Lersia (Chawngthu-a) 920-970 AD)
Lersia lo lal dân hi a mak hle. Lal chî rënga piang a ni lo va, mi rethei tak, a nu leh pate’n an thihsan avânga lal ina awm a ni.
Chutih lai chuan an lal Lawnkhara inah an unauvin an awm a. A farnu neihchhun nen chuan lalnu Cherhchawngi rawng an bâwlsak thîn a. Nikhat chu Cherhchawngi a damlo ta a. Ran lu kima an thawi pawhin a tha thei lo va, Cherhchawngi chuan mihringa a thawi ngaiin a inhre tlat mai a. Lersia chu an riah botîr a, a riah bo hlân chuan a û (farnu)-in an thawi ta a. Mahse, a dam zo ta chuang lo va.
Lersia ram riak lo haw chuan a farnu an thah thu leh an thil tih dân chu a hre ta a; a lungngai hle mai a. Mahse, a awmna pa chuan, “Mama, i nu thu ka lo awih kher chu a pawi hle mai. I pa Khalzinga (Lersia pa thi tawh) ro, Darbu leh Darthir hi chawi la, Chintinga khaw lamah kal rawh,” a ti a, Lersia chu a kal ta a.
Chhim lam ram Chinbawk bialah leh Senzawl-ah chuan Chintinga (lal) inah a awm ta a. Hetih laia Chintinga lalram hi Kawlho leh Arakan (Rakheng hote) hnuaiah an awm a. Chintinga a thih tâk hnu chuan Lersia chu a lo lal ta a ni. Chintinga chuan fapa a neih loh avângin a thih hmain Lersia chu lal atan a nemnghet a; chuvângin Lersia hi lal dangte ang lo leh rethei tak atanga lo kal chhuak a nihna chuan, mi retheite a lainatin mite’n an ngaina a, a hmingthang tan ta a ni.
Lersia chu a lo ropui ta hle a, 900 AD lai vêla Chawnhmanga a thlangtlâk tâk avângin Mizo lal ropui ber a lo ni ta a. Luahpuia (Khampat) lalramte pawhin lalber (Reng) angin an pawm ta a ni.
Nikhat chu Lersia chu khaw hla tak maiah kalin a khua leh tuite a fiah a. Mi rethei tak anga insiamin, a hmaite chu kângthaiin a vaw vual tup a. Thlenna tur rëng rëng a hmu zo ta lo va. Nakinah chuan Liandova te unau parawl inah a thleng ta a. Chu khaw lian taka chuti taka an awm dân, amah ngeiin a enthlâkna leh a fiahnaah chuan a duhthu a sàm lo hle a, Liandova te unau chu sial a puichhuah ta a..
Chhunzawm tur…





June 14th, 2011 at 8:35 pm
A van la kimlo vee….chhiar zom leh chak in lo thlir dauh2 ang auh 🙂
June 14th, 2011 at 8:36 pm
E heeeee, ka 1st ve kauh mi 1eee..heheee (Y)
June 14th, 2011 at 8:43 pm
Lersia’n Liandova a sial puichhuah kha TuaiSiala NOI
June 14th, 2011 at 8:45 pm
Save leh ta keuh mai le.
Mahni dinhmun chawilian tute chanchin chu kan hrechiang maw?!! (H)
June 14th, 2011 at 8:48 pm
Ninja leh Veepee chu a…hahaha.
June 14th, 2011 at 8:54 pm
(Y)
June 14th, 2011 at 8:56 pm
TuaiSialA ai chuan Liandova nge2 in a hrechiang ang ka ring,han pun tuu.he2..NOi…Ku TS, next episode ka nghakhlel nia,hetiang lam hi ngaihnom ka ti riau my (Y)
June 14th, 2011 at 8:57 pm
Hetiang Mizo thawnthu lam te hi chu Hnam Sakhua khan a hre phian long mw 😀
June 14th, 2011 at 9:02 pm
Berhvatea a thih hnu chuan Saivatea leh Chunthanga chu a Nu in a tulpui ta a. Hlaah pawh, “Berhva dawntuai Chunthang Saivate, Saivate ngaiin ka kuai ruai e,” tiin. Hetiah lai hian an hnam hming chu Mivam hnam an ni. A awmzia chu Hnam Thianghlim tihna niin ramhuai pawh an be tlawn ngailo.
Saivatea leh a nupui an lo thih hnu chuan a fapa Lersia leh Singaia leh an fanu te chuan an piah hmar lam khuaah Lal fa nei lo a awm a, chu chu an laichin hnai a ni a. Chumi bêl tûr chuan an kal ta a, a inah an va chêng a, a rokhâwm beiseiin. Tin, chu Lalpa nupui chu a dam mawh êm êm mai a, ran lu kimin an thawi tawh a, engmah a ang thei chuang lova.
Tin, a pasal hnênah mut hmunah hetiang hian a sawi a, “Lal kan ni a, ran te mai main min tlan zo lo a ni. Chuvangin keimahni mihring tungchho ngei hian inthawi ila ka dam ang”, a ti ta tlat mai a. Chutichuan, a pasal chuan “Dam kan duh si a le, a nih leh kan fahrawn awmpuite farnu hian kan inthawi mai a niang chu” a ti a. Chutichuan, Lersia leh Singaia feh hlân chuan an farnu inthawi nân an lo hmang ta a.
Chutichuan, anni fehbo hlâna an farnu inthawi nâna an lo hmang chu an thinrim a, anmahni chu han that ve dâwn se, Lal an ni si a, an thah ve mai an hlau si a, an insiam sawk sawk a, a zân a zân chuan an tlân chhuak a. Singaia chuan a pa Darbu bawm leh a thi bâwm chu a ak a, Liandova te khaw kawng lamah chuan a kal a. Kalkawngah rulpuiin a lo lem ta a ni. Tin, Lersia chuan a nau kalna lam pawh hre chuang lovin an piah hmar lam chu a pan a.
Lersia hi pa fing tak leh thil ti thei tak a ni a, a nau awmna lam chu a ngaihven reng a, mahse hriatna reng reng a nei thei lova. Nakinah chuan a va kalna khaw Lal kha a thi a, Lersia chu a fel êm avangin Lal atân an thlang ta a. Reiloteah chuan Lal ropui tak a lo ni ta a, nupui te pawh tam tak a nei a, fate pawh tam tak a nei a, chhui sen pawh a nilova, a thlahte hnam hming atân chuan a pa hming chawiin Saivate a ti a. Chuvang chuan tun thlengin Saivate tih chu hnam hmingah an chawi ta a ni. Lersia thlah te an ni. Amah a hausak êm avângin a fa tam tak pawh Lal ropui tak tak an ni vek a, Rêng Lal an tih thin pawh hi vai a ni lo, Lersia thlah zing a mi a ni. Tin, Tanhrila, Saivate Lal, tuna a hming chawia Tanhril khaw Lal kha Lersia thlah bawk a ni. A nunrâwn vangin a unau Reng lam Lalin an rawn titlâwm ta a nih kha. Tin, Lushai hovin Phuntiha in tih pawh hi Lersia thlah zinga mi a ni ngei ngei ang.
Tichuan Lersia chu Lal ropui tak a lo nih hnu chuan a nau chanchin kha hriat chianna a la nei thei lova. Mahse, thli chhêm thâwt angin Liandova te unauvin darbu leh thi an chhar tih thâwm a hre nual aniang, chu chu ngaihven tûrin a upate a hruai a, a upate pawh chu a thil tum chu a hrilh duh lova. Amah chu mi chhe ber angin a inchei a, thu tak hmuhchhuah a tum a, thlen in pawh a hmu zo ta lo reng a. Nakinah chuan Liandova te unauvin riak tûrin an sâwm ta hlauh a. An ina a luh chuan bungrua engmah, thi leh dâr han nei awm pawhin a hre lova. Chutiang ahnêkin puanthuah engmah pawh a awm lova, an sin lai nên mai chuan an riak a ni mai a. Chaw ei pui tûr tak ngial pawh an nei lova, ama chaw fun chu an ring tlâng ta a. Chuvangin a khawngaih lehling a, sepui chhuah tûr a pe ta a ni.
Hêng thu thlahtu bul chanchin hi Pu Hrangliana Rangte, Hmar miffing deuh mai hmar lam zawng zawng thlahtu ropui taka hmar tawnga ziaktu sawi atanga lâk a ni.
Saivate leh Chunthang chu inhlat (khua) tial tial mahse, unau annih chu tu’n an hailo.
Hetiangin : “Chhimah Chunthang, Hmarah Saivate: In man tam e, sial sawm in ngen e,” Hun rei tak thleng chu Khawlhring leh Vangchhia te hian man biah Se sawm hi an la man fo a. Vawkpa Sutnghak pawh hi duh hun hunah an talh mai thin. Inthawi nan an hmang ve meuh lo. Sial an chhun leh chu chu an ‘Thlahualna’ a ni ringawt mai. Hman thianghlim tak chu an lo ni ngei a ni.
Keini lam thlahtu te an ni a! Vangchhia/Khawlhring etc pangai (ti ma ang :D) chuan thlahtu te hi thui tak kan chhui thei thin. Hmar ho pawh an ni tho.
June 14th, 2011 at 9:04 pm
In tih rawk2 a post aia sei comment ani mai, kan thlahtu te lamah chuan hairehai 😉 😛
TS, Lawngkhara i tih khi “Sawngkhara” anih zawk hmel.
June 14th, 2011 at 9:13 pm
Pu H.V a ziah pawh ka lo save leh hmaks… hlawk thlak teh e.. zanin chu a huang pawna awm mah ni ila MLTP act ka bawhchhe tlat, naktuk ah chhiar ang. :-[ 😀
June 14th, 2011 at 9:21 pm
(@) Lersia chu D_auva te lam-hnai emaw ka’n ti dawn rawk a, Pu HV-a te lam-hnai a lo ni zawk a nih hi……
June 14th, 2011 at 9:26 pm
Chawngthu tobul chanchin kan chhiar dawn emaw tia!
June 14th, 2011 at 9:27 pm
Tuaitea, i rawn bei ngaihnawm thei hle mai ! Pu HV-a comment khi a ngaihnawm em em bawk..amaherawh chu ka chhiar hmain hmana mi 1 in post ai daiha thui mizo Israel chungchang a rawn paste tuar mai kha min ti hre chhuak a…han chhiar erawh chuan a belh chian dawlin College-a mizo elective zirlai leh lecturer ho tan a tangkai hle mai tih ka hmu chhuak….an la zir emaw zir tawh lo emaw Liandovate unau chanchin hi mizo folktales ah chuan a hlu ber pawl ani reng dawn tlat….. (Y) 😀 (D) (D) (D)
June 14th, 2011 at 9:32 pm
Lersia kha a vannei ngawt mai fahrah uanauvin an tilar a.
June 14th, 2011 at 9:32 pm
loneeagle26016 #14 Liandova te unau hi mihring awm tak tak an ni nangin an chanchin hi phuah belh a awm nual anih hmel. Rumliana te, Pu J.Manliana (Mankebaia) te pawh anih hi. Chhura pawh Varte ho thlahtu ni mahse phuahbelh atam zia hi, lung (stone/rock) reng angah mai hairehai (Y) 🙂
June 14th, 2011 at 9:36 pm
Pu Hv, ka source-ah chuan Phuntiha leh Tanhrila chanchin pawh a awm a nia aw!
June 14th, 2011 at 9:37 pm
A ngaihnawmin a bengvarthlak leh hle mai.
June 14th, 2011 at 9:38 pm
Mizo te hian 920-970 AD kan lo chhui thleng pha ve ani maw?
June 14th, 2011 at 9:39 pm
TS, thlahtu hmun kan ni hlawm a, kan chanchin chu record kan nei tha angreng khawp mai. (Y)
mach3 ziak kherlo pawh hian thlahte atangin mihring dam hun chhung nen a vel chu a chhui let theih viauin ka ring. Chhui hlat lutuk erawh chu a har viau maithei. Keini hi a kum zawngin ka pu (1890 – 1992) pu leh bak kan chhui lova, mahse thlah chhawng 10 + chu record kan nei ve thlap asin.
June 14th, 2011 at 9:41 pm
ha ha..chhiar tur zawk duhthlangin ka’n buai dawn alawm le, comment-na nge post zawk khi..
June 14th, 2011 at 9:43 pm
Pu Hv, Phuntiha hmingtak kha Telenpa a ni a. 1360-1480 AD laia mi a ni awm e. Ani hi Chawnmanga (Lersia thlah a nih hmel) thlah kal zela mi a ni. Tin, Tanhrila pawh kha 1239 AD vela mi a ni a. Lal intilal ve tak a ni awm e.
June 14th, 2011 at 9:45 pm
Mizo history chiang kuang zawkin kan hriat belh leh ta teuh mai. Good post. Amaherawhchu, kan ti hräm teh ang, AD 1500 hma lam anih rin har ka ti hle mai. Luseia te, Thlahpa te, Lersia te AD 900 vel a awm tur anga chhui luh vek hi risk rau rauah a ang lo deuh em aw?
June 14th, 2011 at 9:46 pm
TS #22 Lersia thlah ni e. Tanhril lal Tanhril pawh kha Lersia te nen thlahtu hmun “Reng” tho.
June 14th, 2011 at 9:49 pm
Pu HVa leh Pu TSa (Y) , in va hre tha ve le, a dang pawh lo ti leh zel teh u, kan lo nghak zel e :-$
June 14th, 2011 at 9:52 pm
Post a ngaihnawmin bengvarthlak hle mai. HV-a comment pawh thui viau na’nga a ngaihnawm e. An veng a hlat teh lul nen hmanlai thil a hre riau mai ka ti! A awm hla hla hi an ‘zo’ emaw tih tur a ni mai a…! Lawmawm e.
June 14th, 2011 at 9:56 pm
A va tha ve,Liandova leh Tuaisiala hian Lersia chanchin hi a hliah fo si a.
June 14th, 2011 at 9:56 pm
Post & comment a va tha ve le! TuaiSiala sawi leh HV sawi hi han khaikhin neuh neuhin a inhlat lo khawp mai. Unau thusawi mah a dang an ti thin a, an sawi dan dang deuh hlek mahse a inpersan em em chuang love.
June 14th, 2011 at 10:01 pm
@PK: Ka comment fo tawh angin a ziaktu hian kan chhehvel lehkhabu a rawn nasa a. Hmanlaia kan mi ropuite kha hnamdang leh keini aia ziak leh chhiar thiam hmasa zawk, record nei tha zawkte nena inchiahpiah an ni. Ka sawi awmzia chu, tuna kan awmnaa an awm hmain keini aia hnam fing hmasa zawkte hnaia lo khawsa an ni a. Chu’ngho thlahtu leh kan thlahtuten inlaichinna an neih thin avangin, an thlahtu chhuinaah kan thlahtute chanchin a tel ve thin a. Chu’ngho thuziak atangin kan thlahtute chanchin tam tak kan hre thei a ni.
June 14th, 2011 at 10:08 pm
#16,Pu HV , unau thawnthu sawi pawh a dang an tia lom, engmah written a dah kha awm hek lo le….a phuah belh thiam thiam sawi kha ngaihthlak nawm mai si a….belhchian dawl lo fu fu chu a tam ngawt ang…. (Y)
June 14th, 2011 at 10:10 pm
@Tuaisiala, i thuziak reng rengah hian punctuation i tidik thlap thlap mai a, i ngaihsanawm ka ti khawp mai. Chhiar a hahdamthlak bik tlat.
June 14th, 2011 at 10:15 pm
HV, Reng i tih hi Riang/Tuikuk kan tih nen hian a inang em? Nge lal tihna lam hawi zawk hi le? Tripura Reng lal kan tih nen hian an danglam deuh lo maw?
June 14th, 2011 at 10:15 pm
Thil pakhat – Hetia ka rawn post hian a dik ber tihna a ni lo va, a dik ber ka hre bik chuang lo. Pawmawm deuh erawh a awm tho va. A lo dik tawk lohva a dik zawk hriate’n an hriat dan an rawn thawhte hi ka duh khawp mai. A kimchang lo deuh a niha kimchang zawka rawn dah te, mahni hriat ang angte’n thawhkhawm ta ila. A thu lai ber chu chhiartute-ah a lo lang thei mai dawn a. Chuvangin ka post hi a dik zawk hriat duh vang te, record nei tha zawkte cho chhuah nana ka duh vangte-ah min lo ngaihsak hram dawn nia. A chhunzawmna a rawn chhuak vat turah ngai ang. Post a tam vak loh kha maw.. He post erawh a pawimawh zawka chu a ni tho mai.
June 14th, 2011 at 10:18 pm
@Pu Muante, lal tihna a nih hmel. Ka lehkhabu-ah pawh Reng ti-a dah a ni hlawm a, bracket chhungah ‘lal’ tih chu a awm zel tho va. ‘Rengpui’ tihte pawh a awm e.
@Aputea: Ka lawm e.
June 14th, 2011 at 10:29 pm
Lersia se chi thatzia sawi nan – nu tè reuh te, chawrche ve takin fa tha pui2 an neih hian “Lersia se chi tha ang mai…” an ti thin. Chhang zing tak sawi nan pawh an hmang bawk.
Tuaisiala paws awm tak lah ni a!… (Y)
June 14th, 2011 at 10:39 pm
Van ngaihnawm reuh e.. Liandova te unau chanchin min hrilh hian ka tetlai chuan ka mittui hi a parawl kuang zel..tunah pawh hian insum har ka la ti fo thin.
June 14th, 2011 at 10:46 pm
lersia hi a tak tak ah ka hmu tawh tlat in ka hria.,
June 14th, 2011 at 10:49 pm
muante #32 Reng chu Lal, chief aia lalram zau/ropui te anni hlawm.
Hei hi Lersia thlah Reng lal telna thlalak ka neih ve a ni.
http://i56.tinypic.com/2el86zb.jpg
Sitting from LR: Kairuma Biate lal, Thanruma Bawlte lal, Khamliana Lungleng lal, Suakhnuna Tachhip lal,
Standing LR: Lalluaia Reiek lal, Hrangvunga Tripura Reng lal, Hriat loh.
June 14th, 2011 at 10:49 pm
Sawitur ka nei ve lo…:)
June 14th, 2011 at 10:52 pm
Pu Hv, i thlalak chuan eng emaw ti zawng takin ka lung a tileng hle mai.
June 14th, 2011 at 10:55 pm
ah-ha! Chawngthu hi chu kan heti tlat!
June 14th, 2011 at 11:06 pm
A ngaihnawm zek, TS leh HV te hriatdan pawh an inzultha khawp mai. Han awihlo dawn ngawt ila, a aia awihawm zawk pawm tur ka hre chuang pawh a ni si lo. Mahse kum a bawr (circa/decade) vel zawng pawh nilo a dah thlap thlap khi chuan a ti ho deuh, keimah bik ah chuan, a chhan chu eng written document mah a ziaktu leh chhuitute pawn an nei awm der mai silo a, tang viau mahse an neilo tak tak dawn si a.
Mihring a inthawite a lo awm reng mai khi ka hriat vawi khatna. 1239 AD a Tanhril Lal pawh khi, tun a Aizawl bul Tanhril khua hi a nih chuan Thlangtlak hma kum 500 daih a ni mai si a, ka la man mailo deuh bawk a. :-S
June 14th, 2011 at 11:09 pm
#38, post ka la chhiar lo a, comment atangin comment ve leh tawp te’g.
Zofate Reng lal ber chu Chawn Bika a nia, kum 1910 khan Tlaisun(Sumpui) ah a thi. Zahau ram lal te, Zahngiat ram lal te, Sim lal te, Chhakchhuak/Hualngo lal te, Laizo lal te, Tiau thlanga lal thenkhat te’n a hnenah chhiah an pe. HV-a album ah a thlalak a awm
June 14th, 2011 at 11:19 pm
Reng lal hi ka hriat dan pawn Burma ram chhung ah a ni zawk, Tripura lam nilovin. Mauruangi pasal Vai lal pawh kha Burma ram chhung a ni zawk ti pawl an awm. Burmese dynasty ah pawh Anurag a lang tlat reng a ni.
June 15th, 2011 at 12:04 am
A ngaihnawm hle mai. (I) (Y) (I)
June 15th, 2011 at 1:40 am
zoho #42, Kum lamah chuan i sawi hi ka ngaihdan a ni. An tu tu tu…. leh chhawng te emaw atang chuan a vel awm te chu a hriat theih mahna, mahse a dik ang thlap2 a dah chu a fuhlo ka ti. Keini ho record kawlah chuan a kum reng dah a awmlo. Entirnan, kan chhungkuaah bik phei chuan 1860+ a chin chauh kan nei.
Mihring hmanga inthawina khi Hmar upa emaw Saivate bik ngat phei chuan an sawi thei deuh vek ngeiin ka ring. Ka sawi ang khian, an va belha te kha lal an ni a, lalnu ber ran lu kim pawh a an inthawi hnuah dam theilo ta kha chuan, an naupang enkawl te kha dam nan a pasal hnenah a ngen a ni mai. Midang in an ti ve thin tihna a ni chuanglo.
Lusei ho history ah pawh lungphun ngheh nan mihring nung chunga phum te pawh an awm tho a (Sibuta), mahni farnu se chhuna chhun zuiin.
June 15th, 2011 at 1:41 am
Zoho, Reng lal chu Burma, Tripura leh Manipur ah an awm. #38 a khi Tripura ami pic ka neihchhuan chu.
I sa lo ha hi maw?
June 15th, 2011 at 1:46 am
Lersia Chawngthu anga ziak hi ka haw kher mai, Saivate ho ngat phei chuan an ter theilo khawp ang le!
Saivate fate ho Lersia te ang Hmar lal bel ho kha tunah Saivate inti an tam mai, a then chu Faihriam/Faihriem inti te pawhin Fai=hnam Hriam= thianghlim. Kan hriat tur pakhat chu Saivate fa emaw, Lersia te thlah zawng2 kha Reng lal an ni veklo, tam tak lal ropui tak takin an awm a, lal ve talo pawh an awm tho.
June 15th, 2011 at 3:45 am
A va ngaihnawm ve, Naupan lai min ti hrechhuak rum rum mai a. 🙂
June 15th, 2011 at 5:50 am
han chhunzawm la mawle….. (Y)
June 15th, 2011 at 5:56 am
Phek thar..
#50 Maisek, a chhunzawm reng hi
June 15th, 2011 at 8:05 am
@Lersia, in tive ziah mai, ka zak deuh tawh a nia aw. . . Tak taka, a ngaihnawm in ava tha tehlul em. . .