Archive for the ‘Mizo Society & Culture’ Category

Zo-business model leh Zo-inflation (Dichotomy of Zo- culture and economy)

Friday, June 7th, 2013

Ka thiam zawng ni miah lo, Zopa sumdawnna kalphung leh thil man sang zel in kaihhnawih dan THEORY hi ti hian ka han sam kual vel a. Economist emaw eng management diploma nei emaw ka ni hek lo. Zopa tawnhriat atangin ka rawn chhawp chhuak dawn a ni.

Zo-Business model ~ Sumdawnna kawng a kailawn kan pen dan

1. Hausak thut: Hei hian hausak thut chakna atangin kut hna emaw sawrkar hna emaw min hmuh hniam tir a. Kan rilru a lo lut hmasa ber chu sumdawnna a ni. Chu chu a saptawng tak chuan business an tih ang hi a ni , entrepreneurship an tih ang hi a kawk pha lo a ni. Innovative ideas lam aiin hlawk tumna rilru profit oriented nen bul tan a ni thin a, bul tan nan erawh sum lu a ngai!

2. In tih hmuh: Zo business hi intih hmuh kalchar atangin a lo chhuak a tih theih awm e. A hlawk a ni tih proved sa ngei kan bawh thin. Hmanah chuan sipai an luck a, a hnu leh ah chuan driver an luck leh a. Keini thangthar ho zingah chuan engineer leh doctor ten ngaihsan an hlawh ber awm e. Vanduaithlak takin zirna lamah hian kan thatchhe ve hrim hrim tih chu ka awih chiah loh avangin kan zirna kalphung (education system) dik loh ah puh ta I la. Ngaisang viau e ti lo chuan hna bul tan nan chuan thenawm te loan a lei taxi tangin sumo atangin truck leh JCB thlengin a niang chu kan intih hmuh a. A chhan chu, hnathawh kan tum lo va, thawh tir kan tum vang a ni.

3. Pawl din (association): Hei hi sum lu kan lo hmu a nih pawh in kan rahbi next a ni ve hrim hrim a. Damdawi zuar kan ni emaw mutia kan ni emaw union leh democracy inhmeh zia kan hrechiang ah ngai ta I la. Rei vak lo ah pawl kan din thuai thin. A nei ngah deuh an thu tlangpui. (more…)

Posted in Economics, Mizo Society & Culture, Mizoram, More than words, Opinion | 20 Comments »

Kan inneih dân hi

Friday, May 31st, 2013

Mizote hian tûn hma chuan inneihna hi urhsûn ve viau ṭhin mah ila, kan pi leh pute lo tihdân kha a zângkhai thei hlein ka hria. Khawthlang culture thlipuiin min nuai hnu hian Mizo tihdân leh khawthlang lam tihdân kaikawpin a ropui thei ang ber leh a hautak thei ang berin inneihna kan kalpui ta. Culture chi hnih tihdân inkawp a nih tlat avangin a hautak lo thei lova, a eng emaw zâwk zâwk kan paih phal si loh chuan a vau tumbu pawh kan khawrh tel ṭeuh a ngai ṭhin.

Tûna kan inneih dân kalphung en hian sum leh pai hautakzia te, kohhran mipui kan tihhahzia te, chhûng khat laina tâna phurrit kan siamzia te, ṭhiante tha leh zung kan sên raltîr hnemzia te hi chu sawi lova lum ni ta sela, sawi pawh ka tum hek lo. Ka sawi tum tak zâwk chu, HLIMNA NI ni si, a inneia te tân hlimna tûr hun awm mang si lo hi ka vei a, ka rawn hring chhuak ta a nih hi. Vai pathian aia hmaa thawh a ngai a, khuan-te-vîk pawh a khuan hma aṭangin buai rêng rêngin hun kan hmang a, thawmhnaw a ropui leh to thei ang ber kan inbel a, make-up a chhah thei ang berin kan invawm bei ṭhin. Ruah phing-phi-siau pawh si se, a bum theih chhûng chu bum kan duh a, kan hlau dui tawh ṭhin; thli thaw hlek se, kan hair-style a chhêm chhia ang tih hlau rêng rêngin kan rilru a hah a; ni lo sa se, thlan a tla anga make-up a tipherh ang tih kan hlau leh si. A hahthlâk a ni ti rawh u?

Inkhâwmnaah a urhsûn thei ang berin hun kan hmang a, chham sual kan hlauh ang ngeiin a ṭhen chu kan han phun sual khut a. Mipuite lah hi hlim avanga nui ni lovin nuihzat type-in kan han nui huk a. A inneia te tân hian inneih inkhâwm chhûng darkar khat pawh tling ṭha ṭhum lo hi chauhpui hnawkna tham a tling âwm e. Pastor-te lah hi mi tam tak an inneihtir tawh avangin inneih kalphung an thehlei thing thiam ang zel a, chutih rualin ‘he mite hi an vawi khat inneihna a ni’ tih hre lo niawm fahranin eng kim zei êm êm vek tûrah an ngai emaw ni. Rehearsal-naah te lah hian an han sawi zung zung a, vawi khat vêl an tichhin thuak thuak a, bel hle tûra an ngai nghâl ngawt te hi a inneia te tân rilru hahthlâk deuh tûr asin. Vawi hnih vawi thum innei tawh tân chuan thiam leh zei taka chêt vêl pawh a awl mah na; mahse, a tam zâwk te hi chu vawi khat inneihna an ni ngei âwm si a!

(more…)

Posted in Mizo Society & Culture, Opinion | 20 Comments »

Hmangaihna hi enge a awmzia dik tak?

Monday, May 27th, 2013

Hmangaihna hi a saptawng takin ‘verb’ a ni emaw ‘abstract noun’ emaw pawh lo ni ta se, a Mizo tawng zawngin i han hrilhfiah dawn teh ang… phur fe fe in lo awm em? :P

Pu Lalhmingliana Saiawi chuan hmangaihna chu… ‘.. a chhan leh vang chu engpawh lo ni ta se la, kumtluang a daih chuan hmangaihna a ni mai’ a lo ti a. Mahse, hmangaihna a hrilhfiah a ni lo, hmangaih chhan leh a outcome/ results chungchang a ni a sawi ni!

I hmangaih em em a, a tan chuan i neih ang chhun chhun papawr kan pawh i ui lo a ni thei, si ar lak i huam lo a nih pawhin fur ruah tal do chu i inhuam ve ngei turah ngai ta i la…. ‘Ka hmangaih che a sin’ i han tih zawh chiah hian enge chhanna i beisei ve le! “Kei pawh in ka hmangaih che a sin” a lo ti bawih hnap emaw “Ka lawm hle mai a” a lo ti a nih pawhin a ri i ngaithla tawh lo ang, a hmui phun atangin i focus ang a, a mitmeng i mit sir pah ang.

Chutah chiah chuan suangtuahna ramah i lut kual ang a, zan thla eng hnuaiah tu dang ngai lo ten lungrual a leng dunin, zan dang a awm leh dawn tih hre lo in lungchim takin i kuah zui vawng vawng mai lo maw? I han thang harh a, a chhanna thluk chu eng key nge tih i han van ruai a, Minor nge Major key tih chu i thinlung guiter chuan i han perh chhin ve la. A tapah chuan eng key pawh lo ni ta se, a famkim lohna ni a i hriat ve ang chhun chhun pawh kha, a ti famkimtu ah an lo chang hman tawh si! “Naktuk hi ni lo mai se” i ti rilru em?

Mak tak maiin a tuk khua a lo var a, a ngaite bawkin hmangaihna hi enge ni ta? tiin tapchhak tlawh tur i neih loh pawhin thenawm hnai kuhva dawr bang tlawh chhanin i khup i sai hlarh hlarh tawh mai lo maw? Zan lam a chiang viau si kha a tuk a lo thlen chuan zanin ah min la hmangaih tho ang em? tih i dawn zui vawng vawng a, zing chaw hmeh anthur tlak hang chauh a lo ni nen, vai buhfai urh rim nen harsa ti takin chaw tlang i lem tawk tawk in ka ring! (more…)

Posted in Luangliam, Mizo Society & Culture, More than words, Opinion | 8 Comments »

German Ral Run

Monday, May 27th, 2013

Written by Vawmphunga

Indopui hmasa (1914-1918) vel laia kan Mizo tlangvalte French ram kal chanchin Pu J.F. Laldailova’n (L) tha tak maia a lo record thap mai hi a hluin a ropui kan ti tak zet a ni.

Mizo tlangvalte hi Aizawl atangin Silchar ke in an kal a. Duarbon phai an thleng a, sihal zan vak tin tur an hmu a, an han au khum ta ruih ruih mai te leh Silchar atanga an rel chuang mak an ti lutuka, nui ni silo tap ni bawk silo, zai pawh ni hek lovin an au ta chuah chuah mai a ni awm e. Bombay an thlenga, tuipuiah lawnglian chungah France ram an pan ta a ni. Han chhiar teh u le.


As told to JF Laldailova

Lawng ruak lianpui “Akbar” an tihah chuan leihlawn indawh-ah kan kal kai chho ta nguah nguah mai a. “Life Belt” an tih, thing laimu zang chia an siam tuia pil theih lohna tur hi min pe theuh a. “Hei hi eng tik lai pawhin keng rawh u, lawng a keh palh hlauh pawha in invenna tur a nih hi,” an ti a. Mi 1,500 lai lawnga kan han luh hnu chuan lawng chu tuiah a lo inphum hniam ta deuh a. Kan pawla mi Sawleng khua Khuaia chu thlem ngaihna awm lek lo hian a tap ta chiam mai a. “Tukverh leh vaukam lungrem inzawl dan khi ka chhinchhiah kiau a, lawng hi a la pil tial tial a ni. Hetianga mi tihhlum tum tho tho si engati nge kan chhungte’na kan ruang an hlawm phakna hmun Aizawlah khan min tihhlum law law lo ni? Ka lung a va awi lo tak em!” a ti thin a. Darkar khat lai hnu pawha a la pil tak lohna chuan a thlem ban theih ta chauh a ni.

Vaukam atanga khawpui lan theihna mel khat velah chuan kan lawng chuan min tawlh chhuahpui ta a. Chutah chuan ni khat lai kan cham a. A tuk leh tlai lamah chuan lawng chhungril chu a ri ta tlut tlut mai a. Buh in-thumrawn ang deuh hian thawm a nei a. “Lawng a kal a ni e,” an ti a. A chhunga awm tan chuan a kal tih pawh a hriat si lo. A nakinah chuan a chhawng chungnungah chuan ka han leng chhuak ve e, ka ti a. Khawpui kha han hmuh leh mai ka tum ngawt a, tui hlir, tui hlir a lo ni mai si a. Lehlam ka va thlir leh, tuipui chunga ni tla tur hi amah chuahin a lo awm ta luang luang mai a. Khawmual reng reng a lang ta lo va. Kan piah lawka sairawkherha perh phak awm lekah hian kawlkil chu a lo awm ta ruih mai ni hian ka hria a. Ka rilru a mangang ve ta a. Aizawl Chanmari pheia min tah hawm hawm lai ka hmuh te khan ka nuih a za mai a. Tuipui zau -a kan han kal ta meuh chu min lo tah leh ta se, “Ka pui ve mai awm mang e,” ka ti rilru a.
(more…)

Posted in Books, Copy Paste, Information, Mizo Society & Culture, Mizoram, Pictures, Travel | 10 Comments »

RAMÂR HMANGAIHNA

Friday, May 24th, 2013
Tho hreh takin khumah ka let ka let a, âr a rawn khuang chiah a, barakhaih ang mai in khumah ka ding ta hluai a. Ârpa ka ngah tehreng nen, chu Ar khuang danglam bik na chu enge?

CHU ÂR CHU: Zing tina khuang thin, tuktina chaw ka pek, ka duat em em, ka ar zinga ka ngainat ber a ni, fa chuam anga ka enkawl, fa tlumber anga ka duat a ni. Tukkhat chu kawhmawhbawlin âr dang a chuk chiam mai a. Chaklo leh naupang zawkte bula awmdanmawi zirtir ka duh avangin ka arpa huaiber bulah chuan ka khung lui ta a. A hlau ngang mai!! A lu thukru in bih ruk a tum a, pakhat zawk lahin dimdawihna tel map lovin a mawng ah tak mai chuan a pet ta lauh lauh mai a. A sualhuai zawk ta na na na chuan a nawp ta nek a, a hnehsawh ngei mai. A râk teng tunga, ar dang hriat ah tlawmzawk nih thu puangzar in a iak ve ta vak vak mai a. Ar dang ho paw’n an lawm vang nihmiang an lo kawkawdak ve noh noh mai bawk a. Khami tuk kha chu kan chhung kan bengchheng ngei mai!! Chuan eng tin zel?

TLÂWMAH A LA: Tlawmzawk nih chu a la na ngang mai!!! Ka’n la chhuak chiah chu, a zum zât mai a, Âr dang bulah pawh awm duh miah lovin, âr la dang lah a ngaihsak tawh hek lo, a sim chiang hle ah ka ngai mai a!!! A tuk khua a lo var a, a khuang ka hre ta hauh lo mai, ka zawng chiam a, ka beidawng der a ni!! Khawi lai ah emaw lo thi palh a nih takin ti in chhung chhungin thenawmte ramah kan zawng luih luih a. A ruang rêng hmuh tur a awm lo a, a thawm lah hriat tur a awm tawh hek lo!!! Pûâl lenga thlangtla an sawi ang vang vang in a reh ta vawng vawng mai a ni.

KA LUNG A LENG: Thla hnih a liam. Tuktin ka tukverh bianga thlawk kai a khuâng âl âl-a min kaitho ziah tu, ka hmel a hmuh apianga thian te tlansan a min pan dat dat thin, ka âw a hriat apianga khuan chak ziah mai, ka Pisa ban hun awm vel a rawn haw ve ziah thin a ni. Mahse, Tunah chuan a awm tawh lo, ka khua a har ta takzet mai!! Ka ngaih em avangin zingah te hian a lo chhâwn mial takin ti in veng mawng lamah te ka zuk khuang ru vel thin a, a chang leh arnu kak ang hian ka kak ve chiam chiam mai thin!! Hmelhriat ten “U Zra kan huan ah a rawn khuang thin, U Zra hi tun lai chu a kâk vak vak zel” ti a an sawi hlau chung chungin, KTP leh YMA a ka OB nihna hre ran in a rukin rei fe chu ka khuang ru ta tang tang a. Mahse, Thla khat a liam a, a ngaihna a awm tawh ngang lo, a tawp nan ti in Chhingaveng nena kan in ri na ah ka ngam tawka ringin, ka va khuang leh hrâm a. Ka âr chu ka mangtha zui ve ta nge nge a.

(more…)

Posted in Lifestyle, Luangliam, Mizo Society & Culture, More than words | 8 Comments »

DOTCOMMERS UNAUTE,IN PUIHNA KA RAWN DIL TAWP E

Thursday, May 23rd, 2013

Mizoram tui liak pha nih ve tawh loh chuan chakkhai lam te pawh a harsa ta talh mai. In hriat zawng anih chuan min lo comen sak hram teh u. Internet a ka zawn lah chuan hmuh mai tur a awm tawh si lo.

ka zawhna chu heihi ani e,
Mizo ten sava chang chi hrang hrang Vapual Chang, Vaki chang leh adangte an khim hi a awmzia min hrilh theih chuan ka lawm khawp ang


In chhanna nghaktu
Tebonga (U)

Posted in Mizo Society & Culture | 12 Comments »

Zo Hnam Tranrualna leh Pumkhatna Solution

Tuesday, May 21st, 2013

Chhiatna kan duh em?
I unau nen I indo duh em?
Mahni indo hnam chu an ding chhuak ngailo (Isua) tih hi I pawm lo vem ni?

Hmalam hun kan thlir thiam a kan hmuh thiam chuan, khi zawhna pathum kan chhanna chu ‘aih, aih leh pawm e‘ tih ani ang, chhiata tlukral kan duh loh chuan.

Zo/Zos hnam hi khawnge a tlanbo tawh ang khawvel indo se?

Han dawn teh, Khawvel buaiin min do se, unau keini Zo hnam hi mahni leh mahni intibuai emaw inremlo leh inhaw bawk ila, Mizoram a awmte chu khawi lamah nge an tlan ang? Chhak lamah lah an lut thei awm si lo, Bangladesh lamah lah chuti bawk, tin Assam lamah lah khawvel buai a min do ni bawk si chuan Chinki ti a min ko thintu hnamdang Vai ho in min lo chang reng dawn sia khawnge in tlan ang, aw ngaihtuahna neilo te u???

(more…)

Posted in Invitation, Mizo Society & Culture, Mizoram | 33 Comments »

Zu han in tak loh tawp mai hi chu -III !

Monday, May 20th, 2013

Zu chungchang thu bawk chu han chhunzawm leh ta ila, naupang tualchai rual ka la nih lai khan ka pa khan  heti hian zu hi a sawi mawi thin a. “Ruh nei hlei lo, hrawka tui si hi chu, sim ka tum lo” a ti hulhual mai a ni. A sawi mawi dan leh thil han fak vel dan pawh a lo thiam nameuh mai; chuvangin kei pawh hian ka pa tui tih zawng tawh phawt kha chu tih ve turah ngaiin, ka ti ve nghal zel ta mai a, ka lo chhun fuh fak hle zawng a lo ni.

Ka nu lah khan zu a sa awl lo mai bawk a, rum tawk el awla zufang a sak apiang phei kha chuan, puar nalh khawpin ka hawp bawrh bawrh thin a ni. Chutiang chu tette atanga ka lo chin dan anih tlat avangin, “Zubel bul atanga seilian,” min lo ti tawk pawh an awm ta ve ang; nimahsela thudik lem harsa tak chu a ni na vang vangin ka ngaizam thei tho mai.

Uisa thung erawh hi chu ka thisen hian a ngam ve hlawl loh avangin han ei enah pawh ka en thei lovin, ka ngai lo law law a ni. Chuvangin a tui leh a phak dan pawh ka la hre ve lova, dawt ngaihna pawh ka hre bawk nahek lo. Kum 50 the meuh zu lo in tawh tan erawh hi chuan zankhat thil thu a zu in han sim tak thut mai zet erawh hi chu a awlai lovin, a mi nghawng pawh a na salh salh teh reng mai.

(more…)

Posted in Mizo Society & Culture | 12 Comments »

Mizo ka ni lo.

Saturday, May 18th, 2013

Naupang te ka nih aṭangin ka nu leh pa-in Mizo kan ni an ti ṭhin. Ka chi pui te pawhin Mizo kan ni an ti ve bawka, Mizo emaw in tiin kum tam tak ka lo hmang ral ve ta reng mai. Mahse Mizo ka ni lo tih ka hre ve ta.!

Mizo chu tute nge ni?

Mizo chu Mizoram,India-ah a piang ngei tur a ni. A nu leh pa pawh chuta piang an ni ve ngei tur a ni. Lusei ṭawng an thiam ngei bawk tur a ni. Chutiang an nih loh chuan Mizoram mi nihna( Indian Sitizen) nei mahse an nu leh pa te thlenga Mizorama piang an nih loh chuan hnawhchhuah an tawk leh tho tho. Mizo-ah chhiar an ni chuang lo.

An nu leh pate aṭang renga Mizorama piang leh sei lian an nih a, zo hnahthlak an nih bawk chuan Fanai, Bawitlung,Hmar,Tuallawt, Ralte, Khiangte, Tlau, Colney etc. ni rawh sek sek Mizo-a ngaih vek an ni.

Burma mi Lusei dik tak Chhakchhuak( Hualngo,Hualhang,Hualhnam,etc.) pawh ni rawh sek sek kan pi leh pu te thlenga Mizoram-a piang an nih loh chuan Mizo-ah ngaih kan ni thei tak tak lo. Heng Burma rama Fanai, Bawitlung,Tuallawt, Zahau chu sawi loh kei ni Hualngo ho tak ngial pawh Burma mi tih kan ni tho tho. Lo intih Mizo vak-in awmzia a nei thui lo ṭhin hle.

Tunge ka nih?

(more…)

Posted in Mizo Society & Culture | 45 Comments »

Nu Lehkhathawn. (Mothers’ Day Pual)

Monday, May 13th, 2013

(Admin note: Sorry, nimin current a mumalloh avangin kan rawn online theilova, a tlai tawh deuh na in kan rawn chhuah tho e)

Ka fa duh tak,

Ka kum tea lo tam ve tak avangin, ka tawng te a lo fiah ta lo deuh a, ka sawi ngai I hriat loh ka hlauh avanga ka sawi nawn ka sawi nawn anih pawhin, min hrethiam hram ang che. Tawng I thiam tirh I la tawngfiah theih hma si a, I duh zawng ngen a, I sawi ngai I sawi I sawi thin lain dawhthei takin ka lo ngaihthlak sak thin che kha.

# Ka khup te lo chak lovin, ka lo tlu naih naih palh anih pawhin, I naupan laia I tlu tur venga I kuta ka chelh thin che kha hre chhuak ve thin la, I tlu palh I tah bai bai chang a, hmangaih leh duat taka ka kaihthawh thin che kha.

# I hnaah buaiin, I nupui/pasal fanaute tan I hun awl hman zawh I thlahlel tih pawh ka hria e. Ka thusawi hmanlai leh thing ve tak tak te chu min ngaihthlak sak ve hram thin la. Tawng I thiam hma leh I thiam tirh a I thusawi hriat thiam tuma dawhthei tak a ka beng ka dawh hram hram sak thin che leh, ka hun ka pek thin che kha hre rengin I hun min pe ve hram hram thei ang em?

# Ka lo upat tak avanga mahni taksa pawh thunun tha hlei thei lova, khuma zun ka cheh mai mai anih pawhin, I naupanlaia I zun leh ek hmangaih taka ka thiar sak thin che kha hre rengin, min hau mai lovin, min then/sukfai sak hram hram thei ang em?

(more…)

Posted in Lifestyle, Luangliam, Mizo Society & Culture | 7 Comments »

« Older Entries
Newer Entries »