R.Nuchhungi

October 4th, 2011 8:30 pm by PKfanai

Tluanga Chawngthu hian, Mizo Thu-hla ril post-ah khan a rawn hrut tel tho na in; Pi Nuchhungi chanchin tlangpui han post ve hi ka bain ka inhre tlat a, Post hnih a siam ai chuan, a tlangpui tak tak lawrkhawmin post pakhatah sei deuh hlek turin I han thlir ho ang u hmiang.

Lunglei chhak lam Ralvawng khuaa Hmingliana Renthlei leh Lalthanglovi Zadeng te nupa chuan fanu hlir panga an nei a, an pang ber 1914 February ni 14-a lo piang chu ‘NUCHHUNGI’ tih awm tak a ni reng mai.

Nuchhungi hi kum 2 lek a nih laiin a pain a thihsan a, a nu ho chuan an awm ta a. Kum 3 mi a lo nih atangin pum nat a ching a. Puithiam(Bawlpu)in inthawina chi hrang hrang a a thawi pawhin a dam thei ta mang lo va. Heta tang hian a nu beidawng chuan Pathian thu awi a lo duh ve ta a ni.

Kohhranah hming pea Pathian thu an awih chinah chuan a pa chhungte chuan kutthlak hial duh khawpin an haw ta mai a, an nufaho chuan an pem phah ta hial a ni.

Nuchhungi pum na chu a dam theih lawk loh avangin a nu chuan Serkawn Zosap thar nula fel tak hnenah a kalpui a. Pi Daktawri (Miss Dick) chuan, “I fanu hi nangman I enkawl chuan a dam zo lo vang; a taksa hi a chak lo em mai a, ka hnenah awm se, keinin theihtawpa enkawlin sikul te pawh kan kaltir ang a, zawi zawiin a lo dam mai ang”, a lo ti a.

Hetih lai hian Pi Zirtiri (Miss E.M.Chapman) chuan Boarding School a hawng tan mek a. Tichuan Nuchhungi chu a awm ve ta a. Hei hi Nuchhungi nun lo inher danglam tanna chu a lo ni ta a ni.

Kum 1927-ah Lower Primary a zo va, 1929-ah Upper Primary zo lehin 1933-ah Teacher Training nena a beih kawp Middle English pawh a pass leh a. Kum 1934 atang chuan Serkawnah Baptist Mission Hmeichhe Sikul Zirtirtu hna a thawk tan ve ta a ni. A naupan lai atanga a tuina ber, ‘Thu leh Hla’ lamah hian Vernacular Literature subject-ah an pawlah a sang ber ziah a. Naupang a nih lai pawhin a thawnthu phuahchawp hi a thian ten an ngaithla duh em em thin. Thiante nena intihhlimna hla mawl te te hi a phuah hma hle a ni.

A tuina leh talent chu Pi Zirtiri chuan a hriatsak thuai a, thiam takin a kaihruai nghal a, Mipui hmaa zai tura a koh hmasak ber chu 1933 November thla, Ruallung khuaa an zin dun tumin a ni. Solo-ah hian a inhmang hma em em a, sikulah singing class a la reng bawk a, Tonic Sol-fa Theory a zirtir deuh chawt thin.

Pu Muka leh Pi Zaiin kum 1935-a Sol-fa zirna bu an siam khan Pi Nuchhungi chu chang khat hla an phuahtir teuh va, an telh ta hlawm nghe nghe a ni. Chumi hnu lawkah ‘Arpa hla’ te, ‘Lily hla’ te, ‘Lo ka thlir’ tih te leh ‘Thlanrawkpa khuangchawi’ te hi a phuah leh nghal bawk.

Kum 1938-ah khan Darzo khuaa Girls’ Boarding School-a thawk tura a kal dawnin Pi Zirtiri chuan, “Nu-I, zirlaibu buatsaih tur a ni a, Mizo thawnthu a tam thei ang ber ziak a ngai ang,” tiin ziaklohbu a kentir teuh mai a. Tichuan a hun awlah a ziak tan gat ngat a, kum tawpah Serkawnah a hawn thla a, chu chu hotute rel dan angin pawl (Grade) thumah a thliar leh vek hnuah ‘Serkawn Graded Readers Book I, Book II, leh Book III an chhuah ta a, Heng bute hi a hnu lawka Serkawn Primer bu a buatsaih lehte nen khan Zoram Primary School zirlaibu a ni rei hle.

Mizo Academy of Letters chuan kum 1965-ah khan Pi Nuchhungi ziak, ‘Mizo Naupang Infiamna’ bu chu Assam Publication Board puihnain a chhuah tawh a, Mizo nun hlui vawn that nana a thuziak thenkhat phei chu tlangzarh mumal loh te a la ni hlawm. Zirtirtu hna hi Serkawna bul a tan hnuin Darzo-ah 1937-38, Thingsaiah 1939, Cheural-ah 1940, Lungdai-ah 1934, Thiltlang-ah 1952 ah te a lo thawk kual a ni. Kum 1952 September atanga 1983, a pension thlengin Serkawn M.E. School-ah a thawk ta a ni.

Pi Nuchhungi hian a nulat laiin hla 40 a phuah a. Kum 1942-a Rualkhuma Ralte nen an inneih hnu, 1952-1983 chhung khan hla 32 a phuah leh a, a vain hla 70 vel a phuah. Thluk awmsa rin chang a awm a, tam tak chju a ma siamchawp a ni. A hlate chu naupang pual a ni ber a, hla thu mawl leh tluangtlam tak tak hlir a hmang thin. Zaizira sak chi tlem a tel bawk.

Tuna Baptist Kohhran Hmeichhe Pawl (BKHP) hi, ‘Girls Auxiliary’ tih hminga an din tirh, 1938 khan, member hmasa ber 3 zinga pakhat a ni a, chhim bialah kum 10 chhung chairman a ni nghe nghe. A hunawlah Rawngbawlin a zin chhuak fo thin. Heng a hlawhtlinna kawng hrang hrangah hian a Nu-in rinna nghet tak neia a lo kaihhruai thinna chu Pathianin mal a sawm ni berin a hria. Fanau malsawmna pawh a dawng a, chhungkaw hlawhtling tak an ni.

Kum 1969 khan South Mizo District M.E. School Teachers’ Association chuan Certificate of Honour a pe a, kum 1986-ah khan India Sawrkar pawhin thu leh hla a thiam avangin chawimawina ‘Padma Shree’ a hlan bawk. Mizo hmeichhe zinga Padma Shree dawng hmasa ber a ni ta a ni.

Thu lakna: Tun Kum za chhunga Mizo hnam puipate by C.Vanlallawma.

Similar Posts:

Recent Posts:

33 Responses to “R.Nuchhungi”

  1. 1
    Kawnga Says:

    Pi Nuchhung1 hi chu ka ngaisang mange aw..

  2. 2
    lamea25 Says:

    mizo hmeichhe ngaihsanawm tak ani…good post.,.

  3. 3
    ruata pachuau Says:

    Ava bengvar thlak em…. (Y)

  4. 4
    lr hlonchhing Says:

    Ngaihnawm dangdai hle mai. Serkawn atanga chhuak hi chu an lo changkang bik tlat zel a ni ang a.

  5. 5
    sheldon170 Says:

    Chhim lam atang sawn mi ropui leh entawn tlak tak tak an lo chhuak tam ngawt mai, Kohhran lam mi te pawh. Pi Nuchhungi hi chu mizo nu ropui ber te zinga mi ani e

  6. 6
    ruata pachuau Says:

    Daniela a tla ;-(

  7. 7
    beethugs2 Says:

    Primary school ah kan zir ve lauh lauh thin tak asin…!!! Ka la hre vekk. (Y)

  8. 8
    vakul Says:

    Tha hle mai save keuh e. Han ti zel la a tha ang.

  9. 9
    lrpa Says:

    A bengvar thlak hle mai. A hming hi ka hria ani mai a, a chanchin mumal ka chhiar vawikhatna ani e.
    Post tupa, a lawmawm hle mai (Y)
    Pu R. Vanlawma chanchin pawh hi ka hre chak ngawt mai. Kan chipui anih bakah ani hi miril, Zoram hmangaihtu dik tak niin ka hria..teh duah a!..

  10. 10
    century child Says:

    (Y)

  11. 11
    covenanter Says:

    Pi nuchhungi hi chuan MHIP ho ang in pawl nih a khel ve lo, mahsse Mizoram nu nih a tlin tlat mai.

  12. 12
    TuaiSialA Says:

    A bengvarthlak e. Pi Nuchhungi hi nu ropui chu a tling e.

  13. 13
    PKfanai Says:

    @lrpa, keipawh pu Vanlawma hi mizo politician zingah chuan ka ngaihsan ber pawl a ni. Rawn post ka tum ang.

  14. 14
    H.Vangchhia Says:

    (Y)

  15. 15
    PKfanai Says:

    Pi Nuchhungi hi a thih ni leh kum ka hrechiang chiah lo va, a hrechiang chuan han tarlang teh u a. Ignatia te ho khan in lo hre mial lo maw?

  16. 16
    thiana Says:

    Feb 15,2006 tlai dar 6:45 khan a fate hnenah “Lo inthlamuan rawh u ” tia a chah zawhin thlamuang takin a chawl ta. A natna hi rilbawh (pancreas) cancer a ni.
    A fate’n an nu an hriatreng dan :
    1) Ka nu chu tawngtai mi a ni
    2) Ka nu chu Pathian ring tlat mi a ni
    3) Ka nu chu a taimain mi intodelh a ni
    4) Ka nu chu mi thilphal a ni
    5) Ka nu chu mi ang lo leh piangsualte hmangaihtu a ni
    6) Ka nu kha thawnthu sawi thiam tak a ni
    7) Ka nu khan tar at a nei lo
    8) Ka nu kha mi inngaitlawm leh lawmna chang hre mi a ni
    9) Ka nu kha a zahawm a ni
    10)Ka nu chu chhung khat laina huikhawm mi a ni
    (Source : Nuchhungi Renthlei thu leh hla. Buatsaihtu : R.Biaksanga te unau. First publication 2010)

  17. 17
    PKfanai Says:

    @16, thiana, I ti lawm awm lutuk e. Ti hi chuan Post a complete ta thlap mai. Thank U.

  18. 18
    Tluanga Chawngthu Says:

    Mizo hmeichhiate zinga ngaihsantlak leh ropui ber zing ami Pi Nuchhungi kutchhuakte hian ka thu leh hla tan kawng thar min sah sak a. Keini’n a hlutna kan hmuh thelh fo thin.

    Post bengvarthlak leh hlu tak a ni.

  19. 19
    Aryan Says:

    Mifing thil hre rei thei tak ka nih angin Arpa hla hi ka la hre chhuak vek! Primary School Class 1 Mizo subject ah kan zir thin.

    Titi ikik!
    Ka bawhar khuan mawi ber a chuan
    Zaitin a thiam ngei mai
    A sakruang en ru
    Chhingtu an awm nem maw
    A chang sei leh a chhuang sensiar
    Kulva reng ngai lo chu
    Zantlai lo ni in
    Bawhar zaitin thiam an
    Sawngka rawn zawh sianglawi tur in
    Zan mu a chhing leh ta
    Zing trian khua a var in
    Zai tin a vawr leh ta
    Lo ngaithla ru, hringmi zawng ten
    Titi ik ik ti in!

    Aizawla kan chhung te sap sikul a kal ho chuan hetiang hi an thiam ve lo, mahse Ba ba Black sheep leh mary had a little lamb tih vel an thiam nal hle thung (&)

  20. 20
    vakul Says:

    #19 a tawpah ‘a phuahtu-Pi Nuchhungi’ tih i dah lo kha kha a conclusion a nih khaaa.

  21. 21
    PKfanai Says:

    Aryan chuan thu dik khal deuh a rawn phuhchhuak leh ta. A proved thlap lehnghal. ‘Zan mu a chhing leh ta’ tih khi, ‘Zan mu a chhing ta e’ tih a ni zawk em aw? Ka chiang ngam bik chuang lo. Kei ai a thluak tha zawk chu ka challenge ngam chiah si lo.

  22. 22
    vakul Says:

    @Pkfanai, i post a la comment theih loh va, pawi khawp mai…ka duh teh a sin le.

  23. 23
    keimah Says:

    Pi Nuchhungi kha kei pawh ka ngaisang thlawt mai. A chanchin a ngaihnawm mai bakah Zofate tan ro tam tak min hnutchhiah niin ka hria. A tu leh fate thlengin Pathianin malsawm rawh se.

  24. 24
    keimah Says:

    Aryan, Pkf #21 sawi ang khian ,”Zan mu a chhing ta e” tih a ni e. Engpawhnise, i la hre rei fu zuah zuah mai!

    Thlanrawkpa Khuangchawi kha han sawi leh law law la! I hriat kim loh lai a awm chuan ka lo belh ve zeuh zeuh thei mai thei! :-)

  25. 25
    PKfanai Says:

    22. Vakul, nia vanglaini chanchinbu a Kan mizo thu thiam berte zing ami Pu C.Laizawna ziah ka chhiar fuh a; a tha ka ti lutuk a, misual.commers ho chhiarah ka it thlu ngang a, ka copy paste tawp mai a ni. Comment theih loh mahse, mi tam takin an lo chhiar chuan a tha reng mai. @24, Tu thluak nge tha ber? tih zawn nan ‘Thlanrawkpa khuangchawi’ chu han in sawi siak a chak awm mang e. Aryan a chu kan tluk hlawm meuh ka ring lo. A kahpah nuaihin ka hria.

  26. 26
    funny Says:

    Aryan-a chu ava hre rei thei tak ve, lung tepawh a ti leng e a.

  27. 27
    vakul Says:

    Pkfanai, mobile internet pack hi(airtel) a balance a check ve theih em a hranpain.

  28. 28
    drake Says:

    Aryana hi bawl bawl teh suh u :-P

  29. 29
    PKfanai Says:

    @vakul, *one two three*one zero# han dial teh. (figure hman tur a nia-handset problem)

  30. 30
    vakul Says:

    Thank you lutuk a dik thlap.

    Thil pakhat leh chiah-min lo hrethiam, ka la ti ngai si lo va-

    98-in pack ka thun a, tunah hian 789mb vel ka la balance a, mahse thil ka download thei tawh miah lo va-ka download dawn chuan a kal thei miah lo..download theihna kha a zo tihna a ni mai ang em? google leh surfing pangngai chu buaina ka nei chuang miah lo va-enge chhan ni ang le. Thil ka download nasat tawh vang khan a zo thei em. please help me again.

    OT ta vak mai.

  31. 31
    PKfanai Says:

    @vakul, ka va hrethiam bik lo ve aw. Technical problem a nih hmel. Keipawh hi PC SUIT hmangin mobile to desk top in ka hmang thin a(thil ka post duh changin). Tichuan engemawchen hnuah Dashboard atang chauhvin a submit theih ta a. Tunah phei chuan dashboard atang pawhin a theìh tawh loh. Ka post hnuhnung 3 te pawh hi Cyber atangin a rualin ka submit thawt a ni. Ka check tir ang. Mi post comment chu a theih reng tho si.

  32. 32
    vakul Says:

    Pkfanai ka lawm lutuk tho. a tha ve leh mai ang . Sim card-te pawh ka’n thlak kual ang e. Terrorist neih zat zet ka neih kha maw.

    I post a nih avangin ka inthlahrung lo va, min lo hrethiam bawk dawn nia.

  33. 33
    Ignatia (33-115 AD) Says:

    Kum 2006, march thla tawp khan thla lak pui ka tum a. Mahse February khan min peih loh san ta a nih kha. Ka ui khawp mai.

    Amah chungchanga chanchin thar lam deuh chu- Lungleia traficc point thar ber, Serkawna awm chu NUCHHUNGI POINT tih a ni dawn. Kan chawimawi tawk lo khawp mai!

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.