16
    chhangteval Says:

    Manipur atanga lo pem thla ho hi an buaithlak, chibing rilru an nei lian sia, aizawl ah pawh an inkhawm hrang ngat zel hi chu..min la rawn chawk buai dawn tih hi hre lo kan tak siaa, hmm hahthlak nih hi 🙁

  17. 17
    Fergie Says:

    Post tha leh hle mai. Heti hi chuan kan chiang tlang leh zual tawh ang chu. #6 jahauruaia rawtna khi ka thlawp e, chanchinbu a chhuah chu a tha khawp ang.

  18. 18
    Vittea Says:

    He post tlangkawmna chu ka thlawp zawng tak a ni e.Mizo tih hrim hrim hi lo helh tawk an awm leh zauh thin a,chutih rualin keini zinga mi thenkhat hian he Mizona ropui tak hi phalrai in he hnam hming pu tha duhlo hote hnenah hmehbel luih talh an tum fo mai hi kei chu ka tha a lo na ru tlat thin.Kan thenawm state a Zo ringawt nilo,Mizo hnahthlak awm te pawh hian he hnam hming atana Pathian min ruat sak Mizo tih hi an pawm tha duhlo emaw,he hnam hming hi an hnawl emaw a nih chuan hmehbel talh i tum tawh lovang u,a pamhmai lua em mai.Mizo ni duh chu Mizo ni mai ila,he hnam hming hi khawvel hriatah i pholang zau zel zawk ang u. (Y)

  19. 19
    darkhuanga Says:

    A post-tupa, i post tha e, heng hi i lo sawi zau thei ang emaw?
    1. Daffla (an mi thahte bung hnih a tan bung thin tihna) tih hi
    2.Pu Khoda Tana hi, Mizoramah alo zin ve a, Aizawl a han thleng chu, India ram a nih a awih thei mang lo a ni tih nen hian

  20. 20
    kawlhawk Says:

    4) North East a hnam dangte hian, an chipui tawng dang hmangte an in zah tawnin an in pawm tawn thiam viau mai hi, an entawn tlak khawp mai.I inzah tawn ve ang u.

    Keini chu kan ni ve lo. Paite, pawi, lai tawng hmang chu “mizo emaw ka ti a, paite a lo ni… Mizo a ni lo, pawi tawngin a tawng… etc” kan ti thin. naupang atanga puitling fin hmel pui2 pawhin an ti. A ti duh lo pawhin rilru-ah mizo anga va ngaih tak2 lohna an nei tho. (N)

  21. 21
    roseparvul Says:

    kawlpui mahse kei niin pawm mah ila bang an insiam tlat si alawm!

  22. 22
    Fanai Metal Says:

    Post tha dap dap hle mai. A part-II awm leh theise aw….
    #6 rawtna ang khian Mizoram chanchinbu engemaw bera chhuah tir chi mawle…..Khaikhawmna ber khi tha hle bawk.

  23. 23
    Ignatia (33-115 AD) Says:

    Adi leh Nyishi chungchang sawi tur amaw ka tia Ethnic issue-ah bawk maw? (N) (N)

  24. 24
    Grey_RM Says:

    A ngaihnawmin a bengvarthlak hle mai.. (Y)

  25. 25
    laldoma Says:

    Bengvarthlak e, maipawl kan pu leh ta. A tir lampang khi ka save keuh, arunachal-a ka awm ve tak hlauhin…

  26. 26
    PKfanai Says:

    @Darkhuanga, ‘Nyishi World’ tih Lehkhabu, Tob Tarin Tara ziah phek khatna ami ania. Ahoms ho koh dan ani awm e. Assamese tawng, “Doe Paal” tih atang a lo kal a ni. Mi Lu la hnam an ni ve awm e. #Pu Khoda hi chu, kum 2002 BCM Assembly Aizawl Ramhlun ‘N’ baptist kohhran a nghah anih tum khan, Nyishi baptist churches council aiawhin a kal ve a, chu ta a impression neih a sawi fo thin chu a ni. Nepal leh Bhutan te ai chuan, Foreign a ang zawk mai thei a ni.

  27. 27
    PKfanai Says:

    @Ignatia, i hre dik e. He post hi, Hmanni a Luseizomi post Civil Service result chung chang a inhnialna avang a ka rilru a lo piang a ni.

  28. 28
    vakul Says:

    Post bengvarthlak tak a ni. I point pekho lah khi a dikin ngaihtuahna senpui tlak tak a ni bawk si.

  29. 29
    lushai_er Says:

    @PKF : I post ka chhiar pawh ka comment hman mang lo, min lo hrethiam dawn nia. Abhor Run 1911 kha ka collect ve mek a nia. Kan buai zual pui a reh ve tep tawh a nia.

  30. 30
    PKfanai Says:

    29. Lushai_er, ka va nghakhlel ve aw.

  31. 31
    H.Vangchhia Says:

    Avan ngaihnawm tak em. District awm zat, an hming put dan etc. thlengin ka hriat phah e;chhut tham fe point i siam bawk. (Y)

    State thenawm ten “Greater Nagaland” an buaipui laiin keini chuan “Let’s go astray” buaipui kan ang thin ka ti.

  32. 32
    PKfanai Says:

    Aruachal Map hei le; A tui mite tan.
    http://i.imgur.com/olsPf.jpg

  33. 33
    Comebackkid Says:

    adi leh adivasi ho hi enge an dang lamna..

  34. 34
    PKfanai Says:

    33. Comeback kid, Adi chu mongoloid race dik tak, mizo ai a vun ngo deuh zawk, Arunachal a awm anni a. Adivasi ho erawh chu, plain tribal anni a, mizo aiin an hang fe zawk. Assam leh west bengal a thingpui huanah hna an thawk deuh ber. Arunachal ramri dep Assam ah an tam hle. Kristian an tam phian lehnghal.

  35. 35
    doc_lib Says:

    A va han tha mai mai. In pumkhat hi a tha. Hawh u Arunachal ho te nen pawh hian Mizo ah luangkhat vek ang u. Kan thlah tu te pawh an lo thu hmun mai thei a sin. PU Pkfanai han tang leh zual teh, nyishi leh apatani ho kha han mizo tir vek law law teh, a nuam dawn ep ep em a sin 😛

  36. 36
    D-Changsan Says:

    Bravo! I thu hi ka pawm zawng tak a ni. Mizo nihna hi luipui angin luang se, chu luipui ah chuan hnam hrang hrang hi luang lut vek bawk ila. hnam ropui tak kan ni ngei ang.

  37. 37
    chawnghilh Says:

    “History of Arunachalis in a nutshell” a ni hawt e, a bengvarthlak ngei mai!

  38. 38
    ruatruatapa Says:

    Post leh comment zawng zawng ka chhiar chhuak dap a. Tha hle mai. Mizo-ah hian kan chian fo a va tul tak em…

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.