Tawng Chungchanga Chhim leh Hmar

May 12th, 2009 8:35 am by Epistemology

Hman deuh khan Aizawl lama kan media thenkhat leh thusawitu thenkhat ten “saw lamah chuan” an tih fo hi eng tihna nge kan lo hrethiam ve mai lova. Chhim lam an lo sawina a ni awm a. He tawngkam hi fiamthu lek fang a nih hmel, a hiptu tan chuan indeuhna thil pawh kawk thei viau awm e. Sap tawng hman chungchangah, chhim lam a an lam “tri” viau laiin hmar lamah an lo lam “t” a. Hmun thenkhatah, a dik leh dik lo ti a, kan lo inhnial fo thin hi thil nuihzatthlak angreng tak a ni. Sap tawng hi engang pawhin han lam sap ngial ila, sap hnam kan nih phah chuang hauh lovang. Mizo tawng (mother tongue & native language) hmangtu pangai tan phei chuan, a thluk a dik mawh ngawt ta ve ang. Vawikhat chu, standup comedian, Russel hian “India mi, America a pem thla ho te’n American tawng ang deuh a, lam puam deuh tal tal an han tum ve ngial thin hi chuh, an lam puam zawh poh leh nuih a ti za ting mai” a tih kha ka la hre reng mai.

Kan nih ang hian kan lang ngam mai tur a ni. Sap tawng kan lam leh thluk danah dik lo baksak chu a awm teh meuh mai. Mahse, Mizo zinga 100% a lam dik thlip thlep hi chu an awm kher lovang. Chuvangin, hnam dang biak pawh nan kan hman theih tawk hi a fuh ber chu a ni mai. Tunlai hian, India mite pawhin, British English kan hmang lo, Indian English kan hmang an ti tan mek a. Vai awphawi a English an hman hi a dik thlap a, Indian English nihna tak a ni an ti hmiah tawh mai nia. Ziaktu lar zet mai, Khuswant Singh pawhin ‘Hinglish’ an lo ti hial tawh bawk.

Tawng hi kan awmna tlang hrang hrang a zirin a kal hrang (dialect) thei tih te hi hrethiam ta ila. Lawngtlai leh Saiha vela an tawng kam hman danah kham phei deuh emaw hi a dik em? Dik lutuk tlat. An khaw tih dan a ni a, a dik lohna pakhat mah a awm lo. Aizawl leh Lunglei vela, mi thenkhat ‘aaa..an tawng chu van mak e’ lo ti hu hu ho hian thil hriat an nei tlem lutuk a ni. Mainstream culture – Aizawl leh Lunglei atanga ringawt thil hi judge vek tur pawh a ni lo. Lai Autonomous District council chu, Mizo tawng (Lusei or Duhlian) leh Khuafo tawng chawhpawlh a ni. An hman dan a lo danglam deuh a vang hian engvangin nge a dik loh bik kher ang ni. Mizo tawng hi a darhzau (diversity) ve hle tawh tih hi kan pawm thiam zawk tur a ni.

British English, American English, Australia English thluk chu a in ang vek hauh lo mai. USA-ah ngau ngau pawh, tawng thluk hrang hrang hlawm lian deuh deuh paruk vel zet an hmang a ni. Entirnan, Texas ho tawng thluk chu cowboy ho tawng thluk ngat a la ni. Black (African-American) ho in tawng thluk an nei hrang leh tlat bawk. Hetiang zelin hmun dangah pawh, tunhnaiah phei chuan, American thalai tamtak chuan Spanish tawng leh American chawhpawlh an uar em em. “Saw lamah chuan” an ti ve sek kher lem lo niin alang. An awmna hmun theuhah lungawi zetin an hmang mai a ni.

Awle, tlang hrang hranga kan tawng thluk hman mek te hi a dik theuh a ni. Khawlai tawngkam mai mai phei chu, inbiakpawhna tur thil mai chauh a ni a, a hmangtu duh dan a zir a ni mai. Aizawlah emaw kan va zin a nih chuan, an hman dan ang takin ‘lamkhuang’ emaw ‘kawlthei’ va ti ve mai ila, Hmar lam pa Lunglei a rawn kal pawhin, chhim lam hman dan ang in ‘La ui’ emaw ‘kawiam’ rawn ti ve mai se. Lawngtlaiah kan va kal a nih pawhin, “min lo leng rawh” va ti ve mai ila. Aizawl a kan tih dan emaw Lunglei a kan tawngkam hman ang zawng zawng nen va chaldelh kher tum lovin, kan va awmna a piang tih dan va zahsak tlat hi kan tih tur a ni.

Tin, thenkhat ten an hman than loh avangin, Aizawl emaw Lunglei lama kan tawng thluk ang diak diak an lo hmang thiam kher lo a ni thei e, mak tih avang hian lo hawi he haw kher tawh lo teh ang u. An sawi tum kan hriatthiam chuan tha takin “ni e” lo tihpui mai tur kan ni. Mizo chiang ta lo a, kan lo dah fo mai te phei hi chu I bansan vang vang ang u.Kan tawngkam hi fiamthu thawh nan te pawh i hmang bawrh bawrh ang u. Mi te inkiltawih phah rawihna tur erawh I ching lovang u. Mizo tawng hi Aizawl emaw hmar lam Lunglei lam mi te’n kan ta (property) bik liau liau emaw erawh i ti bik lovang u. Mizo tawng hi kan vaia ta a ni. Kan awmna khua leh hmun a zirin kan hman dan theuh hi inzah sak na chang tal hi I hria ang u.

Similar Posts:

Recent Posts:

109 Responses to “Tawng Chungchanga Chhim leh Hmar”

  1. 1
    sekibuhchhuak Says:

    Post tha tak ani.

    Saptawng bikah chuan : Kan pianpui tawng anih tlat loh avang hian, tute English lam dan engpawh hi copy ila,thil han sawi tak tak chuan, kan Mizo lam dan hi alo chhuak leh nge nge thin.

    Chutihrual chuan, Hmasawn zelna atan erawh chuan, Saptawng pawh hi a native speaker-te lam dan chu kan zir hreh tur niin ka ngai lova. Engtawng pawh hi zir ila, an mahni tawng dan a tawng tum hian thiam chak a awl ni te hian ka hreve thin. Chuchuan an mahni zinga tlangnel/ inhnimphumna kawngah pawh nasa takin minpui thei.

    A lamdan mai piah lamah, kan thu vuakthlak leh sawichhuah duh zawngte pawh hi a native speaker ang a tawng theih tum, hman thiam tum hi atha bawk khawp mai. Saptawng chauh lovah pawh. A chhan chu, kan second-language kan hman re re hian , kan first language thuvuakthlak zulzui hian kan hmang fo thin.

    Mizo tawng pawh hi khitianga chim leh hmarte kan hman dan adanglam deuhte hi kan tawng ti hausatu te pawh ani zel mai awm asin !

  2. 2
    mzvision Says:

    a aw b a g=gee ng=en-gee sawlamah hian an la ti thin em? Helamah chuan g=ek ng=eng kan tih thrin kha la ti zel maw?

    la-uih, kawiam, better=betrar thanks=thranks te em chuan an tri lo chuan ka hria. Sawlam aia la sawlam leh Serkawr leh Tuipang Lal veng sawn style hran an nei leh burgerstood an hre deuh maw le

  3. 3
    ThaiBoy Says:

    He postah chuan in hnial ngaihnawm deuh a awm leh ngei dawn hi…..

  4. 4
    burgerstud2005 Says:

    Dik chiah.,.tawng hi in hmuhsit tur a ni lo.Kan awmna hmun a zirin a danglam tlat.Keipoh kum 2 Tuipanga ka awm khan tun thlenga ka uar em em chu ‘enge ni chuh’ tih hi a ni a.Hmanni pawh kan kawm chhak lung kan rem haw lamin kawng chhuk ah bike ka tawk a,a rui khop mai a.Min pel chiah chu a tlu mai a.’Aaaaa khaiii..khapa kha a rui pah deuh in ka hria…’ kan ti chu ka in hre chhuak zawk a..ka nuih a za let ling.Serkawrte chuan Mara tawng an hmang a…Tuipang Lal Veng tawng saw a nuih zat thlak deuh mai thei a hre thang lo tan chuan.An thu sawi hi a sak in an sa hi a ang ka ti.Romibawk pawh chuti chiah chu.Tuipang Lal Veng ah chuan Khawiah nge i kal dawn tih te hi khawiiiah ngeeeee i kaaaal dawwwwn aaaaaa…tiin an sa luah luah zel :)

    Saw lamah chuan Mizo tawng hi a dang thin a..dawr bungrua pawh hi dawr thawmhnaw an ti mai a.Zai thiam poh hlasa thiam…’chhim lamin an ni pasal emaw ni hi ‘ka kawi’ an ti thin…i in kawibahpui maw tiin ka fiam thin.Saruak pawh hi tak ruak an ti deuh a.Zawlnuam ah ve thung chuan ruak tangkawng an ti kher zel.

    Eng pawh ni se,chhim lam tawng saw kan nuih zat thin deuhin ka hmu.Hei hi in nuih zat mai chi a ni lo a…kan awmna hmun a zirin a danglam mai mai a ni.Tih tak tak ah chuan Aizawl leh Saiha khua bik Mizo tawng tak phei chu a danglam em em ka hre lo.

  5. 5
    mzvision Says:

    english ka hman ve chang hian vai ka biak leh an awphawi ki ang hian ka ti ve thuai a sap ka biak leh anmahni ang hian ka lo lam puam ve nghal ringawt zel a, mahse a rikdan tak hi chu mizo trawng hmang thluk chang fek fawka english a trawng ka nih hi a lang chiang ziah.

    Delhi ah Mizoram house ah ka thusawi trumin vai leh sap an awm nual sia english kha kan hriat theuh ka rin zawk avangin english in ka sawi comment ka dawn chu i lam ZO triah triah mahse i sawi thra khop mai tih ani. Lawm tur nge lawmloh tur poh ka hre lo tunthleng hian

  6. 6
    burgerstud2005 Says:

    Tu in nge lam ZO ti che a..a pawi re re lo.I duh i sawi theih a,an hriat thiam chuan a tawk.Sap tawng lam puam tawlh nazawng in ei an hmu kher lo.

  7. 7
    burgerstud2005 Says:

    Leh lawk..Pi Varhmingliani,hman lai lehkha thiam hmasa,Joint Secy pension (RIP) khan Mumbai ka zin hian ka faten i saptawng a thing lutuk ,a zah thlak min ti thin a..Eeeeee eeee..chutia min tih ngawt ngawt..in school kalna tur zawng zawnga saptawng a be tu ka nih hi…a thing lo a ni ang..hei chen hi in awm a lawm ka ti e a ti.

  8. 8
    mzvision Says:

    Churachandpurlam Manipur lam ti mai ila ‘kan kal daw^n?’ USA Mizo ho chuan ‘ka hman hunah ka han KO ang che’ an ti min phone dawn tihna a ni daih asin HV hairehai

  9. 9
    mzvision Says:

    Hinglish bakah hian Delhi leh phai vela lam puam ta lutuk thrin Mizo tribal nih inhre lo ho hi ZO-RICAN an ti ka fate DU kal laia an sawi ka hriat a ni

  10. 10
    SiLent_Man Says:

    Nia, tawng thuhmun rau rau accent hrang hrang awm te hi a tha ve alawm. State dang hlei hlei ho pawh hi language pakhat rau rau, a region a zirin an hman dan a inanglo hlawm khp mai.

    Entinan, Bangalore leh Mangalore te hi a inhnaih tehreng nen, an Kannada hman chu a hriat hran theihin a dang…. an ti a hrethiam ho chuan. Kerela te pawh chuti tho… south lam leh malabar region ho thluk dan chu inang miahlo, mahse an in hrethiam vek tho

  11. 11
    Lal_Ruthi_Pa_LLI Says:

    Sap rama piang, sap emaw kan nih loh chhung hi chuan lam danah chuan buai em em lo phawt mai ang u, hre ber anga inhnial vel te hi hnam changkanglo tih awm lek a ni. A pawimawh ber chu dik ber leh tha ber anga mahni thiam ang tawka hman hi a tawk mai. Kan hriatthiam tlan a, kan inbiak (inhriat tawn/communicate) theih chuan a tawk mai lawm ni. A thiam leh a hriate’n KA THIAM an ti ngai lo…. Hre ber anga lan hi hre ber nihna pawh a ni chuang lo. Mahse mahni tawkah dik ber leh tha ber erawh kan zawng/hmang thin tur a ni……

  12. 12
    XaiA Says:

    Mizo tawng chu kan tawng a nia,lam dan inang lo deuh awm thin te pawh siam rem tur in Mizo Academy of Letters te hi authority pek ni se!Kan khua ah chuan “Au ka ti thau thau” ti a tang tlat lovin.Hman kawp a tul leh kan tawng ti hausa tu a ni mai e,tumah indem tur kan awm lo e.Saptawng chu Radio Aizawl FM channel a puang tu te hian an thiam,an lam nalh,nalh ringawt a ni lo,an tawng kan hre fiah thei tlats,keini convent chhuak miah lo pawh in…ka lawm e.

  13. 13
    Ruatmawia Says:

    Helam : “Engkimah ‘T’ hi inlam Tri zel si a,Tringtang hi eng tin nge inlam ‘Tingtang’ in ti em ni ?

    Sawlam : Mengrum tawkin a ngawi vang vang a, ” E..le..Guiter kan ti mai.

  14. 14
    dr_feelgood Says:

    Mahni awm na lam tawng ang ang a tawng hi tawng ti hausa tu a kan ngai hi chu a dik hlel deuh lo maw? Tawng hi chu kan ’standardised’ deuh loh chuan, a hausa kan tih rual rual in a ‘chiri’ nuaih lawng maw ka ti deuh. English ho paw’n accent chu an nei hrang teh meuh mai, mahse dik ber a an ngaih chu’Queens English’ an tih, accent pawh awm lo, tawng zirchawp te paw’n kan hriat ve vat theih ang chi hi a dik deuh bera ang ngaih chu ani. Tin an accent te pawh khu an in nuihzat ve tho, keini chauh kan ni bik lo, chuvangin lehkha thiam chin chuan accent nei lo va tawng an zir tho mai. Tunlai Mizo thangthar ho tawng zir dan tha ka tih loh ve chu, American accent kan awn ta lutuk hi ani. Kan TV en leh zai te hian min kaihruai thui ta lutuk in ka hria, ‘God’ pawh kan ti ‘Gad’ ta vek mai. Hman ni chu English nu pakhat in local TV a English news kha a en a, English in an chhiar tih a lo hre reng reng lo! A beng tha tawh lo nge an lam thiam tawk lo zawk?

  15. 15
    aihniara Says:

    Tawng reng reng hi thluk hranpa a nei vek ti ila kan sawi sual tam awm love, kan tawng pawh hian thluk hran a nei a, pianpui tawng nilo chu lo pai/thluk âwn awltak a ni a, a tawng neitute ang diak diak a lam chu thil harsa tak a nih avangin hnamdang tawng pawh nise, mahni pianpui tawng anga lam ve mai hi thil finthlak tak chu niin ka hria.

    Tin, mexican, Arab leh vai te bakah hnam hrang hrang English lam dan hi ngun taka ngaihthlak chuan an hnam tawng thluk an phochhuak vekin ka hre deuh.

  16. 16
    wonderboy Says:

    Hman ni Lunglei ka zin haw passanger 1 khan driver hnenah “Tunlai thingfanghma nge nuhnun tui zawk?” a tia, ka ngaihtuah chiang a ka hriatthiam hnu in ka khi sak!! :D

    Tunlai hian local cable network te hian chanchin thar hi english in an ti chhuak tan a. An lam a mawi in hriat a nuam thei hle. Ka lo vei ve deuh thin, mizo hming an hnamdang thluk thin ang te kha an ching tawh lo a, ip chawih2 lovin a ngaihthlak theih ta.

    Saptawng hi a har a niang kg I ka nih atang in ka la zir char2 a ka la thiam thei lo dreng dreng. :D

  17. 17
    Zaia Says:

    English thiam viau si, mahni tawng thluk dik leh si lo hi kan tam ta viauin ka hria..

  18. 18
    isthereloveinspace Says:

    Hman deuh khan ka thian ti ve mai ang, Mike (Australian)nen kan in biak laiin English pa hian phone a hmang a, a kal hnuah Mike chuan ka bulah kha pa kha lehkha zirsang tak a nih kha a ti a. Kei chuan ti mo eng tin nge i hriat a ka tia, a ni chuan a english hman a tang khan tiin min chhang a. Mizo tawng poh a piang tawh kan ti ngot thei lo, a piang mek ti ila a dik ber ang. chu vangin kan hnam tawng hum halh leh tawngkam mawi leh nalh zawk piang tir zel tur chuan nang leh kei hi kan pawimawh ni ber in a lang

  19. 19
    Aryan Says:

    “kha pa kha lehkha zirsang tak a nih kha”

    Accent mai bakah vocabulary atangin lehkhathiam/zir sang tur awm chu an rin theih a lawm. Sap rama cheng native english speaker zingah pawh thiam lo fe fe an tam. President Bush a leh President Obama english command hnehsawh hleih zia chu a hriat mai hi. Harvard Univ graduate ve ve an ni leh nghal!

  20. 20
    Aussielad Says:

    Helam ho hi chuan Sawlam ho tawng chu kan hre thiam thei zel in ka hria,voi khat chu Aizawl ah kan zin tum in ka cousin te ho hnenah kawiam ka ei chak ka tih chuan an hre thiam theilo….a tawp ah chuan keimah bok in ‘Kawiam = Kawlthei’ tih ka hrilhfiah,mak an la ti em em lehnghal a!!!
    Vai ho english ai hi chuan Mizo accent hi analh zawk feee in ti ve lo mo??kan class ah vai pakhat a awmve a,achang chuan kan lecturer te pon a pronounciation an hre thiam thin lo!!Thian te ho in Indian ve2 in nibok si….in accent a in anglo an ti fo thin…Thian pakhat in…’Indian thian ka neia,thu sawi laklawh lai hian sorry tih angai tam thei lutuk!!ka lu ahai an accent hi…..’a ti
    Mahse Mizo te hi chu A AW B kan nei hi kan vannei hle in ka hria (espicially TRI and R). A B C la kan in zir tir tel zel bok a,kan thiam chak viau zel eeeeee……

  21. 21
    mi_sual Says:

    Vai trong pawh hi zir a ngai viau a nia aw..

  22. 22
    Diktea_Pa Says:

    Comment #2-na

    a aw b a g=gee ng=en-gee sawlamah hian an la ti thin em? Helamah chuan g=ek ng=eng kan tih thrin kha la ti zel maw?

    Helamah chuan g=gee ng=en-gee tia la in zirtir zel a ni.

    Lamkhuang pawh La-ui kan la ti. :)

    Comment #4-na

    chhim lamin an ni pasal emaw ni hi ‘ka kawi’ an ti thin

    hi hriatsual em? “Ka trang” an ti lo maw? “Ka kawi” chu thian sawi nan hmangin ka hria “Ka kawipa” an ti thin in ka hria.

    comment #13-na

    Helam : “Engkimah ‘T’ hi inlam Tri zel si a,Tringtang hi eng tin nge inlam ‘Tingtang’ in ti em ni ?

    i sawi letling. “Salamah chuan Isua hi Thruama in ti” “E, chu Thruama chu Isua in lo ti ni maw?”

    Nia Chhim leh Hmar tawng chungchang a inhnial ka hre zauh zauh,a bik in English kan lammrik danah. Hmaisen deuh tran a in hnial pawh an awm thin kha. Kei chu Hnamdang trawng ka hman a min nuihzat tu chu kei aiin a la mawl ve leh chhawngah ka ngai mai! :)

  23. 23
    darip Says:

    #13 ruatmawi lam ‘TRI’ zel a maw i ti mai2 a nih kha,i rawn sawi danah hian ‘T’ i uar hmel khawp zawk lo maw…lol..

  24. 24
    Khelawks Says:

    Kan lam dan hrang hrang hi innuih bawk bawk ila thinrim lem hlei lo ila a thra ka ti mai..e taka,nuhnun nge dika hnuhnun?Lunglei ami ka thrian pakhat chuan hnuhnun tih tur atia,enge dik zawk,hman ve ve em ni?

  25. 25
    Ruatmawia Says:

    23 darip #A nih leh TOWN BUS hi engtia lam tur nge or TRIO nen, please explain. a puam talh tur a mi .

  26. 26
    Diktea_Pa Says:

    Ruatmawia 13- na khi en phawt teh i sawi letling em nge i linglet kual vel?

    Helam : “Engkimah ‘T’ hi inlam Tri zel si a,Tringtang hi eng tin nge inlam ‘Tingtang’ in ti em ni ? ni lovin “Helam : “Engkimah ‘Tri’ hi inlam T zel si a,Tringtang hi eng tin nge inlam ‘Tingtang’ in ti em ni ?” tih tur a ni zawk lo maw… te ka tia kei misual hian

  27. 27
    strider Says:

    A nih chuuuu

  28. 28
    flying Says:

    “. Ka Trang”. Tihchu ( Pa te farnu, Pasal te kha, “. Ka Trang”. ti in inkohdan ani. ” Ka Kawi”. Tihhi Trhianpa”. “.Trhiana”. tihna ani thung. https://www.cacc.info
    Lai Langauge Zirnadan angin.

  29. 29
    Kawnga Says:

    ‘Sap tawng hman chungchangah, chhim lam a an lam “tri” viau laiin hmar lamah an lo lam “t” a’

    He thu hi tunhma lam thil hlek ni tawhin ka hria. Tuna kan dinhmunah hi chuan fiamthu thawh nan kan hman fo avang leh kan inchhaih fo avang khan a niang, a over lo tawk chiah ve vein kan hmang ta niin ka hria. Hmar lamin ‘Time’ ti-a ‘t’ chiang em em a an lam taih taih hun laite, chhimlamin ‘trime’ kan tih thriai thriai thin laite kha !! Thangtharah chuan kan awm ta meuh lo, kum upa lam deuhah chuan an la awm mahna..

    Table Tenis/Badminton/Volley ball point chhiartu niha ‘Ten’ lam dan tur confuse deuh hunlaite a awm kha. Engpawh nise, kan tawng original a ni lo miau a, Missionary-te min zirtir dan kha kan hriat dan a ni mai lo thei lova. Chhim leh hmarah Pronunciation hrang deuh hmang Sap kan nei bawk nen, a buaithlak ve em bawk a ni.

    A AW B.. chungchang kher hi chu tihchian deuh chu tha ka ti khawp mai. … efi … gii … en gii … eichhi … ii … tiin chhim lamin kan la zir char char a, hmar lamin … ek..eng.. tiin an la zir bawk si. Hei tak hi chu kan siam ni lo mahse, kan tawng alphabet a ni miau a, inang tlanga hman theih hi tha ka ti khawp mai. Inhnial ringawt chuan kan inhnial fihlim zo chuang lo a nih hi.

  30. 30
    awzoram Says:

    Change hi har deuh asin mahse thrangthar chuan kan thei rura duh leh duh loh a ni mai

  31. 31
    chawnghilh Says:

    Chhim lam trawng leh Hmar lam trawng —pronunciation leh thil-hming hrang hret hret hi chu thil awm ve ngei tur a ni. Indeunaa la tawk chu mi thenkhat awm cheu mah se, scholar chin inti tan chuan thil nihphung a ni tawh; hriatthiamna zau taka thlir a ngai.

    Tih tak emah chuan Palestina hmarlam Galili mite awphawi leh chhimlam Jerusalem lam mite awphawi pawh a inang ngai chuang hlei nem! Chuvang tak chuan Petera pawh kha Galilean mi a nihzia a awphawi atangin an hre hrang ve mai tho a nih kha! Innuihsawh nan an hmang lo; identity inhriatsak nan hman mai a tuihnai ber. Galilean-ho phei chu an dang hi a la awk deuh nak lahtak a; chuvangin, Jerusalem-a an kal chang pawhin synagogue-a BENEDICTION sawi atan koh an ni ngai lo tih pawh hre chiang ila, a trha ve pah reng! “Tangka leh rangkachak pek tur che ka nei lo …” tia Petera’n kutdawh a chhawnchhaih lai kha han dawnkir teh; dangawk takin, “Silver …” an ti ang a; kutdawh tan beisei a va sang dawn … “and Gold…” a han ti leh tur chu, “kutdawh rilru hlim dan tur …” a sawi zel, a sawi zui zelah kutdawh rilru nat leh turzia te … A NGAIHNAWM mai mai asin! Accent leh Pronunciation pawh hi ngaihfin loh tur! A hmun tak takah thil chu a lo danglam ber mai! Zir ngai a lo ni khawp mai!

    Zoram hi ka suartluan ve khawp a; awphawi danglam pawh theihpatawp chhuaha zir ka ni ve a; uanthuanpui nan ni lovin —kan Police-te pawh khian region te tea awphawi khi thiam chiang viau se, hnuchhui pawh an chak phah sawt ang.

    Kei ve tehchai pawh hian trawng chi hrang hi ka zir lawr nil nial; thiam tak tak ka nei hran lo, zir hnem poh leh thiam lohzia ka inhrechhuak mai zawng a ni. Mahse, engemaw hlekah thiam nial nualna hrim hrim pawh hian min tikimki lo; CRINGE taka awm hi ka tum lo hrim hrim. Huaisenna min pe deuh zawng a ni ngei mai; mite thiam ang engemaw tal han tihrik ve theih phei chuan —min dah chhaw reng bik lem lo!

    “Inbiakpawh theih phawt” chuan tih hi Scholar trawngkam atan chuan ka it ber hran lo. Ethnic hrang hrang karah Lingua-franca atana hman bik chu nei hranpain, hman naw naw chu mimir chuan kan tih tur chu a ni thlawt; trawng hi fimkhur a ngaih avangin zir uluk pawh an awm reng zawng a nih hi! English rau rau pawh vun ngo ve veten Mizoram Chhim leh Hmar-ah awphawi leh lamrik dan danga min lo hrual hneh tawh avangin chhuan engemaw zatah pawh kan la inkhuainuai phah a nih ber hi!

    Roreltute 12:6-ah pawh pronunciation dik loh avangin mi engzat meuhvin nge an nunna hloh phah? Mi 42,000 kha pronunciation FAILED vangin thah an ni! A dik hi chu a awm; kan phak ngang loh avangin kan sawi tleu mai mai turah ka ngai lo. Zir taima deuh ila, a dik chiah kan thiam loh pawhin a teuh tal chu a la trha zawk, kan hel nuai lutuk hi chu ka ngaithei chiah lo.

    Kan unau ringawt pawh hi saptawng awphawi nei danglam vek kan ni; kan chettlatna hmun azira danglam vek kan ni. Indian English pawh hi a subject-a ka khawsak lai chuan INDO-ANGLIAN min tihtir deuh kher thin bawk a … RK Naryana-a etc., te kha India mi —saptawnga Novel ziak ve ngat, anmahni hnam bil phrase kha English-in an let ve mai a, sapho tan chuan hriatthiam chi a ni hran chuang lo. Keini Mizo-te pawhin sakhi thing chunglawn tih phrase kan nei a; thu intiamkamna a nih thu kan inzirtir a; saptawngin “A deer — climbing tree,” ti ila, English hmangho chuan a ngaihnalam an hre lo vang. Kawnghmang hi chu a awm ve hret zel! Rabindra Nath leh Sarojini Naidu, gandhi leh Nehru-te kha English-a ziak thiam lawtlak —an awphawi erawh chu awze rawngkai deuh chu a ni tho.

    Mizoram chhim leh hmar —English awphawi leh thumal lamrik kawnga kan inhnialnaah hian tu zawk mah mah kan dik hran lem lo chuan a lang. Inhnial loh a hun tawh zawk. Thil hming erawh chu kan hman dan ve ve hian trawng tihausa khawp.

    Aizawl veng hrang hranga YMA Chanchinbu-a an fiamthu pawh hi nuih theih lohna in ngah ang; an Veng culture hriat a ngai tel tlat. Fiamthu takngial pawh hi culture based a ni a; min dek za phak lo fiamthu kan hmuh chuan, an culture-a innghat a lo nih avangin —zir belh tur kan la nei zel a ni. American pawhin lamrik dan awphawi a nei saisa hle; A Tale of Two Cities ziaktu khan London veng hrang hrang trawng leh kamchhuak a inan vek lohzia a tilang chiang thiam hle; Irish pachal Bernard Shaw pawhin a tarlan thiamzia Pygmalion chhiar teh mai! Mahse, King’s leh Queen’s English hi chu a awm hranpa ve tlat!

    Phek 800 aia tam ziah tur a awm; ka tisei ta mah mah rih e.

  32. 32
    @aputea Says:

    Trawng (language) hi a ‘fundamental purpose’ chu inbiakpawhna (communication) a ni tih hi kan hriat reng a pawimawh. Chuvangin, American ho (English hmang ve tho) pawhin, ‘As long as you can understand’(A sawi tum i hriatthiam chuan a tawk) tiin British ho angin a grammar an dah pawimawh vul tuk lo. Chuvangin, a sawitu-in a sawi tum kan hrethiam em? tih hi trawng kan tehna tur pawimawh tak a ni.

    2007 kuma Great Britain atanga BMS Action Team lo kal thalai 4 zingah khan Deborah Whybrew kha Essex atanga lo kala ni a, a saptawng accent leh a tawngkauchheh hrim hrim kha a dang bik a, a thiante 3 pawh khan an zir sak thin a, a danglam bik viau ni tur a ni. A chang chuan an fiam na ve deuh a, mittui tla deuh pura a tihtauh chang pawh a awm.

    Nuihzatthlak deuh chu Lungleia Saptawng lam nalh leh dik nia kan hriat pakhat inah ka lenpui a, a trawng an hrethiam der lo. Ka hrilhfiah zel a ngai. Ani lahin an tawng a man zung zung thei lova, a hrethiam mang der lo. A lam puam nalh thlawn mai a ni. Mizo thenkhatin ‘accent’ neih kan tum hi an hrethiam vak lo. Mizo accent law law chu an hrethiam a, chutilova, Mizorama piang leh seilian daihin, American accent emaw British accent emaw neih tuma kan lo lam kikawi ve kha mak an ti tawp. Accent nei zingah kan awm a nih law law loh chuan, Mizorama awm reng chunga khawilai area emaw ‘accent’ lo copy ve kha, accent kan nei ziktluak thei si lova, tul lovah kan buai thlawn mai mai niin ka ngaih phah ta.

    Saptawngah hian a pawimawh ber chu, tawngkauchheh ‘usage’ hi a ni. Pu Denghnuna IAS (Rtd) sawi ka hre reng thin. A naupan laiin Chhim lama Sap missionary Pu Kara (HW Carter) hnenah vawikhat chu a pa-in lehkha a pektir a. Pu Kara chuan, “Saptawngin sawi rawh” a lo ti tlat mai a. Pu Denghnuna chuan, “Sir, this is your letter” a ti a. Pu Kara chuan, “Grammatically your english is correct. But the usage is not correct. The english boy would say, “Here is a letter for you, sir,” tiin a hrilhfiah a ni awm e. Ka sap thiante hian Mizo zingah pawh saptawng thiam an tih reng reng chu, lam puam leh lam nalh ni lovin, a tawngkauchheh (usage) dik a ni zel. Chuvangin, keini, abikin Mizorama piang leh seilian hovin Saptawnga kan ngaihpawimawh tur chu a ‘usage’ hi a ni tih i hria ang u.

    Mizo tawng lam lo sawi kai a ila. Pachhunga College-a ka kal laiin, dawr pakhatah “Kepte in nei em?” ka ti a, dawr neitu chu a nui vak vak a, “Kawrkilh chu kan nei a, kepte chu kan nei lo,” a ti deuh kher a, kei lah chhim mi nih zahpui lo ve hrim hrim tih takah, “A va pawi ve, kekawr atana hman tur a nia” ka ti ve deuh kher a, ka lei loh phah ngat.

    Epis-a rawtna, “Aizawlah emaw kan va zin a nih chuan, an hman dan ang takin ‘lamkhuang’ emaw ‘kawlthei’ va ti ve mai ila, Hmar lam pa Lungleia rawn kal pawhin, chhim lam hman dan angin ‘La-ui’ emaw ‘kawiam’ rawn ti ve mai se…”(punctuation ka correct hlek) tih hi a dik ka tih rualin, kan awmna area-a kan hman dan ang hian khawi hmunah pawh hmang ila, engnge kan sawi tum tih hi inhriatthiampui tlang ila tih hi ka duh dan zawk a ni. Hmar lama ka kal pawhin, “Kawlthei” tih aiin, “Kawiam” tih kher ka duh a, ka ti kher kher bawk. A chhan chu, tamtakin an hre lo der a, nuihzatah min laksak an tum tih ka hria a, ka ti lui duh tlat. Hmar lam unaute Chhim lama an lo kalin zak map lovin “Kawlthei” an rawn ti a, chhim lam hian kan “Kawiam” te, kan “La-ui” te, kan “Nuhnun” te hi hmar lama kan kal hian kan zahpui deuh tlatin ka hria a, Chhim lamah pawh kawlthei, lamkhuang, thingfanghma, etc. kan ti ta sup sup mai. Chhim lama kan hming neih hi a boral mai ang tih ka hlau va, ka damchhung chuan chhim lamin hming bik kan neih hi chu Mizoram khawi hmunah pawh hman zel ka tum. Ka zahpui chhe te lo.

    Saiha leh Lawngtlai vela kan unaute pawhin an Zo tawng danglam bik hi zahpui suh se. An tawng atanga khawi chhuak nge tih miin an hriat hlau niawm taka Aizawl vela an hmang tha ngam lo a nih chuan an dawihzep ka ti. Kan tawng atangte hian khawi lam chhuak nge kan nih tih hi inhre nalh nalh thei ila, a pawi reng reng lo.

    Chhim lehzual, Lawngtlai leh Saiha velah chuan an Ni te pasal chu “Ka trang” an ti. “Kawi” tih hi chu thian tha bik (special/best friend) sawina atan an hmang. Darzo velah pawh sa an kah chuan, an thian tha bikte hnenah sa an la hleh a, ‘Kawi sa’ an la ti kher kher. ‘Kawi sa’ inhleh ngat chin chu unau pianghmun ai mahin an inngaipawimawh ti ila ka sawi sual lo mai thei. An dah sang khawp mai.

    “Mizo tawng a thiam hle mai” kan tih theih tura ‘Standard Mizo’ kan neih hi chu a tulin ka hria. Great Britain sapho pawh hi ka zawt thin a, ‘Standard English’ chu an nei tih an sawi. Abikin London leh a chhehvela cheng ‘Londonner’ hote saptawng chu ’standard english’-ah an pawm tlang deuhin ka hria. Kan chenna hmun azirin kan tawng chu tlem tlemin a dang ang, amaherawhchu, ‘Standard Mizo language’ chu siam kan tum tur a ni. Rules of Grammar pawh kan nei tur a ni. Kan hman dan leh hriat dan theuh dik bera kan ngaih mai chuan a dik thei nang. Tawng lama tuiho te hian Standard Mizo Dictionary pawh siam se la, tawng dik pawh siam i tum ang u. Nuai 10 emaw chauh kan la nia, ’standard mizo language’ siam hi, kan tum tak tak a nih chuan, a la har lova, a la tlai lo.

  33. 33
    chawnghilh Says:

    Mizo Bible lehlin-ah hian Hmar lam leh Chhim lam mithiamten an lo inchansem dan hi i lo chhinchhiah ruk ve thin tawh ngei pawh a rinawm!

    “… maihun a la a, tui a bun a …” tih thu i chhiar mek laiin Baptist lam mithiam, chhim lam mi ngei kutchhuak a ni tih a hriat theih mai a ni.

    “Lalthutthleng var …” tih i hmuh chuan Presbyterian pachal kutchhuak, hmar lam mi ngeiin a lehlin a nihzia a chiang mai! “Lalthutphah …” tih a lo nih leh chuan CHHIM LAM kutchhuak!

    Mizo Bible chhiar chang hian … thlarau lam thil mai bakah —Serkawn leh Mission Veng style inphumru hi ka buk kual tawn pah reng fo thin!

    A bak pawh sawi tur ka la ngah mai!

  34. 34
    bawmrang Says:

    @khelawks: mizoramah chuan thing fanghma in ti a n lawmmi.
    tahan leh a chheh velah chuan hnuhnun kan ti.

    @flying: lai(hakha)trawng a “ka kawi” an tih chu trhian trha tak2,chhiatni trhatni pawh a in phatsan ngailo hi a ni.mizo vin “ka rual” kan ti a mi kha.
    trhian pangai hi chu hawi / hawikawm an ti.

  35. 35
    @aputea Says:

    Kum 5 chhung pawl 11 leh 12 Mizo tawng ka zirtir chhung khan ka theih ang tawkin Mizo tawng hi ka zir a, upate pawh ka zawt nual. ‘Stardard Mizo tawng’ hi ka hria chu ka ti ngam lo, mahse, a awm tih chu ka hria. Heti zawng hian Saptawng nen inkhaikhin teh ang:

    Saptawng pawh hian nihphung a nei. Entirnan, ‘Mouse’ plural chu ‘Mice’ a ni. ‘House’ plural erawh ‘Hice’ a ni leh miah lo; ‘Houses’ a ni daih. Mizo tawngah pawh hian ramsa leh mihring plural leh object dang plural siam dan a inang lo. Entirnan, “Mihring an kal nguah nguah” “Kel an tla sup sup mai” tiin ‘an’ tih chu plural-ah kan hmang. “Thing an ding thelh sung mai” ti ila, a dik leh miah lo. “Thing a ding thelh sung mai” tiin ‘a’ kan hmang tur a ni. Chutiang bawkin, “Lung a let rum mai” tiin ‘a’ kha plural-ah pawh kan hmang let tlat. Mihring leh ran/ramsa tih lovah chuan plural-ah ‘a’ hman a ni thin. Tin, ‘ransa’ tih ching kan awm a, ‘ran’ah hian ’sa’ an belh ngai lo, ‘ramsa’ tihah erawh ’sa’ an belh.

    Chutiang zelin, Saptawngah ‘lead’ past tense chu ‘led’ a ni a, ‘read’ past tense erawh ‘red’ a ni lo, ‘read’ tho a ni a, a lamdan a dang chauh a ni. Chutiang bawkin, Mizo tawngah pawh - uar, puar, nuar, tuar, zuar, etc. kan nei a, a participle erawh a dang inang vek lo tiin upate’n min hrilh. Entirnan, ‘uar’ participle chu ‘uar’ tho a ni - “Thu i uar lutuk chuan miin an nuihzat ang che” tih hi tawng dik a nih laiin, “Thu i awrh lutuk chuan miin an nuihzat ang che” tih erawh a dik lo. Chutiang zelin, “Chaw ka ei pawrh lutuk chuan ka pum a na ziah” tih ai chuan, “Chaw ka ei puar lutuk chuan ka pum a na ziah” tih a dik zawk. ‘Nuar’ chu ‘nawrh’ tiin a hman theih. ‘Zuar’ pawh ‘zawrh’ tiin a hman theih bawk. Upate min hrilh dan chuan, ‘tuar’ pawh hi ‘tawrh’ tih aiin ‘tuar’ ti zela hman hi a dik an ti. Entirnan, “Lal Isua tawrhna” tih aiin, “Lal Isua tuarna” tih kha tawng dik zawk a ni tiin min hrilh.

    Liak, ziak, siak, biak, triak, etc. pawh hi a ‘participle’-ah danglam bik a awm tiin upate chuan min hrilh. ‘Liak’ chu ‘liah’ angin a hman theih. ‘Biak’ erawh chu ‘biah’ tiin a hman theih loh. “Pathian kan biak laiin kan tinawmnah tur a ni lo” tih hi “Pathian kan biah laiin….” tih chuan a dik tawh lo. Upa ka rawn tam berin, ‘ziak’ tih pawh hi saptawnga ‘write’ tihna anga kan hman chuan ‘ziah’ tih hmang lovin, ‘ziak’ tih zela hman hi Mizo tawng dik a ni e, an ti mauh mai. ‘Ziak’ tih hi ‘ziah’ tia hman loh tur an ti tlat. ‘ziah’ tih chu ‘ziat’ tih participle atan vohbik a ni, an ti. Entirnan, ‘Zawngtah ka ziat a, ka ziah zawhah ka rawn leng ang’. Tunlaiah erawh chuan ‘ziat’ leh ‘ziak’ hi ‘ziah’ tiin kan sawi pawlh ta. Hnam dang tan Mizo tawngah zir tur a titlem. Hnampui tawngah chuan hetiang te te-ah hian an tawng hi kalphung nei fir ferin an siam a, chu tak chu an tawng zir tham a nihna pawh a ni.

    Mizo tawng tihausatu ber pakhat chu single adverb leh double adverb kan hman dan hi a ni. Entirnan - Lianhluma a thu nguau mai” tiha ‘nguau’ hi single adverb a ni a, Lianhluma chu pa lian tak a ni tih a hriat nghal theih. “Chalchungnunga a ding” tih mai aiin, “Chalchungnunga a ding zuah mai” tih hian Chalchungnunga chu pa sang tawk tak a ni tih a hriat nghal theih. Double adverb phei hi chu a hausa lehzual. Entirnan, “Tumchaiha a rawn kal” tih ngawt ai chuan, “Tumchaiha a rawn kal buang buang mai” tih khan a pianphung leh lenzawng a mitthla theih zawk. Chutiang bawkin, “Sangkhuma a rawn kal” tih ngawt ai chuan, “Sangkhuma a rawn kal hlawk hlawk mai” kan tih chuan, double adverb ‘hlawk hlawk’ khan a rawn kal dan speed a sawi tel nghal a, a fiah lehzual. Mizo tawnga single adverb leh double adverb kan neih ang hi Saptawngah a awm ve lova, hnampui tawng dangah pawh an nei lo niin ka hria. Mizo tawng hausakna tak a ni.

  36. 36
    Ditto Says:

    Tawng lam hi chu ka tui vak lo , mahse a awl a niang Linguistic zir tih tawh chuan University tha tak tak ah pawh addmission hi a awl zek zel Lolz.

  37. 37
    @aputea Says:

    Saptawngah hian article pathum - a, an, the - an nei. Article ‘an’ an neihna chhan hi vowel pahnih a awm kawp hunin lam a harsa duh a, a lam awlsam nan an hmang thin. Entirnan - “A apple” tih chuan ‘A’ leh ‘apple’-a ‘a’ hi lam rik kawp a ngai a, lam a har. Chuvangin, ‘A apple’ ti lovin, “An apple” an ti thin. ‘hour’ tih hmaah hian ‘an’ an hmang tih kan hre awm e. A chhan chu ‘hour’ tihah hian ‘h’ hi ’silent’ (lam rik loh) a ni a, ‘our’ tiin lam a ni a, vowel sound a ni. Chuvangin, ‘a hour’ ti lovin ‘an hour’ an ti a ni. Heng mai mai te hi Saptawng tihausatu a ni.

    Mizo tawngah pawh hemi tlukpui hi kan nei ve. ‘Ka lo kal lo vang’ tih hi a lam dan dik, ziak dan dik a ni. ‘lo ang’ kan tih chuan, vowel pahnih kan lam kawp a, lam a har. Chuvangin, ‘v’ hi a lam tinuam atan an belh thin a ni. Tunlaiah hian ‘lo vang’ ti lovin ‘lo ang’ kan ti ta deuh sup mai, Mizo tawng ti special-tu kan paih tihna tlukah ka ngai. Hmingah pawh ‘Zo-a’ an ti ngai lova, a sawi pawhin a ziak pawhin ‘Zova’ an ti thin; ‘o’ leh ‘a’ (vowel ve ve) a awm kawp avangin ‘v’ kha an belh a ni. Kan tawng hi kan ziak thiam hma pawhin, ’spoken Mizo’-ah chuan ‘Zova/Zovi’ tih hi an lam dan a lo ni. Hemi ‘v’ kan hmanna pawh hi Mizo tawng tihausatu a nih angin kan chhawm zel a tha-in ka hria. Tin, Mizo tawngah hian mihring hming (personal name) hi kan lam reng rengin, a tawpah hian ‘consonant’ awm angin kan lam ri deuh vek. ‘Lalhmingthanga’ tihah hian a tawp hi ‘a’ angin kan lam ngai lo, ‘nga’ angin kan lam ri thin. ‘Vanlalsawmi’ a nih pawhin ’sawm-i’ ti lovin, ’sawm-mi’ ti angin ‘consonant’ telin kan lam thin. Chuvang chu a ni ang, ‘Lalthanzaua’ ti lova ‘Lalthanzauva’; ‘Laltlanzoi’ ti lova ‘Laltlanzovi’ tia kan lama kan ziak nachhan.

  38. 38
    chawnghilh Says:

    “Thingfanghma = Nuhnun” tiin ka lo sawi ve mai thin asin! “Nu” tih awmzia hi Hmeichhe-puitling, “Hnun” awmzia hi Hnute-bawr/hnute-bu tihna a ni; Nu+Hnun tih chhan Hmeichhe puitling hnute-bu or hnute-bawr —a lo an deuh avangin NUHNUN kan ti ni khan ka hria; chhim lam Lunglei-ah kum 8 vel ka tal ve tawh a. HNUHNUN ti pawh an awm tho bawk. KAWIAM pawh hi a mu (seeds) hi en chiang ila, Mizo hmeichhe naupang infiamna INKAWIBAH nana KAWI intiangkhawm a ang em lahtak a; KAWI+AM, kawi inchherchhuan aam hi a an avangin KAWIAM an tih phah niin min hrilh thin. KAWLTHEI tih a nih hian Burma lam atanga thei kan chawkluh a nihzia a tilang hle bawk. Serkhan-ah chuan Kawlthei/Kawiam hi CHARTHEI an lo ti thung bawk. Hmar lamah pawh hming hnih chu kan hre ta pang a ni mai!

    Keitrum piah Bungtlang (MSI te khua)-ah sawn chhim leh hmar inrina ramri a khaw chhim lam kawnah sawn a awm a; ka motor tiding hialin, “Khawilai chiah nge ramri?” tiin kawng kama awmhote ka zu zawt chiang tawh a. Chhim lam chiaha in neitu hnenah khan “Kawlthei in ti nge Kawiam in ti?” tiin ka zawt a; chutiang bawkin Hmar lam ramri chhung chiaha awmte hnenah ka thu zawh pangngai tho ka zawt a; kan nui riral ta mai mai a nih kha! Chhim leh Hmar inramrina chiaha miten eng ualah an ngai hran lo … ramri atanga cheng hla deuhten ka la ulh mai mai a ni ber e; a hming dang mah se; a tui dan a inthlau vak chuang lo.

    “Hawikawm” “ka kawi” in tihho khi ka lo la hre ngai hauh lo va; a bengvarthlak hle mai. Ka hmang zui ve nghal a ni tawh mai!

    Tih tak emah chuan —Ahom (Assam)-a “Singara” kan tih pawh India hmar lamah chuan “SAMOSA” an lo ti ve daih tho! BUNDIA leh NACHA —Bawrhsaiabe pawh US-ah chuan OKRA an ti daih!

    Tin, Alphabet hi lamrik dan a inan loh chuan hmanhmawh thilah mi kan tibuai duh khawp. MIZORAM tih hi American pain “Engnge a spelling, ka ziak duh, han sawi lawk teh,” ti ta se —EM-(M) EYE-(I) ZED-(Z) OU-(O) ARE-(R) AY-(A) EM-(M) ti ta ila, a trhen chu a ziak dik ang, ZED tih tak mai khi chu a buai-nak tawh ang, Z hi JEE an tih tlat avangin! Kan chenna hmun azirin lamrik dan hi chu her rem danglam thiam a ngai khawp!

    @aputea : I thilziak ka ei hle mai; ngaihnawm tak a tling zel mai. Hindi, Assamese, Bengali angte hi Scientific Languages an ni a; spelling ang anga lamrik (a chung lam ngeia underlined ni bawk si)—Mizote hi kan la vannei, sipel ang anga lamrik ka la nei a; hetah chuan KANSAS hi Kenzas tiin lamri pawh ni ta la; ARKANSAS chu Arkensaw a ni daih! MEMPHIS pawh helaia mi ngatte hi chuan MIMFUS an ti daih! PHOENIX pawh Mizo chuan FAWINIKS kan ti mai thei; FINIKS an ti thung; Mizo-trawngkauchheh taka lamrik fulh fulh lohna tur hi a tam thei khawp tho mai; kan lamrik ang ang hi an hrethiam mawh em a ni! A ngaihnalam a awm lo! Zir belh zel chu a ngai; EDINBURG pawh Mizo intiengemaw deuh chin chuan EDINBORO kan ti ve tawh tlats a ni lawm ni?

    A hmunah, a thiamte atrangin a inzir chian theih ber; ralkhat atanga thil hi RISK dik kim a lo har khawp mai!

  39. 39
    Ditto Says:

    Chhim leh hmar tawng hi a in an loh deuh pawh in USA sikul naupang spelling intihsiakna a mi ang hian ‘ Can i have the definition please’ ‘Can i have the origin of the word please’ ‘Is it Greek?’ tih te hi ngaihtuahna ah awm thei se kan inhnial bur bur lo ang em?

  40. 40
    wonderboy Says:

    Thakthing bazar ah sawn Nu 1 hian dawr nghaktunu hnenah chuan “Kawiam hi eng zat man nge?” a ti a. A zuartu nu chuan, “Kawiam a!! Eng nge kawiam chu!!” tiin a nuih ta nghek2 mai a. A man zat a zawh lahin a nui nasa ang tulh2 a. A dawrtu nu chuan a kawk a “Hei hi eng zat man nge?” a ti tha leh a. A zuartu nu chuan, “Kawlthei hi maw?” a tia. A dawrtu nu chuan “Kawlthei a!! Eng nge kawlthei chu!!” tiin a nuih ve nghek. An in chhang tawk khawp mai. :D

  41. 41
    @aputea Says:

    @chawnghilh:
    UK-ah pawh ‘Plymouth’ chu ‘pli-moth’ an tih daih kha. Leicester pawh ‘Leis-tar’ an tia ni lo’m ni kha? Nia, keipawh ‘Nuhnun’ tih hi ka lam dan a nia, i hrilhfiahna pawh hi zaah za-in ka pawm e. Ka belh duh chu, nauhnuchham (orphan) chaw atan an lo hmang thin a, nu hnutetui aiawh a nih avangin ‘nuhnun’ tih hming pawh hi a pu zo hlein ka hria. Hmannia kan Kohhran upa pakhatin min hrilh chu, kawiam hi Kawl ramah chuan ‘Goi-am’ an ti e, a tia, tunhma Mizote khan ‘g’ hi ‘k’ angin an lam tlangpui a, ‘Goi-am’ pawh ‘Kawi-am’ an ti ta mai niin a lang. Hmar lamin Kawl ram thei a nih avangin ‘Kawlthei’ an ti a nih hmel.

  42. 42
    @aputea Says:

    Ka duh-thawh fal bik riau mai. Pawi lo, a hun lai a nia, kan belh leh law law ang e. Tawng dik zawk a awm a ni tih tifiahtu atan - a hnuaia Bible chang ka tarlan hi han en vang vang teh, a dik lo lai i hmu em?

    1.“Nimahsela, zanlaiah Paula leh Sila chuan Pathian hnenah an tawngtai a…”(Tirhkohte 16:25)

    2. “Nang erawh chuan i tawngtaiin, i pindan chhungrilah lut la, i kawng khar la, i Pa aruka awm hnenah chuan tawngtai rawh..” (Mathaia 6:6).

    3. “…mi fel sawmkua leh pakua sim chuan tur nei lote ai chuan mi sual pakhat sim chungah hian vana mi an lawm zawk ang.” (Luka 15:7)

    4. “chumi hunah chuan Israela thlahte chu an lamlet ang a, LALPA an Pathian leh an lalber Davida chu an zawng ang…” (Hosea 3:5).

    5. “Tin, lal chuan, ‘awhhlumtir rawh u,” a ti a…..Hamana chu an awhhlumtir ta a.” (Estheri 7:9,10)

    1-naah khian ‘Paula leh Sila chu…’ tih a dik zawkin ka hria.

    2-naah khian, ‘Nang erawh chu….’ tih a dik hmel zawk bawk.
    3-naah, ‘sim chuan tur nei lote chungah ai chuan…’ tih ni se, a dik thlap; ‘ai chuan’ tih ringawt hi chuan, mi fel 99 leh vana mi hi lawmnaah an inel a ang tlat.

    4-naah, “…Israela thlahte chu an inlamlet ang a….(lamlet ti ringawt lovin) tih hian a fuh zawk. Tuna kan Bible-a an dah dan hi chu, ‘an inchhir ang a’ tih aia ‘an chhir ang a’ tih ang vel a ni.

    5-naah, ‘awhhlumtir rawh u’ tih aiah ‘khaihlum rawh u’; ‘an awhhlumtir ta a’ tih aiah ‘an khaihlum ta a…’

    Chik peih ik chuan tawng dik hi chu hmuhchhuah theih a ni. A dik chiah chuan chik mang lo hian kan hman than dan hi kan tawngpawng sahuai thingvawn tlut a, a enga maha hma hian dik nih hi kan han tum ngawt zel a, inhnialna a tam phah a nih hi. :)

  43. 43
    mzvision Says:

    tri leh tii atrangin english lamdan dik ah kan lut ta daih mai trake itr oe leave itr. Aussie ho poh kha “I came to die” thi tura lokal maw hehe; an lam aaaaa lova an lam eeeeeeeee hek lova na lam ayee a ni mai lo maw Aussielad leh Aryan te hian han sawifiah sela

    A dik hnaih ber hi erawh tum ila

  44. 44
    bawmrang Says:

    chutia…I ziak ka ei tih mai vanga ziah tak nghek2 mai te chu aa..
    he..he.. :)
    tak2 ah in ziak chhiar loh hlau hian nia mit thip phung leh mut kham lo phunga ka awm trhin ni.

  45. 45
    chawnghilh Says:

    @aputea : Ka dawlh nuam tih zawng tak i rawn ziak belh zel e; mi dang tan kan ninawm ang tih ka hlauthawng riau mai!

    Min rawn khilai leh hlak teh! Mizo trawng hausakzia hi ka hre ve nachungin, “I zotawng ziak dan hi saptawng atranga lehlin a ang,” min tihsaktu ka tawng hnem viau va; ka ziak ang ang hi ka saptawng pawh a ni ve mai. A nep tham hle. Ka thiam lo; mahse, sawi-chiangkuang min ti letling … sap-ho ve khanglang pawh hian! Grammar duhtui tura Mizo naupang kan fah vak vak kha a chhe hran lo; mahse, tingaihnawm, tithubenglut riau tur chuan rhetorics ber hi a pawimawh zawkin ka hria. A Bu tur ka chhap viau tawh a; Mizo literature, a puitu atana dap ngun ka mamawh khawp mai!

    Obama leh Bush pawh ka khaikhin ve vak lo; buaina leh manganna tawh tluan laklawh tak takah chuan trawngkamchhuak pawh hi a nawizel ne ne duh riau —Presidential Campaign lai leh tunlai dinhmunah pawh Obama aw-phawi hi indanglam hleih tak chu a ni tih hi Aryan hnama inchhal —Jessy Owens-a diriamtu Hitler-a anga chapo nazah zawng zawng pawhin an hriat ka ring!

  46. 46
    chawnghilh Says:

    @aputea : Juda-ho hian GOIIM an tih hi chuan JENTAIL an tihna zuk ni ve teh tlat a! GOI hi tih-plural dawn chuan IM belh a ngai. IM tel tawhna reng reng chu Hebrai tawng chuan plural a ni tawh mai. Cherub+IM, seraf+IM, pur+IM, goi+IM … Mizote hian plural number sawifiahna tak tak han dang hian kan nei khirhkhan lo. TE, HO etc., mai maiin kan tlalam a ang ka ti deuh trhin!

  47. 47
    chawnghilh Says:

    han dang + hnam dang, tihsuar hi a awr!!!!

  48. 48
    chawnghilh Says:

    han dang + hnam dang ANG hian kan nei khirhkhan lo, tihsuar hi a awr chiang bawn tawp!!!!

  49. 49
    H.Vangchhia Says:

    2nd para 2nd sentence a mi khi ka pawmlo. Mizo Sapram a piang seilian te hian a lamdan diktak in an lam thlip thlep ka ring tlat mai. America a Mizo piangte an awm a, sikul te an kai tawh a nih ngai chuan, White American nen an lam dan a danglam hi ka ringlo bur.Midum saptawng nen erawh ain ang lo maithei…

    Engpawh nise tinge Lunglei lam ah hian (Muante an lo haw lo se) German hi Jarmen anga an lam tlat…hairehai no offence intended. Sawlam ah chuan tih chhan tur hi a lo awm leh thin alawm mawle… sorry

  50. 50
    @aputea Says:

    Chhim leh Hmar Saptawng sawi takah chuan, an zirtira te’n kan lam dik leh dik loh chu thuhran ni se, Hmar lam Sapho ai chuan Chhim lam Sapho kha chu an original zawk a, chhim lamin Saptawng zirtirna an dawn hrim hrim kha chu a dik zawk. Hmar lamah chuan Welsh saphovin an zirtir a, Saptawng zir chawp ve tho, Welsh trawng nei hran kha an nia, an Saptawng pawh a ‘bon’ ve viau a ni.

    Chhim lam missionary Pu Buanga (James Herbert Lorrain) te kha chu Sap pachal (British english) dik tak a nih bakah Oxford chhuak a la ni zui. A sangawizawnpui Sapupa (Frederick William Savidge) lah 1894 vela Doctorate Degree nei pha chin, Oxford chhuak tho a nia, khang hunlai kha chuan Ph.D nei chin chu sapah pawh an tam lo. A dik chiah chuan, Serkawn sikul chhuak dik tak - entirnan, Major RK Hranga, Brig T.Sailo, Ch.Saprawnga, Rev.Challiana,Rev.Chuutera, Lalmama, C.S.Zawna, K.L.Rokhuma etc. - te kha chu an saptawng pronunciation hrim hrim pawh a dik khawp mai. Ka pa ngei pawh kha - may his soul rest in peace - Serkawn School chhuak a nia, a saptawng pronunciation atang pawh khan tun hnua British sap lo zin thinte pawhin Sapram school chhuakah an ngai ve fo.Shillong Govt High School Principal, Oxford chhuak, Pu Pugh pawh khan Brig.T.Sailo kha chu a article ziak pawh sap tuemaw ziak a copy-ah a ngai rum rum a ni lo’m ni kha? Mizovin buaina an tawh hlek pawhin ‘Sailo ko rawh u, anin sawi rawh se’ tiin a saptawng lam rik te kha ngaihthlak nuam a ti e, an ti thin.

    A sakechek ho hian kan lam ‘tri’ deuh a ni mai a, Hmar lam aiin Chhim lamah khan Saptawng pronunciation dik chu hriat tur a tam zawk thin. Keini takngial pawh Pu CS Zawna khan min zirtir ve hman a, ‘a’ te hi ‘aaa’ angin kan lam ngai lo, ‘a’ leh ‘e’ inkarah lam tur a tia, period khat tawp te pronunciation kan zir thin. ‘t’ ‘d’ ‘a’ ka lam dan te hi chu sapho pawhin dik an ti ve viau asin. CS Zawna leh KL Rokhuma te ke bula zir ka ni ve tlat a.

    A chhim a hmarin min zirtirtute min zirtir dan hi kan zawm ziktluak thei lo tlangpui a, kan la innuihzat zui a, khua a var lo tlang teh e!

  1. 51
    H.Vangchhia Says:

    Thu belh…. Mahni hnam tawng hriatloh hi a zahthlak ka ti a mahse, hnamdang tawng erawh chu kan thiam ang tawk a risk vak vak hi a pawina ka hrelo. Kan lamdan in an lamdan lo anglo mahse, kan tawng a ni miau lo mai a, a pawina em em ka hrelo. Mahse, kan risk ka tih rual khan hmasawn zel tum thung ila, a lamdan a buai hi a tullo ka ti. Kan pianpui tawng a ni lo miau mai a, an lam dan ang chiah in lam lo mah ila, conversation kan siam theih chuan a tawk fu ah ka ngai. Ziak tu in a sawi ang khian, thiam lo chunga lampuam tum kher hi tawngthiam tihna a ni chuang lo. Mizo ni si, len hnu a Mizo tawng pai ta tlat te hi ka hre zeuh zeuh a, ka awihlo, lem an chang peih ka ti. Changkanna emaw an ti aniang, an mahni an inti mualpho ah ka ngai.

  2. 52
    H.Vangchhia Says:

    Oxford chhuak tawng angin an tawng ta silo alawm. Jarmen a awm ngai em ni. English tawng BBC te hi han ngaithla teh u.. sawlam English nen chuan in persan mai mai tak chu a ni. Helam English pawh chuti tho…a vai saptawng nghir ngher khawp mai yaar.comment 50 na ka ziah hi a ni mai.

  3. 53
    burgerstud2005 Says:

    Nia..HV sawi khi ka pawm.Vai ho England a piang poh hi an accent hi British accent..vai accent an nei lo.Chutiang bokin America rama piang Mizo pohin American accent an nei vekin ka ribg.

    Chhim lam ah sawn Congress hi Congkress an ti deuh kher zel bok nia.

  4. 54
    Zorunpuia Says:

    Kan lamdan inang lo deuh te, kan sawidan thuhmun chiah lo deuh te hi Mizo tih tinuamtu niin ka hria. Chutihrualin mahni khua tihdan dik ber nia hriat tlat erawh a dik lo va. A bik takin Mizo Bible leh dictionary te hi rawn zauh zauh a fuh mai thei thin e.

    Brig. T. Sailo hi Serkawn ME School chhuak a ni a. A hunlai kha chuan a chungnung ber zar zar thin an ti. A english pawh kha mizo naupang dangte ang lo takin a eng emaw bik riaua sawi a ni thin a. Tunhnu hian Sap tawnga a lehkhabu ziak ka chhiar ve thin a. English leh Mizo Tawng a thiam zia ka hriat chhuah phah nasa. English a thiam hi chu hriat sa a ni a, mahse heti khawpa Mizo tawng a lo thiam hi mak ka ti hnuhnawh khawp mai. “A Soldier’s Story” tih lehkhabu a ma kutchhuak ngei kha lo chhiar ve teh u..

    Mizo Tawng hi thiam chiang hmasa ber ila, a dawtah english, a dawt lehah chuan eng tawng pawh ni se, a tha vekah ka ngai.

    Tuna kan sawi ho ber hi DIALECT a ni a. Language a ni lo, tih hriat hmasak a chi ang. Kan dialect hi chu a danglam thei em em, unau piang tlang pawh an dialect hman duhdan a inang lo thei. Mahse Language pakhat hmang erawh an ni. Chuvangin Mizo Language chhungah hian dialect hrang hrang hmang kan awm a ni tih hi pawm ila, tutemah in nuihzat tur bik kan awm lo. Kan hmandan kha kan dialect chu a ni mai. Ziakah erawh Mizo tawng hmang hram hram thung ila.

  5. 55
    @aputea Says:

    Tunhma khan Mizote khan Sap lam dan anga thil lam kha an harsat viau ni tur a ni - ‘Company’ te kha ‘Kumpinu’ an ti daih mai a, ‘Holland’ tih lah chu ‘Aw-lan’ an ti leh mai a, Saphovin ‘Calcutta’ an tih chu an bengah chuan ‘Kulkhut’ tiin a ri daih bawk si. Nia, HV sawi ang hian, Saphovin ‘German’ (Gaermaen) tia an lam kha chhim lamah ‘Jar-men’, hmar lamah ‘Jer-man’; ‘England’ tih pawh chhim lamah ‘Ing-len’; hmar lamah ‘Ing-lan’; ‘Bus stand’ pawh chhim lamah ‘Baas -stren’; hmar lamah ‘Baas stan’ An harsat ve trawk trawk khawp mai. Keralean hote khu innuihzat duh ni se, an saptawng pronunciation kha mahni leh mahni pawh in-nuih in-nuih tur an niin ka hria, Kawlhawk chem barh chu nep te!!!!

  6. 56
    chawnghilh Says:

    Hun inhawn lai chuh ila … duh dan leh ngaihdan a inmil kim thei chuang lo —mother-tongue kan tih hre fumfe lo pianpui unau pawh ka nei, a mamawh leh eizawnnaa a chhakchhuahna ber kha ‘a mother-tongue’-ah ka ngaihsak hmaks!

    Kei ngei pawh ka Mizo trhiante be-pawp tur khan ka inkiltawih chang a awm zauh zauh trhin —kum 40 liam tawhah khan, TUEMAW ka kawm lahin —De de de, mi sitna ni hran vak si lovin —mi chher dikna tur a hre hnem riau mai si, amah kha kei aia naupang zawk e ti lovin, ka laka correction nei thei inti ve aaaam a ni si; saptrawng hlirin ka be chhunzawm ta jeih!

    A DIK hi a awm, kan risk ve ngawt hian a teuh pawh a ni thei, a teuh ALMOST hi thumal hlauhawm ber a ni tlatin ka hria; ALMOST aia chuan EXACTLY hi zir thlen hram hram a trul ka ti ve tlat! Dam chhung rei lotea ALMOST zir thlen ai chuan EXACTLY, or “it really maintains”-a zir thlen hi tu tan pawha duhthusam a nih ka ring thlawiS!!

    Peih loh chin leh tlin ngang loh chuan THU-HRAN ni teh se! A zir ve theih (trawk trawk) em mai!

  7. 57
    Kawnga Says:

    @aputea & chawnghilh, in thu leh hla hi chhiar a nuam thin mange.

    Mizo tawng hi a har a niang, Vai inti Mizo tawng thiam deuh tawh pawh hian an man fuh thei tak tak thin lo. ‘Ka’ tih aiah ‘Keimah’ tih kher te, ‘i’ tih aiah ‘nangmah’ tih kher te hi ‘eng ti tiha man thei thin lo nge maw an nih’ ka ti thin. ‘Nangmah chu keimah tlawm dawn male’ ‘A tlawm takin pe ang’ tiin rang tak tak hian an khak liam ve zung zung a, kan hrethiam tho a. Keini lah hian kan tawng dan pangngaia be ta mai lo hian, an tawng dan dik lo ang kher khan kan han bia a, an tan chuan a ngeiawm ve duh phian mai thei a ni.

    Tawng hi a thuhrimin Pathian min pek a ni a, hnam hrang hranga awm a, tawng hrang hrang nei turin min ti tlat si a. Innuihsawh vak chi pawh a ni lo. Khawvelah hian tawng chi hrang hrang hi 3,000 atanga 8,000 vel awm tura ngaih a ni a. Exact figure erawh pek theih a ni lo, thliar thiam a har hle ni tur a ni. Mizoramah hian mihring Nuai 10 chuang awrh vel kan ni mek a. Mizotawng ni lo, tawng dang pakhat tal thiam tel hi 20% kan tling kher lovang. Ka tih duahna chhan chu, he khawvela tawng chi hrang hrang tam zia leh kan thiam tlem si ziate han ngaihtuah hian kan Mizotawng hman dan lo innuihsawh leh lo inhnial vak vak hi a tul lo khawp chuan ka hre thin. Tih tak takah chuan, Chhim leh Hmar tawng inang lo kan sawi langsar zual hi han lawrkhawm dawn ta ila, sawi tur kan hre tlem ngawt ang ka ring. Mi taima fal deuh ten la lawrkhawm se, a buin siam thei se.. Bazara innuih vak vakte hi awm tawh lo hial se, ka duh rum rum mai.

    Tin, a dik kan hriat reng pawh lo thanhnan tlat tawh hi a awm ve thei khawp mai. Entirnan, kan naupan laiin kan thenawmah chhim tawp lam ami lo pem an awm a. ‘Zung’ tih hi a thluk ngai tho hian ‘zun’ an ti tlat a, tun hnai thleng khan tum lawk lem lovin ‘ka va zun lawk’ an la ti tlat, an hriatchhuah chuan an zak ve deuh thin.

    Mi tawngkauchheh a pawnga taka va sawisel emaw, va nuih emaw hi thil tha lo leh pawi tak a ni. Mi correct kauh kauh chinte hi inngamtlakah chuan a tha reng. Mahse, tawng chungchangah ngat phei chuan, a dik emaw dik lo emaw kan lo pianpui leh kan lo hman nal tawh ang hi kan sahuai thingvawn tlat duh khawp mai. Tin, tawngah hian ‘hei hi a dik ber’ emaw ‘a dik lo hul hual’ tih emaw hi a awm thei tak tak lo. Tih tak emah chuan ‘Language’ tih hrim hrim pawh hi hrilhfiah harsa an tiin tun thleng paw’n an la chai tawk tho hi. Kan tawng chungchangah kan han inhnial ve bawk thin a, kan base leh kan source tam tak hi chu, ‘chu pawh chuan, chutichuan a ti’ tih vel a ni deuh mai a. ‘Pu Buanga Dictionary-ah chuan tih te’. Ka va ngaihnep thil ni lovin, tawng chu thil che reng leh danglam reng a ni tih hi pawm phawt a ngai. Hmana dik kha tunah hian a dik tawh mang lo tlat thei. Hmana dik lo hulhual kha tunah chuan a dik hmel thlup thei tawh bawk. Chuvangin tai pawng zawrh zawrha tanga kan inhnial thinna te hi a tam zawkah chuan ‘tul lo’ ka lo ti ve thin.

  8. 58
    @aputea Says:

    2chawnghilh:
    Saptawng hi chu i chhep ulh dangdai thiam ka ti khawp mai. Mizo tawngah pawh i style ngai chiah hi i chhawm tho. Hemi-in a entir pawimawh tak chu, trawng pakhat kan thiam thawkhat viau chuan, tawng dang kan zir pawhin ‘transfer of learning’ a awm a, kan tawng thiam tawhsa zulzuiin kan man leh duh khawp.

    Pu Buanga pawh kha sap zingah pawh saptawng man em em mai a ni a, chuvangin, mizo tawng a han zir tak tak pawh khan mizo tam zawk aiin mizo tawng a man leh thei tlat. Chhim missionary zingah HW Carter pawh kha saptawng duh uluk leh thiam a nia, mizo tawng pawh a man khawp mai, a pai eih lo.

    Tunlaia ka vei em em chu, mizo tawng thiam tak tak lo, saptawng thiam tak tak lo, zosap deuh nial nual thalai zingah an tam ta riau hi a ni. A chhiara chhiar ralah pawh, Mizo trawng kan chhiar dik thei ta lo lutuk hi ka vei riau. Chhim lam missionary HW Carter te, missionary hnuhnung ber (tuna China rama missionary ni mek) Pi Zomawii (JT Smith) te’n ni tin khel lova Mizo Bible an chhiar laia, Mizo tam tak Mizo Bible chhiar harsat phah khawpa English Bible chelek viau mai te hi, hnama chian lohna a ni thei mai em? Mizo thalai tam tak aia Mizo tawng thiam zawk hi Silchar vai zingah khuan an la tam zawk mai lo’ng maw?

  9. 59
    @aputea Says:

    @kawnga: AMEN!
    Tunah hian NCF 2005 (National Curriculum Framework 2005) hi Mizoram Education kalphung atan kan hmang tan mek a, he lehkhabu hi Mizo trawnga ka dah rualin ka ching let hrep tawh a, a tha thawkhat viauvin ka hria. Ka han sawi duh chu, ‘3-language formula’ hi India ram pumah hman tura duan a ni a. Mother tongue, English leh Hindi te hi language pathum zirlaiin an zir tur te chu a ni dawn a ni.

    NCF 2005-in a sawi danah chuan, naupan laia ‘bi-lingual’ emaw ‘multi-lingual’ emaw chhungkua leh environment-a sei lian naupangte hian trawng thar an zir pawhin an man chak bik niin mithiamte’n an hria a, 3-language environment-a sei lian, naupanlai atanga trawng 3 emaw man phei chuan trawng thar a man chak lehzual an ti.

    Mizo trawng chauha kan inbe thei hi kan vanneihna a nih rualin kan vanduaina pawh a ni bawk. Tunah hian Mizoram Education Reform tih hi Pu Sawta hian a rawn tuipui chho tan viau a, sawi tur ka ngah mai. Saptawng zirna bikah hi chuan, British English leh American English hi duh zawk thlan theih turin awm se. Teaching aids - audio/visual aids atan Sap dik tak, British english leh American english dik tak hi kan sorkar hian chah chhuak se, KG - Class XII English Textbook zawng zawng hi ngaihthlak theih turin chhiartir se, record thlap se, a copy kha sikul tinah nei ila, mimal pawhin lei theih bawk se, heti zawng hian english lamah India ramah hian champion tum ila, a tha awm mang e, tiin duhthu ka sam ve mai mai thin.

    Mizo naupangte hi an lei a dik em em a, nakinah an graduate hunah pawh India ram leh foreign velah pawh, saptawng kan thiam na na na chuan, hna hmuh a awlsam phah ka ring tlat. Naupanlai atanga kan lei kan sawizawi dik chuan, Sap hla kan sak pawhin a dik lehzual ang a, Music lamah pawh khawvel huapa inphochhuahna chance kan neih that phahin ka ring. Tin, sikul naupang berin Saptawng lam dan dik tak an zir tlut tlut mai chuan, Mizoram pum pawh kha khan a chiah ang a, hmasawnna tam tak a awm phah dawn a ni. Lo ngaihtuah ve mai mai teh.

  10. 60
    chawnghilh Says:

    Transliteration kalhmang hi hnam tinin kan uar ve vek tho; Mizo pawhin kan lo ti ve hle a ni ber — Grecian leh English-ten anmahni trawng ngei an lamrik dan zulzuiin KRISTA kan ti chawp ve ngial a, Zo aw-phawi atrangin hrilhfiah ngaihna a awm chuang lo; a bul berah chuan Grik trawng CHRISTOS tih a ni a; Saphovin CHRIST an lo ti leh a; Mizoten KRIST ti ngawt lo deuhvin —mipa a nih hre kar chung siin KRIST-A kan han tihnuhnawh a; kan lam ri zaal deuh va —KRIS—TA kan han satliah mai bawk a.

    A thumal Grik lam atranga a awmzia hre uk lovin @mkima te aduang phei chuan Pathian awmchhun liau liauvah an han ngai zui bur mai bawk a; Pa Pathianin a Fapa neihchhun — Lal ni ngei tura (olive) hriak a thiha kha a ni tih an hre zui mang raih tawh hek lo!

    Khati mai mai khan, kan teihawi zuzi a ni ber e … thil reng reng hi zir ngun a ngai vek … zirtir dan kalhmang pawh a dik lova zirtir tur an awm ve hranpa hrim hrim… Middle School-a ka kal laia min zirtirtute pawh an mi zirtir dik tam tak ka fak chhunzawm vek (anmahni hmu nawn leh kherin) —trhenkhat min zirtir pelhe deuh hrette pawh —nui seih chungin, a dik lo nia ka hriat chu ka chhuahchhal nawn leh vek, Mizoram-a min zirtirtute ka fak hlawm hle, vairama mi zirtirtute pawh ka acknowledge leh vek … min zirtirtute tupawh an lo namai lo vek, kei ber hi nikhualo chu ka ni! Ka mimal future aiin ka thuziak chhiartute future ka CARE daih zawk!

  11. 61
    skimi Says:

    Eu, off topic vawiin a ka lekhabu chhiar chuan min ti buai hle mai - Pu G.A Grierson a ziah Linguistic Survey of India Vol 3, part 3 ka chhiar a, ka Mizo tawng chhiar thiam dan a ti khawlo zo vek…consult ngai bawk si…Zorun leh Epis an an hre ber mai Mizo Tawng ka in zir leh dan - Mizo tawng hi pai miah lovin ka tawng thei a (afer being out of Miz for 21 years) chhiar leh ziah hi ka harsat hle a, mahseng ka zir tang tang…

  12. 62
    Kawnga Says:

    @aputea, zirna chungchanga kan pakai chho dawn a nih chuan, ngaihmawh deuh thin pakhat ka nei. English Medium School bak chu School tha kan nei vak ta lova. Kan fate English Medium-ah kan dah tlangpui ta. Pawr tak taka ‘Don’t speak in Mizo’ tih te hi KG-I vel atanga an hriat lar chhoh a ni tawh tlat mai. Hei hian kan Mothertongue lamah Problem min siam lo thei lo a ni.

    Dik tak chuan ngun takin chhut ta ila, English thiam chu a tha lutuk. Mimal future atan phei chuan Mizotawng thiam tak nih aiin English thiam tak nih a tha zawk mai thei. Mahse, he thil hian thangtharte-ah Mizotawng hmuhsitna a thlen tlat. Tun dinhmunah hian rin phak bak aia nasa hian thangtharte hian Mizotawng an thiam tawh lo. Rual u ten an problem chhutpui miah si lovin an tawng thiam loh kan elhsen ti tih thin bawk si. Hrilh an nih loh chuan engtinnge an hriat ang? Zitir an nih loh chuan khawi atangin nge an thiam teh lul ang? Mahni hnam tawng ti bo tial tial tute hnam hi a bo ve tial tial duh khawp mai.

    Duh dan tak phei chuan High School chin tal hi chu Mizotawngin an subject zawng zawng hi zir ve tawh se ka lo ti thin asin. English subject tih loh chu. Hre fiah lo chung chunga pass thinte hian hrefiah leh zualin an pass anga, thiamna tak tak an neih phah zawk ngei ang.

    English hi ka sawi pawimawh lo a ni lo. A pawimawh em em a, a la pawimawh dawn chauh ni pawhin a lang. Mahse, English thiam tak nih ai chuan subject matter man tak nih hi hlu ka la ti zawk fan. College level-ah English chu an la man tho thovin ka ring tlat a ni.

    Ve teh duah zel hian :)

  13. 63
    chawnghilh Says:

    In contribution/comments ka chhiar hian ka lung a chhe mah mah trhin —ngaihnawm ka ti em em zel a ni. Ka nihlawh vek, min tiharh sawng zawng.

  14. 64
    Zorunpuia Says:

    Hnampui kan tih English ni kher lo, French, German, Dutch, etc.. ho hian an tawng chu an humhalh tha ve khawp chuan ka hria. Europe ramah te hian England tih lohah chuan an mahni tawng vek hian engkim hi an dah vek mai a. University ah ni se, an tawng lo chuan research ti an nih ngawt loh chuan a theih loh tluk deuh vek niin ka hria. India rama hnam tlem ber zinga mi, a tawng hmangtu pawh mihring nuai 10 pawh tling lo hian hnam dang tawng kan hmang ta lutuk hi chu kan ngaihtuah awm tan deuh chuan ka hria.

    Hetiang te chuan kum 100 awm leh tur hi chuan Mizo tawng hmang a bar pawh kan awm tawh dawn em ni le, ka ti hial. MIzo Tawng hi humhim kan duh a nih chuan a hmang lartu tur leh a vawng nung tur chu Mizote chauh hi kan ni tih kan hriat a tul tak zet zet a ni.

    Mizo ni si, MIzo tawng pawh thiam tha mang lo nih te hi zahthlak ngawih ngawihna tham a ni a. Tawng hi identity a nih tel tlat avangin kan pianpui tawng hi chu kan thiam hmasa ber em em tur niin ka hria. A thiam sa lo pawhin zir thiam chi ngeiah ka ngai.

    Hman deuh khan Dalai Lama hian Tibet mi pakhat naupan lai atanga Sap rama awm hi a be fuh a, Tibet tawng a lo thiam tawh si lo va, Dalai Lama chuan Tibet i nih chuan Tibet tawng i thiam tur a ni. I theihnghilh emaw zirna chance i nei lo a nih pawhin i zir vat tur a ni, a ti a. Chupa chuan mittui tla zawih zawihin ka thiam loh a ni e, a ti a. Kum khat chhungin tibet tawng leh a ziak chu a thiam nghal mai, tih thu kha chanchinbu pakhatah ka chhiar a. Mizote pawh hian kan identity pawimawh tak kan tawng hi kan humhalh that a, kan hman uar sauh sauh hi a tul tak zetin ka hria. Hnamfing leh upa apiang hian an tawng hi an humhalh tha a, an hmang uar tih hi UN hmunpui ngei ngeiah pawh hian a hriat lehzualin ka hria. English thiam mang lo, mahse mi pawimawh tak tak hi an tam thin khawp bawk mai.

  15. 65
    chawnghilh Says:

    Brig T Sailo hi Buarpui lal fapa a ni a; chhim leh hmar dialects inbuan ve thil thialah hi chuan a hmanhlel lo khawp mai! A aia pawimawh zawk a hmu fuh a ni phawt ang.

    Kei pawh ka buai chhete-eih lo, chhim lamah kum sarih dana rah ‘theikhawkham’ leh Darzo vela kum thum dana rah trhin ‘thurpui’ zuar ta se, hlim takin ka lei mai ang. Raino theithur chak ang ziazangin ka ei hlep hlep ang —hmarcha-ro rawh-hmui nen! ZO riap riap tak ka ni!

    Aryana-te, Skimi te nen hian minute thum takngial pawh pindan khata awm tlang ziazang chi ka ni ve lo mai thei! Ka uih ru tlat! Sap-nial nual hian min ei lo khawp ang, just kidding!

    Fiamthu hi hrethiam teh u, ka nui hawr hawr a nia!

  16. 66
    skimi Says:

    @chawnglilh - Nangni ho zingah ngei mai hian pindan ah darkar 3 -10 vel han thut hi ka chak, ka fing uarh uarh ang chu…

  17. 67
    chawnghilh Says:

    @skimi : I fin belh lo vang … i chhawwwww haw chhoh ang! Check mail!

  18. 68
    skimi Says:

    ka awih lo ve a…check mail…

  19. 69
    chawnghilh Says:

    @skimi : Delay check your mail, it’s folly and ballyhoo!

  20. 70
    chawnghilh Says:

    @Kawnga : Kawnga ka hriat ve kha ni che maw aw —College Veng or Bethlehem of Aizawl? Nick ber mai hian min tibuai chingpen. Narcotics lama MACHO-MAN kha i ni em aw? Ropuia (Ex-Minister u) South Vanlaiphai product kha … i thu a fing, zir tur ka ngahin, ka zir nasa khawp mai! Insawifiah duh suh, it thrills me more not ascertaining you!

    University-ah eng ual in zir ka ring lo vek, Misual.com-ah thil tak tak in zir a, in zirtir ve vek ka ring. Khawvela ka enjoy ber blog a ni thlawis! daydreambeliever hian mi hnem hiai hiai, ka chhungte leh trhiante zawng zawng chhiar turin ka fuihpawrh char char, Mizo thawnthu ngaihnawmzia hi a namai lo— rich English-a ziak thiam mi tam tak kan lo nei bawk vei nen! Ka chhuang ut trep!

  21. 71
    skimi Says:

    chawnghilh- Ben a ka chhuan na ber chu for providing us this platform - he knows how much I appreciate him and his work. Mahseng pawi thin chu kan in hre tlang hlawm lutuk a, a chang chuan kan thil sawi ho hian rilru a khawih thin. Mahseng I am so grateful to Ben for providing us this platform. For me, it is a great place to learn how media attributes to my study, and then I get to meet great people…

    I sawi ang khan, university ah lekha zir ho hi lekha thiam kan ni vek lo…why is it that Mizoram has the highest literacy rate, but yet ………..do I have to say the words??? Mizo chanchin hi Misual ah ka zir hnem ber (l have re- learnt most of my study on Mizo culture here)

  22. 72
    chawnghilh Says:

    @skimi : Tumah hi misual.com cemment petute hi ka hre ve lo; ka mikhual mawl luh ve tawp!

    mzvision hi mi namai lo, engineer chhuanawm, a nupui pawh Alternative English-subject-a ka kianga chiau-hiar thiam tak, “Namailo” a ni tih ka hria a; a hmeltrha vawng bawk.

    Vangchhia hi Physical Exercise lama ka hriat chian a ni a; a tih lam lama extreme ve tak, namai hauh lo —a pa nen kan inkawm ngeih zawkmah a.

    A dangho —Epikurian leh Stoiks-ho hi nia ka ngaihte hi chu an thu leh hlaa ka hlimpui leh finvarna ka chharna vek an ni. Zanin chu ka thrianten FING min ti leh ngawt ang, misual.com-a thu ka zir belh fing tak tak sawi chhawng tur hian ka hmui leh lei hi a hmanhlel teh a nia!

  23. 73
    skimi Says:

    ok- now I have to learn a new language here:-) I have no doubt that I will catch between your lines…I love playing the puzzle games with my 6 year old niece….

  24. 74
    skimi Says:

    you are actually very dangerous - why do you want to play with me?

  25. 75
    Epistemology Says:

    Pu chawngchilh: “University-ah eng ual in zir ka ring lo vek” Engemaw chin te chu University atangin an zir ve bawk ang chu. Heti ni lo se, University awm hi a tul dawn em ni. Tun hi university i attack-na vawikhat a ni lo, a hma pawhin i ti tawh…university pawimawhna chin a awm ang, knowledge zawng zawng lakchhuahna hmun erawh a ni vek lovang. Patling thankin thawkhat tawh i ni tih hmanniah nangmah hrethu ten min hrilh. Kei ni valbuang satliah ai chuan tlem chuan i thu vuak dan pawh “objective” deuh turah ka lo ngai deuh a…!

  26. 76
    skimi Says:

    I love you Epis…yahoo ang o

  27. 77
    chawnghilh Says:

    Epis : University-a i zir bak hi kum 30 a liam ve meuh chuan … i comment 74-na khi “UAI!” i ti ve poh ang! I zir kim lo tih hre reng ang che! Ka daw ngut na maw! I mark hmuhna chin chu thudang; Full mark i hmuih loihna chin kha i la hnawh khat leh ngei ang.

  28. 78
    Epistemology Says:

    I have too much real respect for you as a human being. Mizo danah upa zah an ni thin, Upa zawk i nih chuan, i zahawm khawp mai. Mahse, social network ah hian kum zat leh ilo thlenga dah mumal a nih loh avangin upa zawk leh naupang zawk hriat a har fo thin. Space leh time hi duhthu sam loh avangin tawngkam a lo mawi lo deuh a nih chuan ngihdam ka dil e.

    Mahse, univerisity pawimawhna hi sawi chhiat emaw a tul lo mai thei. Keini valbuang kum atang pawhin training nei lai kan ni tih chu chiang mai lawm ni le…Tin, university kal avang hian knowledge kan ngah tih lam hi khawi khawvelah mah ka la sawi lo. Knowledge limit zia hi kan hre chiang ve dawn uar uar chuan ka hria. misual.com ah hian ka thahnemngaih em avangin ka rawn comment ve thin mai chauh a ni e.

    University chhuak tawh, University hi engmah a lo nih zia hrechiangtu zawk hian real knowledge chu zofate hi min han fah la mawle.? Misual.com ah chauh lo pawh…a chhe berah zoram chanchinbu lamah te pawh tan lak ve nise.

  29. 79
    chawnghilh Says:

    University chhuaktir leh chhuak senior pawh hi an danglamna ka hmu chiang hle. Chiang vah vah tak a ni!
    mzvision engineer nitir leh a tun dinhmun pawh inthlau tak a ni ang! Thil thar bengvarthlak belhchhah sentence khat lek kan chhiar pawhin kan knowledge hi chu a pung; a bothlau lam zawnga kan zir a nih ngawt loh chuan!

    University ka deuna a ni lo; hmasawnna hi a lo inchhawp thar zel tih hi South Vanlaiphai Kamdingliani te thlengin hria se ka duh!

  30. 80
    Epistemology Says:

    Knowledge hrim hrim pawh hi mihring chherchawp a ni fo lawm ni. Secular training nei leh non-secular a trainning nei pawh kan inang vek lovang. Khawvelah hian hre kim emaw an awm ka ring lo. Ka hriat chhuan tal (little) hi Mizoram mipuiah pawh tlema subaltern deuhte hriat ve ka duh avangin ka phochhuak mai thin chauh a ni. Ka hriatchhun a tlem avang hian he khawvelah hian ngawih bo mai ka tum lo. Complete knowledge neih avanga tawngchhuak tur ni dawn ila, khawvelah hian tunge auchhuak zo awm bik ang le…!

  31. 81
    chawnghilh Says:

    @Epis : You blend it another way! Let’s keep it cool. University sawichhiatna sentence pakhat mah ka nei lo; zir kim sen loh —mahni capacity trheuhvah a nih erawh chu bright student i nih chuan hrethiam ve DUH mai la!

    Thiam vang ni lovin, khawhar hnemah ka rawn ti ve mai a ni zawk e! Hmasawnna tur hi a tam khawp mai! University hian thiamna zawng zawng hi a pumhmawm lo! A Student zawng zawngte pawh zir belh lehchuan tur nei lovin a chhuak nahek lo! Zing ni chhuak thar apiang hian hriat belh tur a hring ni tin zawk ngai e. MBSE in pass tirh leh tun inkarah ngawt pawh khan DANGLAM chu a awm ka ring … Chunglam khi a va trha em!

  32. 82
    chawnghilh Says:

    Knowledge hrim hrim pawh hi mihring chherchawp a ni fo lawm ni?

    Mihring atang chiaha knowledge hi a awm a nih ngai chuan —ka tea-set ka la ang a, ka bang! LOL

    Got it?

  33. 83
    Epistemology Says:

    Chawngchilh: Non-Secular lamah trainning kan nei ve lem lova. Non secular leh secular atang chuan kan sawi kaw zoin ka ring lo. Ka rawn sawi tum tak phei chu; hmanniah kan nau pakhat hian min hrilh a, chu chu; knowledge bul leh petu Pathian hi credit kan pe ngai meuh lo tih hi a ni. Mahse, heti zawng hian tranning kan nei ve lem lova…non-secular lama awmte hian tan la ula, tlem chuan khawvel kalphung ngaihdan pawh danglam mahna.. Engpawhnise, I do apologize for my tone to you!

    “University-ah eng ual in zir ka ring lo vek”

  34. 84
    chepahakhata Says:

    He thupui hi sawi tur ka nei ve nual nan, duh aiin a huam zim deuh a, sawi ka chak vak lo na a, off topic deuhin kan huam zau tir deuh a nga. A ziaktu hian a haw em lo ang chumaw.

    Mizoram chhung an hman Mizo tawng choh hi dik ber leh Mizo tawng ni hliah hliah tur ngai hi kan la tam in ka hria a. Mizo Duhlian/Lushai tawng hmang hi Burma, Manipur & khawvel hmun hran hranah kan awm nuk tawh a. Kan awmna a zirin TAWNG kan hman dan, lam rik dan a in ang lo ngei dawn a; tawng thar pawh kan chher thar ngei dawn a, eng tin nge kan in hriatthiam tawn thei ang? In nuizat mai lo a, ka hriat vek theina tur lam hi ka sawi ho angai ani in ka hria.

    Mizo tawng ngei mai or Mizo hnam zing a Chipeng, Mizo tawngpeng ho atang a tawng kan chherthar leh kan siam ho te hi hlutin uar i la. Sap/Vai/Kawl,etc.. tawng a tang lak aiin inpumkhatna lamah pawh a tha ang a, kan tawng pawh a fir tha zawkin ka ring.

    Khawchhak lam ah chuan: Tomato = Bawkbawnthur, Teak= Tlawr, tel = sahriak/hriak,etc…kan tia, hnam dang tawng la miah lo a, Mizo tawng ngei a, phuah leh koh ho hi tha ka ti a. Hnam dang tawng hmang zawk hoin tawng diklo zawng ang ziazang a, an han nuizat vel hi an mahni zahna chang an hre lo hi mak ka ti a. Khawi hmuna awm pawh ni ila, hnam dang tawng nilo a, Mizo tawng ngei a tawngthar/hming phuah hi chu ngaisang ila, a hman pawh hi tlawmah la lo i la.

    Tin, “Tlawmngai” leh “Thlawmla” hi kan hman dan hi ka hriat hran a ngaiin ka hria a, a bik takin Mizoram lam hian, ka hman dan hi a dik lo deuh in ka hria. TLawmla tihna tur-ah “Thlawmngai” tih kan hmang tlat mai hi chu a dik lo hulhualin ka hria. A chhan in ang lo lutuk a ni a. Hnam dangin an neih veloh “Tlawmngaihna” tawngkam thumal hi, a nilo zawngin ka hman hi a pawi ka ti a. “Tlawmlakah Vanzema a thi.” tih tawng kam te pawh ka hre theuh awm e, hmanlai atang “Tlawmla” tih hi a hran a hman a ni a, tlawmngai” nen hian hman kawp lo i la, a kawh tum pawh in persan tak a ni a, kan tawng hi i uluk sauh teh ang u.

  35. 85
    chawnghilh Says:

    @skimi : Ben i rawn tih hi mimal tak chuan ka hre lo; mimal lo tak pawhin ka hre lo. Inhmuh hun chu la inherchhuak se ka ti. He platform rawn dawhtu a nih chuan Epis … a nih ka ring, ka chhuang khawp, a kutchhuak pawh ka ngaina, a thu chhawpchhuah pawh. An khua leh a sikul kalna leh kal kumte a blog-ah ka chhiar a; ka chhuang viau. Kawnga leh Ropuia te vangkhuaa mi chu fel viau turah ka ngai.

    Kum 1990 khan Darzo-ah ka zin a, mahnia inkhalh ka ni a. Darzo atangin mikhual tanghang pathum ka phur chho va (motor a vang em a, kalna tur a awm loh avanga TANGHANG ti mai ka ni e) —Sangau khua ka hmuh duh vang hrim hrimin; ka passenger pahnihte chu Sangau leh Pang khua an ni a; pakhat erawh chu South Vanlaiphai khaw laili tak —Sangau pan lam —kawngpui sir dinglama in leh lo trha tak nei, Driver hi a lo ni a — a engine oil pawh mi pe nghe nghe a. Pa fel tak, a hming ka hriat zui tawh loh, vawi khat em pawh ka hmuh nawn leh tawh loh a ni. A rei ta fu, khatih hun lai nen chuan!

    @Epis : I apol to you rather, it’s good to discuss lines beyond the Universities provide! Experiences will teach you more to impart more after your final roll call in the University. All the best.

  36. 86
    skimi Says:

    chawnghilh- I do not quite understand your game, but I think I know what you are getting at.
    I agree with Epis about his stance, and I also understand about life experience. There is no need to prove that one or which experience is better. 1990 is too long for you to come home, change happens everyday -and it is enormous in Mizoram. So, please do not make fun of Epis based on your experience in the 1990’s…..I am not an academic snob, but can be to support my peers…..

  37. 87
    chawnghilh Says:

    @skimi : I make no fun with or to anyone around. Are my comments too explosive for some of you? Don’t you know I am a DUNCE, prompt to declare that I learnt more FROM YOU than I did learn in the University way back in your childhood? I was not a very bright student either — I am not like you —probably, not liked by some of you! But I am exactly who I am here … over my glasses.

  38. 88
    skimi Says:

    Yes, it is- not to me personally, but I think that you are now failing to understand our prevailing culture and customs. But I appreciate your opinion(s) but one thing we have failed in Mizo culture is personal attack!! Why can’t we be objective?

  39. 89
    chawnghilh Says:

    @skimi : Uite pakhat em pawh ka la chhir let ngai lo … personal attack ka neihna pawh ka hre lo … University bakah hian zir tur a la inchhawp thu mai mai a ni zawk e … naupang talented tak tak, inhnial-fiam kawnghmang la zei vak lo ka tawng a ni ber lawm ni? Ka ngeiawm ve tih chu ka inhai map lo! It’s all fun!

    Heta rawn tel ve hi ka hlimpui ve a; mi dang nekchep turin thu leh hla pawh ka hausa pha ve nek lo … in thu leh hla thawhkhawm ka lo chhiar azara finna thar ka dawnah ka lo inla lian ta deuh a nih chuan … Ka thiam lo a ni e, thawkhat lai khan “I chhiar tlem si …” min rawn ti nektu kha tuemaw a awm tawh a; ka lawm huah huah lutuk! Min tithinrim khawp hi tumah in awm lo hi mangang hle teh u.

  40. 90
    skimi Says:

    chawnghilh- it IS NOT FUN-

  41. 91
    chawnghilh Says:

    @skimi: It seems it is not, be broad-minded as you used to be!

  42. 92
    skimi Says:

    chawnghilh- your tone did change…and the emotional intelligence to kidnap your/our previous comments perhaps will not help….am curious…(so what is this game called?)

  43. 93
    chawnghilh Says:

    @skimi : No affront please, I am at ease! I like simple friends —not curious with a tad silly game! Stop small talks!

  44. 94
    skimi Says:

    I am so bored waiting for someone to come to my playground and play with me..he he he..

  45. 95
    skimi Says:

    then, please be kind to my playmates,,,

  46. 96
    skimi Says:

    Boss hi kan mutkhalh teh ang- ram dangah Zirtawp thleng naktuk ah zin a ngai si a…mangtha ule…till then….

  47. 97
    Aryan Says:

    Sap ho lam puam dana zir a lam tum hi a tha ka ti kei chuan, a bikin CNN leh BBC news anchor hovin an lam anga i lam thiam chuan khawi hmunah pawh i english an hre thiam ang. Mizo kan nia mizo lamdan thring uih lutuk in ka lam dawn thau thau tih tlat hi a thring tlats.

  48. 98
    mzvision Says:

    # 83 Tomato = Bawkbawnthur ka hriat vawihkatna, tlawmngai leh tlawmla i tih poh hi a dik mahse tunlai hian thrangtharte hian an hman polh hmaks. ka lawm e @chepa.

    @Epis / @skimi / @ chawnghilh in thil tum nia ka rin chu he misual platform atranga ZIR_CHHUAH / BELH neih a bakah in hriatna leh thiamna te misual ho SHARE. misual platform in ti changkangin in ti nuam, in comment hi midang chhiarkan ka neih zeuh laiin ka chhiar full thrin. Ka lawm e

    In thu leh hla kan belh ve duh chu - Zirna hian tawp in tai a nei lo. Thlurbing zirna leh khawvelin an pawmpui hi chu University hi a ni. Chu chu duhtawk lovin University leh Co lian te trangkawpin R&D ropui leh hlawhtling tak tak an din thrin ah hian Zofa te kan tel ve hun ka thlir reng thrin.

    He R&D lai hi a ni ka sawi ve duh chu - India hian a ngaihthah em em kan PM Manmohan Singh hian a ngai poimoh hle mahse a sawt thei rih si lo. ram te reuh te Taiwan leh Israel ten R&D an neih ang kan neih phak loh vang te-in, helama intlansiakna ah India kan hniam hle Mizo phei chu kan la hniam leh zual College leh High School zirtirtu nih leh sawrkar hna kan duhtawk zel avang hian mi talented tak tak a uphlum treuh.

    R&D an tih nasat avanga employment an generate hi a va ropui. Keini India ah chuan TAM leh TLAWM avangin hna ah pawh a hnuaihnung lam outsource nan sumdawng lian ho po’n min duhtawk vel chauh hi. Metallurgy lamah poh ram sikhaw tereuh te Slovakia pawh India hian a pha der hlei nem.Sawi tur a tam ang.

    Mizoram hi han in deu lawk ila ziak leh chhiar thiam kan tam, mahse zirsang thiam sang zir-bing sang kan nei tlem hi challenge ah la ula mi thiamthei taima ho hi helam-ah kal treuh teh u. Kal ve phak lo leh thluak chawlawl tawh chawnghilh te nen leh misual keini ang tamtak ho hian zir belh leh hriat belh hret tumin bei ve bawk ila.

    Mizoramah hian thu ber leh thil-ti-thei ber ni ila - Pathian in zirna lama mi-vanthlang chung lam thiamthei-taima bawk si Zofa min pek te hi chu khawvel University thra ber ber ah an fee ka tumsak anga Bond erawh kan sign tir ang Mizorama kum 5 - 10 tal thawk (where how when sawi rih lo ila) turin.

    Kan thiamna leh finna leh experience te hi KAN RAM TAN tiin Mizoram leh Hnam tan selfish tak erawh chuan zu ngaihtuah tlat ia. Ka Lawm e

  49. 99
    mzvision Says:

    @Aryan keini upa lam hi chu min spare thei em hmasawn erawh kan tum ve tho anga, mahse

    “Akbar was Akbar was ..” tih vawng ang chi ho leh A ball A cat A hat (A= mi-a anga aaa in)lam rual tir thrap thrap thrin English class ah, Mizo Lower Primary Sikul a bultran ang chi ho tan hian chuan a har fu asin.

  50. 100
    Aryan Says:

    Susan Boyle-i pawh Orpah in a kawmna ah khan English subtitle an dah kha. Scottish english accent hi native english speaker tan pawn hriat thiam vek har ve tak ani awm e.

  51. 101
    burgerstud2005 Says:

    Lam puam trawlh trawlh..zonet english news chuan association hi aaasssooociaaaation an ti thluk ruih zel.Mizo hian kan sim theih chu accessories hi asesories kan ti ziah..aksesories tih tur.LPs leh Zonet a nula in chei nalh nalh tak tak ho hian an lam tlat zel a..mobile asesories tiin.

    Chuan accent poh hi aksent tih a lam tur.asent a ni lo.asent ti a lam chu assent leh ascend…kan fimkhur a ngai khawp mai.

  52. 102
    mat402 Says:

    Tlai khaw hnuah ka rawn comment ve zawk… ngeng a chhun tlat :)

    Aizawl, Mizoram khawpui ah, kum 2002 atang khan kan awm nghet ve tawh a, amaherawhchu kan khua diktak chu Lunglei (rahsiveng) a ni. Chhim chhuak ka nih chu. Chuvang chuan Mizoram hmar lam unauten chhim lam deuhsawh deuhva min han ti vel thin hi chu an mawl ka ti tawp mai (ka tawngkam min lo hrethiam ula). A bikin tawng thu hlaah phei chuan. Tin, tun laiah facts hriat dik loh Aizawlah kan nei ta nual. Eg. Chanchin Tha rawn thlentute chungchang thuah te, hman zan Vanapa Hallah Evangelist pakhat chuan “Chanchin Tha min thlentu Welsh ho…” a ti a. A dik lo, Pu Buanga leh Sap Upa te kha English mi an ni. A hnua hmar lama mission hna rawn chhunzawm tute kha Welsh mi zawk an ni. An ni zirtirna vanga Mizo A AW B pawh hmar lamah chuan G=EG/EK, NG=ENG tia lam a ni.
    Saptawng emaw Mizo tawng lamah hian hmar lam unaute hian chhim lam mi hi lam diklo zawkah min han dah thin a, kum 3 chuang tawng lam dan ka zirtir ve hman a, Aizawl (hmar) lamin ‘t’ deuhva an lam emaw Lunglei (chhim) lamin ‘tri’ deuvhva an lam hi a dik lo ve ve, saptawngah chuan. English phonetics a plosive (aspirated) sound /t/ hi nen a rik dan a inang lo ve ve. Chu vang chuan hmar lam ho hian chhim lam ho hi deu sawh lovin a dik takin zir chho zawk se, a dik phawt chuan kan rawn copy dawn che u nia.

  53. 103
    XaiA Says:

    Kan headmaster saptawng thiam a sawi kai hat chuan”ti” ani lo,”tri”pawh a ni lo,”THI”,P” pawh “phi” tih tur, a ti thin.

  54. 104
    Ruatmawia Says:

    Hmanlai a ni tawh lova in ti nghal ringawt mai teh ang, Aijal kha Aizawl a ni tawh a, British leh Vai lam dan ang a mizo thenkhat in mahni dawr advertisement leh Sign Board-a Aizwal, Aijal an la ti tlat thin hi chu a mak ka ti khawp mai, nge ka lo duh uluk zual deuh zawk ni, entirnan… kumin 2009 I&PR in Calendar an siam thin Mizoram Print Media an hmang ta a, a Spelling mistake pawh helaia khawih ngei chu a Paper tih loh ah chuan a dik ta deuh,phailam a an siam tir thin kha chuan Spelling correct tur hi ka mit ti mim tu an ni thin.
    keini mah in a lam pawn Thiruvanamthapuram pawh kan lam dik a, Vai mahin an lam fiah hleitheiloh an ziak sual lui tlat mah thin rim tawh nak a lai a, keini Mizo te ngei in kan ziak sual lui hi chu i ching tawh lovang u, Aijal Club te hi chu a hming phuahsa a nih a vang hian Lo Aijal Club ta mai mah se a pawilo va, a enga mah hma a, “Thiani, i hria em, i hrethiam mai em ?” kan han ti thla na zen te hi tawng u chuak niin ka hria, a sawi tum point sawi hma hauh a, “I hria em?” han tih khan a dawngsawngtu khan a la hrelo reng reng, a sawi zawh hnu ah chauh a sawi kha a hre awm chauh a ni si a, te ka han ti ve mai mai…he hee.

  55. 105
    awzoram Says:

    Hmar lamah hian G hi ek an ti tawh lo djie an ti tawh. Ng erawh eng an la ti reng.

  56. 106
    Viking Says:

    Hnamdang nupui pasal nei ho hi Mizo tawng tidaltu pakhat chu an ni!

    No offence!
    Ka lawm e!

  57. 107
    mzvision Says:

    Chhim lam Hmar lam khawiah pawh awm ila Mizo te hian zirtur poimoh tak kan neih chu tawng hawih-hawm leh tawng diplomatic kan zir hi a tul khop mai. Saptawng ah te hlei hlei kan zir a ngai. College student leh zirlai dang reng reng tawngmawi kan zirtir a tul hle mai.

    Inti polite lovin polite nun leh tawngkam hi a dai in hriat a hahdam, chuvangin tawng fimkhur ila, kan nun dan hi i duhtui ang u.Teh ralah chuan a tlin lo pawl tak ka nih ka ring chungin hnam anga kan hmasawnna tur pawimawh tak ni-ah ka ngai tlat mai.

    Mi an nihna leh an tihdan than te hi hmusit mai lovin apprciate thiam hi a poimoh khop bawk mai. Tawngkauchheh emaw, lamdan ani emaw, ziakdan ani emaw improve zela change a reform zel hi a poimoh khop.

  58. 108
    @aputea Says:

    @mzvision:
    Comment 106 hi ka thlawp che. ‘Thank you’ tih hi British sapho kha chuan ‘Mention not’ tiin an chhanglet thin a, American-hovin, ‘You are welcome’ emaw ‘Most welcome’ emaw ‘welcome’ tia an chhanglet hi a dawngtu tan a lawmawmin mi a khawih duh bik riauvin ka hria. Mizovin, ‘Ka lawm e’ tih ‘Keipawh ka lawm e’ emaw ‘Keipawh le’ kan han ti thin hi a mawi dangdai asin. Tunlaiah hian kan ching ta lo riau. Saphovin, ‘I beg your pardon?’ an tih tlukpui hi Mizo hian kan nei lovin ka hria a, ‘Engtin a???’ kan han ti bak hluk te hi a chaltlai riauva hriatna ka nei a, “Khawngaihin han sawi nawn leh” ti tal hian sawi ta ila, a sei lutuk kan ti a nih pawhin, “Sawi nawn leh lawk” ti talin sawi ta ila, “lek lawk” hian courtesy a tarlangin ka hria a, a hawihhawm deuh ang em?

  59. 109
    puakphura Says:

    Kei chu sap ho bulah pawh ka ti puam vak chuang lo ka hriat dan khan ka tawng mai a an hre thiam ve vek tho. a then te phei chuan ‘English’ i va thiam ve min ti zaw mah. mahni pianpui tawng anih loh na na na chuan zah a lak chi ah ka ngai lo, “an tawng” a nia kan hman sak ve mai ani zawk. Eng tin emaw a lam dik kan lo tum ve lutuk na lamah hian a nuihzathlak thin zawk mai ani e.

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.