March Ni 2.2011(Inrinni) khan Mizoram a Sap Missionary ten kan ram leilung rap a chanchintha an rawn hrilna hmasa ber hmun, Kolasib District, Kawnpui ram chhung a Tlawng lui kam, Kutbul Lui chhuahah Kawnpui Pastor Bial KTP te chuan Inkhawmna hun hmangin a hmun hi an tlawh chhuak a. Mizoram History lam chhuitu thenkhatte chuan he hmun tlawh chhuah a ni hi an ngaihven hle. He hmun tlawh chhuahna ah hian keipawh ka kal ve a, kal ve thei a ka awm hi Pathian chungah ka lawm e.
Hei hi A hmunah chhinchhiahna kan tar a ni. Kan tarna hmun hi a ram neituin Kawnpui Pastor Bial KTP te ram atan a pe fel tawh a ni.
Kum 1994 khan Mizoram in chanchintha kan dawn atanga kum 100 na kan lo lawm tawh a, khatihlai hun khan he hmun, tuna KTP ten an zuk tlawh chhuah hi chiang taka chhui ala ni lo a, tun tuma tlawh chhuah a ni ta hian ngaihven a hlawh hle a, Mizoram History thlak danglam dawrh thei khawp a ni.
Hunserh kan hmang lai
Kum 1891 March Ni 15 khan Rev. William Williams chuan Mizoram a chanchintha hril tur a rawn thawk ni chiahloin, a hmun hma leh Mizoram chanchin rawn zir chiang turin Tlawng luiah hian Lawngin a rawn lut chho a. Tlawng dung rawn zawh chho zelin tuna an zuk tlawh chhuah tak, Tlawng kam, Kutbul Lui kai ah hian Lawng ata chhukin Chanchintha hi a hril ta ani.
Hetih hun lai hian tuna Ist India Reserved Batallion awmna hmun Mualvum hi Khua niin he khua a chengte hian Kutbul chhuahah hian Vairam atanga Lawng hmanga Chi an rawn ken thin chu an zuk thleng thin a. Mualvumah vaiho hian Godown neiin Mualvum leh Tlawngkam inkarah hian Godown pakhat an nei bawk a ni.
Hei hi a kai lai tak chu a ni.
Lui kamah chaw kan fak dawn
Tichuan, chutia Chi thleng tura kal Naupang thenkhat leh pa thenkhat Tlawng lui kama an lo awm lai chuan Rev.William Williams chu a lo thleng chho a, Lui kama Mihring a hmuh chuan a Lawng atanga chhukin, Bible Milem te a sem hlawm a, a Zaipui bawk a a ni.
Lalhruaitluanga Ralte chuan Rev William Williams zin report ‘The Monthly Tidings’ September,1891, Page 160 leh ‘Kristian tlangau’ April,1953, Page 74 behchhanin hetihian chiang takin a sawi: “Williams ten Mizoram an hmuh hmasak ber chu Tlawng lui kam, Kutbul Lui chhuah a Liankunga khua, naupangte leh putar an ni. Tlawnglui atangin helai kaiah hian anlo chhuak a, Bible milemte leh Nawalhte an pe a, hla te an sak sak a, ang phiau in an ngaithla. Hemi ni hi March ni 15.1891 Pthianni chhun a ni.” March ni 2 thawhtanni ah Silchar an chhuahsan a, March ni 11-ah Tutu Lui chhuah, Guturmukh an thleng a, Thirhrui Sap an kawm a, Coffee sen chanve leh Chhangthawp tlawn khat an pe. March ni 11 hi Missionary in Mizoram Leilung an rahna hmasa ber chu a ni a” a ti.
A sei lutuk dawn a, Comment lamah kan sawi zui zel a niang chu.
Similar Posts:
- Rev. William Williams leh Mizoram a a sulhnu hmasa
- Rev. William Williams hriatrengna lungphun
- Mizorama Chanchin Tha thlenna Ni..Dt.15.Mar.1891?
- Thil mak pahnih
- Lamsial Puk





April 3rd, 2011 at 10:02 pm
Pim pom kan ei thrin lai kha ka ngai..
April 3rd, 2011 at 10:09 pm
#1, OT nghal ngot bik lo laa. A bengvarthlak e. Nawhalh pek chu an idea phian..hehe, mak an ti ngotin k ring
April 3rd, 2011 at 10:16 pm
(Y)
April 3rd, 2011 at 10:18 pm
A bengvar thlak hle mai Kawnpui Pastor bial infakawm e ,@ ReMpy chu Zephyr Drama min hriatchhuah tir zawk chule(Strantut, Springtingiai tih vel kha)
April 3rd, 2011 at 10:19 pm
PimPom, i thil rawn post hi a ril a nia aw. Mizo History hawl her thlak danglam thei thil daih a nia. Chumi khami in min hrilh dan tih ni lo a data based a history back up a ni a, mizo history hi a inthlak hmiah thei. ‘ka pu min hrilhdan’ tih ni lo in, written/documented referencences based ni tlat in ka hria.
April 3rd, 2011 at 10:20 pm
va tha ve….ka lo hre ve hleinem…ka thianpa a intithei leh sawt dawn nih chu…
April 3rd, 2011 at 10:35 pm
Pu Buanga te pawh kha Lusei (Mizo) tawng thiamsa in ‘Mizoram/ Lushai hills an rawn lut’ tih ringawt pawh hi a proof-na awmsa in a sawi theih.
April 3rd, 2011 at 10:38 pm
Rev William Williams in Pu Buanga leh Sap Upate lokal hmaa Mizoram a rawn tlawh thu leh ringtu pawh a siam thu chu hriat a ni ngei mai. Mahse chuti chung pawhin Missionary hmasa ber a sawi a ni lo hian ngaihtuahna a tithui khawp mai. Ram chinchang zira rawn kal mai a ni lawm ni? Tute tirh nge? Missionary tura lokal a ni em? Missionary ti a chhal theih a ni chiah em? Hetia ti leh tur si Gospel Centenary kan lawm hma khan buaipui a nih loh? Engvangin nge tuna taka thil tibuai thei zawnga buaipui a nih leh tak hluai? Gospel Centenary hmang ve duh lo kohhran thenkhatten thiam taka an nawrkalna a ni thei mai angem? tih velte hi zawhna awm ta nuai se kan buai zo vek angem? A va chiang ta lo teh nuai em!
April 3rd, 2011 at 10:44 pm
chhinchhiahna tarah khian 2.4.2011 tih a ni a; a thu bul tan nan March ni 2 tih ni bawk si khi ka va hre thiam lo e. April ni 2 tih tur a ni em le.
April 3rd, 2011 at 10:47 pm
In va thawk ropui ve.. (Y)
Mahse..history thlak han tih lem ah a eng ber chu nge thlak mai theih chu?..ka hrethiam chiah lo.!
April 3rd, 2011 at 10:55 pm
History chu inthlak in, Gospel Centenary pawh thlak niin, Rev.WW pawh Mizorama Mission rawngbawl hna thawk hmasa ber lo ni mahse kan rin Isua hi chu thlak ve reng reng lo ang u, Mizo zing ah thlak an awm nual tawh hi.
Good Post.
April 3rd, 2011 at 11:02 pm
Nikumah ka chhiar tawh a ni he thil hi. Ngun zawka ngaihtuah tha ka ti khawp mai. Dikna hi chu khawihmunah pawh hian a mawi a nia. A dik zawk a nih chuan hmang ila tha viau ang le.
Naktuk pawh hi Harhna thlen champha phak a ni leh ta reng mai a.
April 3rd, 2011 at 11:14 pm
I rawn sawi tum ber hi Sapin ‘History repeats itself’ an tih hi a ni thei ang em? 😀
April 3rd, 2011 at 11:35 pm
Rev William Williams hi engvanga lo zin nge a nih? tih hi a pawimawh zawk. Chanchin Tha hril tumin nge a rawn kal, Khual pang zin satliahin? Mission field tur a rawn zawng nge, a rawn hawkdak lut? Kristian a ni a, Pastor a ni bawk a, engvang pawhin lokal se Pathian thu a sawia Bible milemte a sem chuan missionary a ni e kan ti mai dawn em niang? Kei hi Kristian ka ni a, Chanchin Tha la hre lote ramah hian va zin ta ila, remchang lain Pathian thu sawiin Bible milem ilo ka kente sem ta ila missionary ka ni mai angem? Ka rilru-ah zawhna a va tam em!
April 3rd, 2011 at 11:49 pm
Aw, ni e, muante, chutianga i va tih a remchang i va lak pawn missionary i ni , thu chu hril rawh, a hunah pawh, a hun lovah pawh bei zel rawh.
April 3rd, 2011 at 11:49 pm
March 2, 2011 hi Inrinni a ni bawk si lova, April 2, 2011 ah kan pawm mai a ni ang chu 😀
April 3rd, 2011 at 11:52 pm
E khai saitawk, Pathian thu pawh lakchhuah tur i hre ve a ni maw (H) Chutia appointment min pek theihte chuan khawnge Andaman thliarkara aborigines ho saruaka la awmte khu saruak ngeiin ka zuk hmu mai mai teh ang, Mizotawng ngeiin thu ka sawi bawk ang a, an hrethiam lo ve mai mai ang chu 😀
April 3rd, 2011 at 11:55 pm
A lo ni maw??
April 3rd, 2011 at 11:56 pm
@muante, Pathian thu ka lo type tel elo??? 🙂
April 4th, 2011 at 12:32 am
History thlak danglamna a nih awm lai ka hmuh ve chu he lai hi 😀 😀 ..
(Hei hi A hmunah chhinchhiahna kan tar a ni. Kan tarna hmun hi “a ram neituin Kawnpui Pastor Bial KTP te ram atan a pe” fel tawh a ni.) tih lai hi 😀 😀 .
Ram thatna tur ni awm a compensation awm lova pek ……..
April 4th, 2011 at 1:08 am
Vai len hmasak tum a lokal te khan an kal pah khan Pathian thu kam hnih khat chu an chhak chhuak ve zel a sin. An hmasa zawk khrim khrim
…khrum
April 4th, 2011 at 1:09 am
Welsh Missionary, Khasi rama thawk Rev. William Williams leh Khasi pakhat Aitken-a te chu kum 1891 khan Mizoram rawn enin an lo kal a, rei lote an cham hnuah ram boruak a la ven loh avangin an haw leh rih a. Rev. William Williams chuan Welsh Mission Board-ah rawtna a thlen angin Mission Board chuan Mizoram chu an Mission Field atan lungrual takin an pawm a, thawktu atan Rev. William Williams chu ruat nghal a ni a. He thu hi Welsh Kohhran General Assembly-ah thlen leh a ni a, General Assembly pawhin Mission Board rawtna chu a pawmpui a. Amaherawhchu, hetih lai hian Mizorama Missionary tura an beisei Rev. William Williams chuan chatuan ram a lo pan tawh a ni. Mizorama kal tur Missionary an zawn laiin, chutiang thu engmah hre lovin London mi hausa Robert Arthington-a chuan Mizorama thawk turin Missionary pahnih Rev. J.H. Lorrain (Pu Buanga) leh Rev. F.W. Savidge (Sap Upa) te chu a rawn tir a, January 11, 1894-ah Sairang an lo lut a ni. Source:CHANMARIANS,Sunday Jan 11 2009 Issue.
~Rev.William Williams ate chu mizoram en tur a lo kal mai an ang.. chiang zawka hriat avan chakawm em,
April 4th, 2011 at 1:11 am
@Krista: dikna leh diklohna lam pawh a ang ka ti lo. The significance, intention, impact leh propagation lam a pawimawh hmel zawk.
…khrum
April 4th, 2011 at 1:18 am
Good Post.
April 4th, 2011 at 1:18 am
Kum 1989 bawr chho vel khan Chakma khua Bajeisora (tunah chuan town area ah an rin lut tawh) ah Pathian thu sawiin kan kal thin a. Thahnemngaihna vangin kan kal a ni ve mai. Mahse missionary kan ni lo.
Rev William Williams hi chanchintha hril tur leh Kristian a min siam tuma lokal anih ka ring lo. Thuziak a semte chu an chhiar thiam ang em? A zai a, tichuan thu a sawi a. Eng tawngin nge thu a hril? A lo zin satliah mai mai a ni lo maw?
April 4th, 2011 at 1:18 am
Bial KTP meuh hmalaknaa tar a la ni zui. Khi khian synod hruaitute mit a ti kham angem? Hmunpui lam remtihna a tar an nih chu ka ring si lo. Thil chhinchhiahtlak tak anih rual in khitiang ang a ‘thuziak’ tar khi a fuh ber em aw te ka ti mai mai. A sulhnu stunt deuh lo maw?
…khrum
April 4th, 2011 at 1:23 am
Mission field tur lo va en thlithlai lawktu kohhran hruaitu te hi missionary an ni lo. An en fel vek hnu ah, awmhmun khuar turin hma an la a, chumi hnuah full time a thawk turin missionary an tir lut thin.
Pu Buanga leh Sap Upa te hi field worker, missionary dik tak, lokal hmasa ber chu an ni e.
April 4th, 2011 at 1:26 am
1865:British leh Mizo Lalte in biak hmasak ber, khan Pathian thu an inhrilh lo tih kei chu ka hre miah lo. Missionary an ni em?
1872 Jan 2:Vailen Vawikhatna. Khami tum khan an kalpah khan Pathian hla an sa, mizoten an ngaithla. Pathian thu kam hnih khat bak pawh an sawi khrim khrim. Missionary an ni em??
1888-1889:Vailen Vawi Hnihna. Hemi tum ami te pawh hi???
Han ti deuh duah i la.
Pu Muantea sawi ang khian, “a thil tum leh chu thiltum sawhngheh” chu a pawimawh lai ber a ni mai lo maw?
…khrum
April 4th, 2011 at 1:32 am
@khumchikthei: Nia i ngaihdan pawh chu dik viau ang le. A hmain kan kohhran hruaituten anlo hriat tawh phei chuan a pawmawm lo thei bawk ang a.
April 4th, 2011 at 2:44 am
zoluti khan min star thin… 😀
April 4th, 2011 at 3:37 am
Kei chu kohhran in el na mai a ang ka ti ta tlat mai a..!!
eng tik nge lunglei a sethlun a mizoram biak in hmasa ber tih post a tang tawh khan..!! a then chuan a ni lo, ti kan tam kha. Tun ah hmasa ber nih kan in chuh leh a. Nga ti nge tun tu2 ah kan in chuh tak mai le..!! a hma zawnga in chuh si lo,kan in en ngun angai khawp mai. :-O
April 4th, 2011 at 3:44 am
Mizoram ah hi chuan thil pahnih kan nei thei a sin a aw..!!
huiham…!! 😛
April 4th, 2011 at 3:47 am
Eng history mah hi tihdanglam theih a ni ngai lo. Tunge hun kal tawh te tidanglam leh thei reng reng a? (Hringmi zingah hian). Amaherawh chu kan history dik tak ni-a kan lo ngaih tawh Data ho erawh a dik zawk zawn hmuh leh theih a ni mai zawk.
April 4th, 2011 at 7:39 am
cfl.i sawi khi history thlak chu an ti thin a.kan ti thin.
April 4th, 2011 at 8:55 am
A bengvar thlak hle rualin, kan hnam zia a langin ka hria..Kum za awrh liam ta a thil thleng pawh kan sawidan in anglo nuaih thin hi chu-thil nihna, proved awmlo a huai taka sawi ching kan nih hi a lang chiang riau-in ka hria.
Kan kristian nih kum Za na ropui taka ka lawm hma te khan..Hetiang tak hian ka hnam Kristian a min hruailut tur a Pathian Mi hmante Sulhnu hi chhui a ni lo em ni..tih te pawh a ngaihtuah theih. Kan hnam History a thil pawimawh tawpkhawk a ni si a.
April 4th, 2011 at 9:37 am
LalPimPom, i post leh a comment a bengvarthlak e. Sawi belh tur ka nei lo. Ka lawm e.
April 4th, 2011 at 9:41 am
pimpom chu Kawnpui khua i lo ni mo?
April 4th, 2011 at 9:55 am
Kawnpui hi ka pu te khua ka tlawh ve a, a lo nuam ka ti Ralte ho an tam deuh tih na nge? chiang lo ha ha ha
April 4th, 2011 at 9:59 am
Mizorama Missionary hmasa ber tih khi chu ka pawmlo tawp mai. A lehkhabuziak a chhuichhuaktu Lalhruaitluanga Ralte in “March ni 11 hi Missionary in Mizoram Leilung an rahna hmasa ber chu a ni a” a tih hi ka pawm thung. Khasi ram Missionary kha Mizoramah a rawn zin ani a, Mizorama Missionary hmasa ber chu ani lo chiang alawm. :-S
April 4th, 2011 at 10:03 am
Rev. William Williams hi Mizorama chanchin tha hril tum chu a ni a, chumi atana Ram en thlithlai tura lokal a ni. Tin, a lokal chanchin hi ziaka dah thlap a ni a, tunah hian Tlawng kama naupang a zaipui zing a la damte pawh an awm e.
April 4th, 2011 at 10:11 am
Keichu ka hriat ve chu…
Pu Buanga leh Sap Upa.
Missionary Hmasa le hnuhnung lam ka sawilo nia,ka hming hriat ve chhun rawn sawi tawp nih khi.!!! Ve tawp mai a..
April 4th, 2011 at 10:14 am
ti tha hle mai………… (Y)
April 4th, 2011 at 10:22 am
A zaipui la dam te chu a lo berah kum 122-123 vel an ni ngei ang maw tunah chuan. GWR a longevity a enterah a va tha ve, chu zawk chu mizo history inthlak a nih chu.
…khrum
April 4th, 2011 at 10:25 am
Banner khi a thlak theih tawh em?
April 4th, 2011 at 10:34 am
Kawnpui KTP chu in va thawk ropui ve. In thu chhuak chu ziak mite leh zir mite chhuak a mawi a nih hi maw le! MZU lam ka tihna pawh a ni chuang lo a 😛
April 4th, 2011 at 11:23 am
@pimpom, Tlawng kama Pu Williams a zaipui naupang la damte chu an thlalak leh chanchin i nei mial lo maw? Kum 120 ai chuan an upa ngei dawn sia! A chhinchhiahtlak dawn em mai!!! Pls in rawn post teh.
April 4th, 2011 at 11:30 am
Ni e, pimpom, World record ani thei maithei ania.
April 4th, 2011 at 11:35 am
Rev. william williams hi khasi rama missionary a ni a, chuvang chuan a kalna chin hrim hrim chu missionary kalna a ni phawt mai. Mizoram a kal pawh hi missionary-in kan leilung a rah hmasak ber chu a ni chiang a lawm.. 😛
Missionary tih hi- a ram , a hmun, ami chengte zirin kawng hrang2in hma an la thin. Tin, rawngbawl turin kawng hrang2a inbuatsaih a ngai bawk. Kan thianpa patea chu Field Secretry niin Itanagarah Arunachal ‘W’ field hawng turin a buaipuia, hmunhma an neih hnuah a chhuak leh nghal. Pathian thu a han sawi dup2 ka hre law, mahse missionary a ni tho. Tin, a hna han thawh kha a pawimawh ber a tih theih hial ang, khami lo khan thu a hril tak2 theih si lova….
April 4th, 2011 at 11:38 am
Chiang deuh takin ka ngaihdan, ka ngaihdan liau liau ka han sawi tawp mai teh ang.
Kawnpui KTP te hian an tih loh tawp tur an ti niin ka hria. Kha leh chen kan lo hman tawh leh hriat chian Gospel Centenary a tibuai vek thei. Hetah hian research & fact based tur an nei em? Tu pa sawi chhawn satliah ringawt ni lo, document a awm em? Rev Williams hi Mizoram a Missionary tura tirh a ni tak meuh em? A nih chuan tute nge rawn tir? Hei hi chiang tak leh documented a min chhan theih loh chuan he thil hi chu mena thlak mai turah ka ngai.
Pu Buanga-te hma khan Rev Williams hian Mizoram a rawn tlawh tih chu kan hre vek, mahse hnam dang kristian rawn tla lut satliah leh ram rawn thlithlai maiah ngaih vek a ni.
April 4th, 2011 at 11:50 am
Ka ngawih vung vung laiin ti lam in lo hot zek mai a. Rev William Williams kha a rawn zin khan mizoram missionary angin a rawn zin lo hrim hrim, a rawn enthli thlai hmasa a nih hmel.Ti zawng hian entirna kan siam ve chhin, Pachhunga college ah lehkhazir i duh ve a, i zuk enthlithlai a, a compound te i zuk fang a, mahse PUC student i la ni lo. Admission i tih fel chiah khan PUC student i ni ta chiah ani. Chuvangin PU William Williams khan a rawn en thli thlai a, mahse J.H Lorrain leh F.W Savidge kha missionary tak tak chuan an rawn lut hmasa ta ani.