Mizo ṭawnga ziah zawm leh zawm loh tur te-II

February 23rd, 2012 9:00 pm by TuaiSialA

Mizo ṭawnga ziah zawm leh zawm loh tur te chhunzawmna

A hmasaah khan prefix kan han thlur bing deuh va, tun ṭumah chuan suffix kan zir leh dawn a ni. A sei deuh naa, thiam tum tak tak tan chuan a ṭangkai viauvin ka ring.

Suffix: Suffix hi thuhnungbet a ni mai. Mizo ṭawnga suffix-te chu — a, ah, awm, in, mawh, na, pui, sak, san, te, tê, thlak, tir, tu, zawng leh zia te an ni. Suffix reng reng chu a hmaa thu nen a inzawm tur a ni, tih chu kan hre ṭheuh awm e.

1. a : Part of Speech-a thu hrang hrang tawpah ‘a’ hi suffix a ni thei vek a. A nih theih dan chu hmun leh thil leh thu-ah ‘a’ chu hman a ni. A fiah zawk nan entirna han siam den den ila.

Noun: Aizawla awm ka ni/Nulaa chhiar a ni ve tawh.
Pronoun: amaha, anmahnia adt.
Adjective: nalha, ṭhaa adt.
Verb: biaa, chenga adt.
Adverb: a loh a luata, eng lai pawha adt.
Post position: chunga, hnuaia adt.
Conjunction: naa, avanga adt.

2. ah : Postposition a nih chuan a hmaa thu nen zawm zel tur a ni. A hnuaia mi ang hian.

Noun: Delhi-ah ka kal dawn.
Hmangaihnaah hlimna leh lungngaihna a awm.
Pronoun: Amahah innghat phawt mai ila.
Keimahah hian sualna a awm nge awm lo.
Adjective: Pangpar varah rannung a awm.
Hmun faiah tho a tlem.
Verb: Palaia kalah chuan ani hi a ṭha ber.
He thing hi zaiah a va îtawm ve.
Adverb: Tun laiah mi an rui buai duh tawh lo.
Duh luatah ka fiam sual che.
Postposition: Chungah, bulah adt.
Interjection: A khaihah!

3. awm : ‘Awm’ hi hetiang chi-ah hian suffix a ni ṭhin — awihawm, châkawm, fakawm, ngaihawm, hlimawm, hmuhsitawm, lawmawm, muanawm, ninawm, peihawm, sitawm, thlaphanawm, uiawm, zahawm.

‘Awm’ hma lama thute khi verb a ni vek a, ‘awm’ a han beh hian verb chu a rik danah emaw, a sipel-ah emaw modified form a ni vek a; a han beh hnu hian thumal thar a lo ni ta a, verb ni tawh lovin adjective a lo ni ta vek a ni. Hetiang chi hi a sei pawhin a tawi pawhin inzawm veka ziah zel tur a ni.

4. in : ‘In’ hi pronoun (you) emaw, verb (drink) emaw, noun (house) emaw a nih chuan a hranga ziah zel tur a ni a, a nih loh chuan suffix a ni a, a hmaa thu nen zawm ngei ngei tur a ni.

‘In’ hi Part of Speech tina thu hrang hrang tawpah suffix a ni thei vek. Suffix rau rauvah pawh ‘in’ hi lamrik dan chi hnih a awm. Chu chu ‘innei’ tiha ‘in’ rik dan leh ‘tui in rawh’ tiha ‘in’ rik dan a ni. A beh dan chu entirna han siam leh ila.

Noun: Thlawhtheihnain em ni in zin?
Pronoun: Keimahin ka lo sawi fel ang e.
Adjective: Tiang sei berin vaw rawh.
Verb: Zaiin ka fak zel ang che.
Postposition: Ka vanneih asiamin ka hmu leh
Adverb: Fimkhur takin thil ti ṭhin rawh u.
Conjunction: Ka han tum zet nain ka ṭhulh leh a ni.
Interjection: Tehlul emin!

5. mawh : Suffix-a hman ‘mawh’ hi harsa, khirh, duh lo, thei lo tihna lam a ni a, a behna thu nen zawm zel tur a ni. Hetiang hian an hmang ṭhin — awmmawh, dammawh, ngaimawh, hmumawh, ṭawngmawh, tihmawh adt.

6. na : ‘Na’ hi natna avanga nâ te, thil nâ (thaw nasa) te, hnang nâ te, chuti na na na tih ang chi-ah te, zawhnaa ‘na nge’ tih ang chi-a ‘na’ hi suffix a ni lo va, zawm loh tur a ni.

Verb thumalah ‘na’ a beh chuan noun-ah a siam a, verbal noun an ti a; ‘na’ chu suffix a nih avangin a behna verb nen zawm ngei tur a ni. Entirna — awmna, duhna, fakna, ngaihtuahna, lawmna, thihna adt.

7. pui : ‘Nui’ lamrik dan anga ri, ‘pui’ hian amahin awmzia a nei lo va, suffix-ah chauh hman a ni. A hnuaia mi ang hian.

Verb: awmpui, duhpui, enpui, hriatpui, kalpui adt.
Adjective: hmingthanpui, sualpui, ṭhatpui adt.
Adverb: ngawih bopui, ṭhut muanpui, kal sawnpui adt.

‘Pui’ hi verb thumala bet a tam ber a, adjective-a bet a awm nual bawk a, adverb-a bet pawh a awm ve zeuh zeuh. Verb leh adjective-a a beh chuan ziah zawm vek tur a ni a; adverb-ah erawh chuan amah adverb thumal hrim hrim hi inzawm lo sa a tam avangin zawm vek a rem ve lo; a lamrik (syllable) hnuhnung ber nen zawm zel tur a ni thung.

8. sak : Thil sak ni lo, in sak ni lo, verb-a bet chi ‘sak’ hi a têltu hnen lama thlentir zawng te, a hnen aṭanga la sawn zawng te leh a awm loh hlana a aiawh zawng te-a ṭanpuina sawina lam a ni a, suffix a nih ve avangin a behna verb nen zawm ṭhin tur a ni. Hetiang hian — ahsak, biaksak, laksak, zawrhsak, mansak adt.

Verh leh adjective-ah chuan zawm loh tur. Entirna: Kan in sak kan zo ta (Verb). Saruh chu a sak hle (Adjective).

Suffix hi a tam deuh avangin a sei dawn riau mai a, a lehpekah chhunzawm leh mai ang.

Similar Posts:

Recent Posts:

49 Responses to “Mizo ṭawnga ziah zawm leh zawm loh tur te-II”

  1. 1
    mamboihi Says:

    TS a hi teacher of the year ah ka thlang first e…

  2. 2
    Robert April Says:

    Tha bawk sia, mahse comment ziah i ti huphurhawm vek lawm le.. ;-) Kei chu Gramer hi ka hua, min ti tim zo vek :-O

  3. 3
    hiho Says:

    Keimahin ka chhiar kauh kauh mai. ;-)

  4. 4
    thiana Says:

    “A lo, a luata ” tiin ka hmang tlat. ‘h’ ka telh lo a nih chu.
    A grammer hrim hrimah chuan (Y)

  5. 5
    caribou Says:

    Excellent post. (Y)

  6. 6
    ultimate Says:

    A har em mai. Kan Grammerian theuh theuh pawh an in hnial laih laih thin kha. Kei chu ka tlawm e.

  7. 7
    hnarliana Says:

    (Y)

  8. 8
    Dr John Says:

    (Y) Post tha tak a ni, (Y)

  9. 9
    PKfanai Says:

    A tha khawp mai Part-I pawh kha Comment zawng zawng nen khan hman deuh hunah ka la zir chiang ang. (Y)
    Kn naupanlai khan Suffix-ah hian ‘v’ belh ngai a awm tih ka lo hre ngai miah lova, Ka thianpa Ramzauvan a hming kha Ramzaua tiin a ziak a, kan Headmasterin “Mahni hming pawh i ziak thiam nange?” a ti zek a, ka hriat phah chauh.

  10. 10
    Saitawk Says:

    OT lawk, Mene mene tekel upharsin tih hla kha youtube lamah a ka zawng hmu derlo, in hriat chuan khawngaih takin han paste keuh teh u.

  11. 11
    TuaiSialA Says:

    @Mamboih, keima thiamna ni lovin zirlaibu ka rawn chuk lawr zuai zuai zawk a nia.
    @Robert April, comment huphurhawm loh ve a. Post kan siam hian theihtawp chhuah zawk ila, comment hi inzir nan hmang ta zawk ila..
    @Thiana, ‘h’ i lo telh tawh dawn nia. :-)

  12. 12
    sheldon170 Says:

    Naupang te te hian Mizo tawng hi in hre em em mai a. Hetia ziah dan dik kan zir fo hi a tha ngawt mai. Nasa takin hma kan sawn ang. Mahse, engemawchenah comment type puat puat thin keini ang te chu kan tim lek lek :-D Tuaitea’n kan tihdik loh te min hrilh zel aniang chu.

    @Saitawk#10 chu va duh ‘cial’ ve aw :-D

  13. 13
    Saitawk Says:

    @sheldon, :-P

    Naupangin an duh tlat sia lawm le! (ti mai ang) :-)

  14. 14
    sisen Says:

    OT lawk!!

    kan misual member Matea_Tmj chu E. Lungdar VC atan thlan tlin niin Lungdar VC member naupang ber record a siam. Mizoram pum huap pawhin a naupang pawl a nih ngei a rinawm (C)

  15. 15
    XaiA Says:

    A trha khawp mai,kei ka thiam hlei thei der lo!

  16. 16
    aduhi Says:

    “Grammer” nilovin grammAr a ni e. Guiter ni lovin guitAr. Mizo tawng post mahnise ka lo sawi zuai.
    Good post. Han hmang zui thei nghal phei ila!

  17. 17
    VaiVa Says:

    Ti ţha thei khawp mai (Y) Mahse, 1st para tawp sentence, “A sei deuh naa, thiam tum tak tak tan chuan a ţangkai viauvin ka ring.” tiha a bold lai hi viau in tih a dik zawk em?

  18. 18
    buh-duha Says:

    He post hian rah tha tak a chhuah ngei ka ring tlat.
    #14..Matea_Tmj chu a van lawmpuiawm ve aw! Aizawla bill la tura a lokal hunah lo biak that tur a nih chu le!(Fiamthu)

  19. 19
    khirhkhak Says:

    Port tha kher mai, ka thiam loh zia ka in hrechuak uarh uarh mai, vawikhat chiar liam mai chuan ka hre seng lo, kan chhiar fat fat ange

  20. 20
    sheldon170 Says:

    @Saitawk, khitiang duh rual i nei lo :-D:-D

    Matea_Tmj, congrats (G)

  21. 21
    sheldon170 Says:

    Mizo tawng hi ziah dik thlap a har a, kan lo tidik thlap lo anih pawhin a awm tho. Chutih rualin duhdah taka sms langnguage hman te, aia tr hman te hi chu ching lo tal ila ka ti.

  22. 22
    superpinqponq Says:

    kzp

  23. 23
    Awmtea Khiangte Says:

    Post ṭha tak mai a ni… Bengvarna hlir a ni e (Y)

  24. 24
    TuaiSialA Says:

    @Sheldie, nia, zir a ngai takzet. Kei ngei pawh hian ka la zir nasa reng a, ka rawn post ringawt pawhin ka hlawkpui em em a ni.
    @Sisen, matea chu ka va han lawmpui em! VC tha tak ni mawlh teh se.
    @Miss Aduh, type sual ka nei emaw ka tia!

    Post khi chhiar chhuah ringawt a tawk lo tih hrechiangtu theuh kan ni. A zira zir a ngai takzet a, Part of Speech pawh kan hriatchian a ngai khawp ang. Part of Speech hrechiang lo tan chuan he post hi post hlawhchham mai a nih ka ring! :-D

  25. 25
    TuaiSialA Says:

    @Sir VaiVa, ‘viauvin’ tih hi ka pawm dan a nia, a inziah dan a ni bawk a. :-) Hemi chungchang, lo va, lo vang tih vela ‘v’ dah tel chungchang hi Lalzuia Colney (ka chiang ta lo) khan article a ziak a, a ziah dan kha ka hrechiang ta lo va, ka lo pawm tawh sa kha ka pawm ngheh phah viau asin! :-D

  26. 26
    TuaiSialA Says:

    ‘a inziah dan’ tih lemah, a bu hian hetiang chi-ah ‘v’ a telh ka tihna a ni e. ;-)

  27. 27
    chhingdailova Says:

    Kei chu a hman hunah ka hre leh chuang lo ang, a hma a an dah pawh kha ka dowload a, desktopah ka dah a, a hman hun tak hian ka lo theihghilh leh thin

  28. 28
    VaiVa Says:

    #25, ka han lam chhin thin a, a dik thei viauvin lang mah se v hi a ngawichawi (silent) ta tlat a lawm maw le! Tin, hetiang a nih dawn chuan comment #25 thumal hnuhnung pahnih, ‘viau asin’ han tih pawh hi ‘viauvasin’ ti a lam awl tak tur a ni. Mahse, he case pahnih ah hian han lam rika dik ta zawk riau leh han ziah a dik ta zawk riau a awm bawk si.

    Engpawhnise, ka hlawkpui viauva/ viau a! Ka la bo buai mep mep khawp mai. Inzir zel ka lo tum ang e (Y)

  29. 29
    Ruata Pachuau Says:

    A tha khawp mai, a nih leh ‘Thihsak pawh ka ngam’ tih hi a dik em?

  30. 30
    TuaiSialA Says:

    #28 ‘Viauvin’ leh ‘viau asin’ danglamna chu – ‘viauvin’ chu thumal bulah ‘vi’ a awm a, a lamrik hnihna kha ‘i’-in a in a intan a, a hma chiahah vowel dang a awm bawk a. A nihna takah chuan vi+i=vivi angin a ri ta a nih chu! (sawi buai mai mai asin! Haha. Chuan, ‘viau asin chu thumal pahnih a nihna leh ‘asin’ hi suffix a nih lohna chu thuhran ni se, vi+a=vi a ni thei tawh lo hrim hrim. A tlangpuiin a lamrik dan angin (..emaw, lam nawmna turin emaw) lamrik (syllable) hnih awma a lamrik hmasa zawk tawpa ‘o’ emaw, ‘u’ emaw a awma a lamrik hnihna bula ‘i’ emaw, ‘a’ emaw, ‘e’ emaw a awm chuan a inkar/inzawmnaah ‘v’ an belh thin. Lamrik hnih zawmna atan an hmang a nih ber chu. Ka sawifiah thiam neih nuaih lo ve!

    @Ruata, dik lo. ‘Thih sak pawh ka ngam’ tih tur. (‘sak’ tih hi ‘a dak zuah zuah’ tiha ‘dak’ rik dana lam tur).

  31. 31
    H.Vangchhia Says:

    A tha thlawt e. (Y)

    Nih chuan, “Thawk ve” tih tur nge ‘thawkve’?

  32. 32
    lamea25 Says:

    U Tuai, Naa tih khi na a tih tur a ang te ka tia.

  33. 33
    chhangteval Says:

    Vaia = vaiva :-D

    Save leh hmak ang. Goodnight :-)

  34. 34
    Chhuaklinga Says:

    Tho c a v :D (phiamthur)

    tren tren

  35. 35
    VaiVa Says:

    @chhangteval, het shet (hei chu zawm loh tur a nia!) :P

  36. 36
    TuaiSialA Says:

    @Pu Hva, ‘thawk ve’ tih chu thumal pahnih, awmzia nei hrang ve ve (veve ni lovin!) an ni alawm! ‘thawk ve’ tih hi a nihna sa hrim hrim a nia, belh leh paih tur a awm lo va, zawmna chhan tur a awm lo hrim hrim! :-D

    @U Lame, ‘naa’ tih kha kan zirlaibuin inzawm tur a ti tlat! A chhan chu, ‘naa’ tiha ‘na’ hian amah maia awmzia a neih loh avangin awmze nei turin he suffix hi hman a ni. He suffix hian awmzia a neihtir, ti zawk teh ang! :-D

  37. 37
    H.Vangchhia Says:

    #36 E :-) (Y)

  38. 38
    lamea25 Says:

    #36 keipawh E

  39. 39
    VaiVa Says:

    @TuaiSialA, lamea chu vawi 25 i hrilh loh chuan an khua a thlen hunah ‘AÙ’ a ti thau thau ang :D

  40. 40
    H.Vangchhia Says:

    TS, “Lunglenthlak” tih tur nge, “lunglen thlak”?

  41. 41
    TuaiSialA Says:

    ‘E’ ti ve mai teh ang! :-P

  42. 42
    TuaiSialA Says:

    #40 ‘Lunglenthlak’ tih tur. ‘thlak’ hi suffix zinga mi a nia. Ka lo rawn post loh zingah a awm a, next post-ah ka rawn dah dawn nia.

    ‘Lunglen thlak’ tih a nih chuan ‘lunglenin a thlak’ emaw, ‘lunglen a inthlak’ tihna emaw a ni daih. :-P

  43. 43
    H.Vangchhia Says:

    #42Ka lawm e, ka rin a dik anih chu… ka zawhna chhan erawh ka chiang ngamlo. Paite si, Lusei tawng thiam tak i ni e hairehai :-P ;-) :tlanchhe daih teh ang:

  44. 44
    TuaiSialA Says:

    #43 :-D :-P :-[

  45. 45
    lamea25 Says:

    #43 paite sumdawn thiamloh tawng chauh thiam (keipawh mu nghal daih ang)

  46. 46
    Chemtatrawta Says:

    Al ka ti thau thau.

  47. 47
    Zorema01 Says:

    V:
    V chungchang hi sawi a hlawh phian zel mai. A tlangpui thu-ah chuan, kan tawng hian vowel (i.e, a, aw, e, i, o, u) pahnih a rikzawn dawn hian an inkarah ‘v’ hi kan lam ri tel chawk a, a lam tel lo pawh hian khawr ru deuhin an lam fo. Mahse tihdan phung bik erawh chu a awm lem pawhin ka hre lo. Heta DEUHVIN tihah pawh hian mi thenkhatte chuan H hi hmaihin ‘deuvin’ tih ang deuHVin an lam ve tho. Viauvin leh viauva/viau va tihah tak hi chuan kei chuan alaia v hi ka lam ri tel ngai meuh lo. V rik teltir chungchang hi chu a hmangtu duhdana innghat mai chi a niin ka hria. :|

  48. 48
    roseparvul Says:

    k’u tuai i va’n ti tha thin em! lallukhum thuahthum khum nawn tir awn awn che ka chak (K) (K) (K)

  49. 49
    Awmtea Khiangte Says:

    Ka save nia oooo

Comments are closed

This is an archived copy of mi(sual).com — new comments can no longer be posted.